Dinsdag 27/09/2022

Als God in Spanje

Musickness, de aartsengel die over onder anderen dEUS, Evil Superstars en Die Anarchistische Abendunterhaltung waakt, heeft in het Andalusische Ronda een hotel ingepalmd en een muziekstudio gebouwd. Een risico-investering met een concept dat ergens tussen clan, familie en commune ligt. 'We willen groepen de perfecte omgeving bieden waarin songs kunnen groeien.' Dat betekent behalve een comfortabel artists only-hotel, een pastoraal uitzicht en een berookt stamcafé, ook een extra verzekering voor glasbreuk bij broedertwist. Een exclusieve reportage over hippies met visie, visioenen en een Visa-kaart.

Peter Mijlemans

Het begin van de Andalusische lente. "Kan je pingpongen?" vraagt dEUS-zanger Tom Barman na een brunch van vers geperst sinaasappelsap en een kan kraanwater. We zitten, de ogen dichtgeknepen wegens de felle zon, op het mooiste van de drie terrassen die het hotel van Musickness rijk is. Barman wijst op de pingpongtafel wat verderop, tussen schitterende bloemen en subtropische planten, net voor de plaats waar de heuvelrug in een diepgroene vallei verdwijnt. "Laat maar," zegt hij als ik mij excuseer wegens weinig sportief en een beetje moe van het reizen. "De pingpongtafel is strategisch slecht opgesteld. Als je het balletje misslaat, moet je het in de ravijn gaan zoeken."

Vanaf het terras kijk je eerst naar kleine witte stippen in een bergrivier. Een troep wilde eenden. Vervolgens trekken de schamele boerderijen en glooiende weiden de aandacht. En plots bots je tegen de granieten bergwanden die de vallei naadloos, 360 graden rond, afsluiten. "Op zulke dagen is het hier moeilijk om te werken," zucht Barman terwijl de zon zijn blote bovenlijf schroeit.

Het is net na de middag, Barman heeft nog maar zeven uur geleden de deur van de studio achter zich dichtgetrokken. "Vandaag is een experimentele dag. We hebben afgesproken om elk om beurt op te nemen in de studio. Zien wat het wordt. Craig (Ward, gitarist van dEUS, pm) is pas een kwartier geleden naar de studio vertrokken. Ik heb dus nog tijd." Een uur later vertrekt ook hij, de groene vallei door, naar de studio die tegen een vlakbij gelegen heuvel is geplakt. Hij heeft ondanks de zomerzon een vest aangetrokken. Op weg naar het werk, bijna zoals het hoort, als hij niet vergeten was zijn hemd in de broek te stoppen.

De Spanjaarden hebben gelijk: Ronda, provincie Málaga, hartje Andalusië, is een plaats tussen hemel en aarde. Aan het eind van een hooggelegen sierra die de naam draagt van de stad, rijst een leefwereld in twee delen op. Ertussen ligt een kloof, een door erosie van water en wind gekerfde wonde. Hoewel Ronda er alles aan probeert te doen, heeft het historisch niet zo'n beste naam. De stad was een opleidingscentrum voor torero's, waaghalzen van wie sommigen de vlijmscherpe hoorns van de toro's niet overleefden en slechts een enkeling legendarisch werd. Ronda was een schuiloord van voortvluchtigen en beurzensnijders die soms spoorloos verdwenen, vermoedelijk in de honderd meter diepe kloof. Een trefpunt van avonturiers met angst voor de wereld, hopend op de hemel.

Is het toeval dat in dit adelaarsnest, op vijftig misselijk makende, kronkelende kilometers van de Spaanse Costa del Sol, Musickness net een jaar geleden zijn intrek heeft genomen? Als alles goed gaat, moet Ronda het managementsbureau in staat stellen zijn maatschappelijke hoofdzetel in het godvergeten en uitgeregende Zwijndrecht op te doeken. Kiss Belgium goodbye. Maar zolang muziekmanagement de hoofdactiviteit blijft, kan dat nog niet. Artiesten zijn tere wezens. Ze hebben behoefte aan dagelijkse contacten met hun beschermengelen.

Dankzij een zesde zintuig voor alternatief Belgisch rocktalent boert Musickness sinds zijn oprichting in '94 niet onaardig, beter dan wie ook in België. "Dit jaar hebben we met Evil Superstars de vijfde booking op een rij voor T/W," zegt Filip Eyckmans aan de toog van zijn hotel. Er klinkt terecht enig triomfalisme door.

Zes jaar geleden begon het duo Filip Eyckmans-Christian Pierre met het managen van groepen. Van één groep eigenlijk: dEUS, dat zijn tentakels ondertussen vastgezet heeft in het nevenproject van de oorspronkelijke muzikanten, van Dead Man Ray, Zita Swoon, Kiss My Jazz tot CinéRex, een elektronisch project met onder anderen Barman. Later kwamen daar nog Die Anarchistische Abendunterhaltung en Evil Superstars bij. dEUS is en blijft hun best lopende groep. Worst Case Scenario haalde 150.000 verkochte exemplaren, de opvolger In a Bar under The Sea iets meer. Genoeg voor tournees in Europa en de VS en een plaatsje op zowat alle belangrijke Europese zomerfestivals. Niet voldoende voor de grote - lucratieve - doorbraak. De inkomsten mogen dan aardig zijn, de uitgaven zijn enorm.

Het Vlaams cultureel ambassadeurschap en de bijbehorende twee miljoen frank subsidie die dEUS enkele weken geleden toegekend kreeg, bieden geen soelaas. "De rest op die lijst krijgt ook nog structurele subsidies, van vaak tientallen miljoenen. De enige culturele ambassadeur waar ik bewondering voor heb, dat is circus Ronaldo. Dat is een veteraan van vele ongesubsidieerde oorlogen," zucht Pierre. "Je hebt een project ingediend van dik twintig miljoen. Maar hoe je het ook draait of keert, dEUS kost zoveel. De subsidie betekent dat we twee miljoen dichter bij onze break-even zijn voor de lening die we van platenfirma Island krijgen. Het wil niet zeggen dat we dat punt zullen halen. Het kan inderdaad zijn dat we de subsidie gebruiken voor optredens in de VS en Japan. Maar met dit bedrag kunnen we net zo goed een bus huren."

De labiele verhouding binnen rockgroepen en het gemak waarmee de internationale rockpers groepen maakt en vervolgens weer breekt indachtig, wilde men bij Musickness de ervaring van het managementsbureau niet zomaar te grabbel gooien. Dus besloten Eyckmans, Pierre en de jongste aandeelhouder in de BVBA, Wim Lenaerts, om te investeren in de toekomst. Eerste objectief was een plek in het warme zuiden om een hoofdkwartier op te richten, met een opnamestudio. "Je moet daar eerlijk in zijn," zegt Pierre in de maatschappelijke zetel van Musickness in Zwijndrecht. "We zijn met dEUS al vijf jaar op weg. We hebben nog pakweg twee jaar om de grote doorbraak te forceren. We zijn optimistisch: het kan nog altijd. Maar je weet maar nooit."

We zitten in de bar van het hotel in Ronda. Er is koffie en kruidenthee aangelengd met sinaas, maar de sigaretten doen ons, gezien het uur, nog aarzelen. Flamenco en Spaanse klassiekers klateren uit de boxen. Uit de muur steekt een tapkraan verbonden met een vat Mahou; op het aanrecht staat een elektronische sinaasappelpers, de koelkasten onder de toog zijn gevuld met frisdrank en in een vitrinekast prijzen wijnen en sterke dranken zichzelf aan. Het fundamentele verschil met de doorsnee hotelbar is dat de regel hier luidt 'zelfbediening à volonté'. Geld hebben de gasten niet nodig, toeristen komen er niet in. "Dit is een hotel waar je een all-areas-pass moet hebben. Het is artists only," zegt Eyckmans. Barman knikt. "Filip zou al die koude drukte van toeristen niet kunnen verdragen. En zij hem waarschijnlijk ook niet."

Ook dEUS-drummer Jules De Borgher heeft zich - zij het nog wat verdwaasd - uit bed gehesen. Hij slentert van de toog naar de eetzaal, waar een ontbijtbuffet met sardines, verse kaas met vruchten, chorizo en Spaanse ham wacht. Hij aait een kalf van een hond die kwispelstaartend door het hotel sjokt en kijkt aandoenlijk naar een nest puppy's, grommend bewaakt door een stratier.

"Je moet hier kunnen samenleven. Voor groepen is dat belangrijk. We hebben onze filosofie uitgeprobeerd op Die Anarchistische Abendunterhaltung . Zij hebben hier drie maanden gezeten voor opnamen en zijn nu de cd aan het afronden in de Real World-studio van Peter Gabriel," zegt Eyckmans. "Het lijkt aardig op wat ik verwacht had. Twee weken gaat het goed en daarna slaan ze elkaar op het gezicht. Daarna groeit de hechte samenwerking weer. Voor het moment waarop de stoppen doorslaan heb ik een speciale verzekering. Er is hier al meer dan één barraampje vervangen."

De sfeer in het hotel is rustiek en dankzij hout en natuursteen ook erg mooi. De kamers zijn voorzien van modern comfort zoals airco, een ijskastje en tv. Het hotel telt tien kamers, drie terrassen - eentje met zwembad, eentje met barbecue en tap - een ontbijtzaal, een playroom met biljart, een kamer met platenspelers en mengpaneel en twee salons. Binnenin zijn er een kantoor en privé-vertrekken: een moderne constructie met veel glas en metaal, waarin een subtropische tuin is ingericht. Daarin vliegen dan weer diverse vogels vrolijk rond.

Binnen enkele weken moet de brochure over het hotel, de studio en de filosofie erachter klaar zijn. Er is al een aantal boekingen binnen voor de komende maanden. "We willen groepen met de juiste attitude. Het gaat er niet om hoeveel poen je op tafel kan leggen. Er moet bij iedereen eenzelfde déclic zijn. Anders werkt het opzet niet," zegt Pierre. "Je woont en werkt samen, op elkaars lip. Het hotel kan ook gehuurd worden door niet-artiesten, mensen die we kennen uit onze branche. Het congresidee met een cultureel tintje: twee dagen brainstormen, een dagje jetski in Málaga en dan op de latten in de Sierra Nevada: wij zorgen dat alles geregeld is."

Dat het Spanje zou worden stond vast, omdat tijdens een eerste - hectische - bartournee door het land dEUS tot een hechte groep uitgroeide. Ronda was, blijkt nu, een gelukkig toeval. Alicante, Sevilla, Granada, Cádiz: de zoektocht daar leverde niks op. In Ronda liep Eyckmans architect Pedro Enrique Santos Buenidor tegen het lijf. De man had zich behalve op zijn bezigheden als architect ook op de vastgoedmarkt gestort en enkele huisjes aan de rand van het oude deel van de stad omgevormd tot een hotel. De huizen liet hij afbreken en met de oorspronkelijk materialen weer opbouwen. De architect kon al zijn werkzaamheden niet meer combineren en deed het hotel van de hand. Eyckmans kocht het met alles erop en eraan, met privé-kapitaal. Ronda is uitstekend gelegen in een prachtig decor dat bereikbaar is via de luchthavens van Málaga, Sevilla en Granada. Niet alleen zakelijk een prima uitvalsbasis, de inwijkelingen vonden er ook een waaier aan recreatieve mogelijkheden. "De vorige vijf jaar heb ik niet één vrij weekend gehad," zucht Eyckmans. "Get a life, dat speelt in het hele opzet ook een belangrijke rol. In februari ben ik de ene dag gaan skiën in de Sierra Nevada, de volgende dag gaan zonnen in Málaga. In België moet je altijd kiezen. Ofwel een hele week naar het strand, ofwel in enkele dagen tijd zo vaak mogelijk de pistes af. Hier kies je naargelang van je humeur."

Bernardo Fernandez, de vaste opname-engineer en livemixer van Musickness, toont de weg naar de studio. Die ligt een kleine tien minuten steil bergop, langs een wirwar van met natuursteen geplaveide straatjes, verweerde restanten van de stadsomwalling en in elkaar gekrompen witte huisjes, vlak bij de kathedraal. Een tip van de architect-vastgoedmakelaar leverde deze ruwbouw op, waar nu al bijna een jaar aan gewerkt wordt. Op de bel staat 'En Frente Arte'.

Het hotel en de studio zijn gekocht met privé-kapitaal van de familie Eyckmans, vervolgens worden beide permanent gehuurd door En Frente Arte, een servicebedrijf dat zowel voor de omkadering van brainstorming als producties zorgt. En Frente Arte is een vennootschap met één vennoot: Musickness. Als een groep uit de eigen stal hotel en studio boekt, dan vloeit er geld van het opnamebudget, opgesteld door Musickness, via En Frente Arte terug naar de BVBA. Een deel van de inkomsten van de groepen gaat sowieso naar de BVBA voor de managementsdiensten, een deel van de kosten nu dus ook. Een handige constructie. "Een opnamebudget is er toch altijd. Bovendien kunnen we de budgetten zo lager houden," zegt Pierre stoïcijns. Musickness betekent behalve muziek dus ook financiële constructies en veel administratie. "Eigenlijk ben je in deze wereld meer in de weer met boekhouden dan met muziek," zucht Pierre. "Alleen bij de majors heb je mensen die uitsluitend met muziek bezig zijn. In mijn kantoor staan alleen klasseermappen. Hun kantoren hebben muren waartegen slechts cd's staan. Dat is het aards paradijs. Muziek beluisteren en beslissen wat je ermee wil doen. Zonder je zorgen te hoeven maken over wat dat allemaal moet kosten."

Eyckmans is ondertussen naar de Spaanse boekhouder geweest. "Het eengemaakte Europa", sakkert hij, "is bullshit. Niet één BTW-tarief is hetzelfde."

Geert, een Vlaming die samenwoont met een Spaanse, vijftien kilometer verderop in de bergen, opent de deur van het studiocomplex. Gisteren herstelde hij nog twee door kortsluiting getroffen opnametoestellen, vandaag plamuurt hij de plafonds. Zoals het een stielman past hangt aan zijn ladder een met verfspatten en kalk besmeurde draagbare radio. Op de begane grond begint de geplande multifunctionele ruimte stilaan vorm te krijgen. Links achteraan, met zicht op het groene dal, staat een toog die door dEUS-drummer Jules de Borgher en zijn vriendin al voor een stuk is beplakt met een mozaïek van gekleurd glas en spiegelscherven. Eenzelfde motief siert de dansvloer. Een muur die momenteel nog uit bijgewerkte gyproc bestaat, moet binnenkort allerlei tentoonstellingen dragen.

Bernardo Fernandez loopt de trap af en opent de deuren van de studio. Ze zijn geluidsdicht vergrendeld met klinken die je normaal op deuren van vrieskelders vindt. De vloer ligt bezaaid met instrumenten, microfoons en hoofdtelefoons. "This is my cave," zegt Bernardo als we de controlekamer binnenstappen. Een indrukwekkende opeenstapeling van apparatuur, enkele sofa's, een basgitaar. Bij elkaar gekrabbelde songteksten die dateren van de sessie van vorige nacht. "We hebben hier voorlopig 24 sporen ter beschikking. En met het materiaal van dEUS erbij zijn het er 32 geworden. Alleen vraag ik mij af of je om alles op te nemen dat dEUS van plan is, wel voldoende hebt met 72 sporen."

Fernandez is Spanjaard, heeft een appartement in Brussel maar vertoeft al drie maanden in Ronda. Hij praat Spaans, Nederlands, Engels en Frans al naargelang van de taal waarin je hem aanspreekt. Hij is oud-strijder van sessies met zowat de hele Musickness-stal. Die lijkt nu eens een grote familie, dan weer een moderne commune, maar is eigenlijk toch ook weer geen van beide.

Het opmerkelijkst aan de studio is het natuurlijke licht en het uitzicht. "In de Galaxy-studio in Mol heb je ook een uitzicht," zegt Geert droogjes. "Op regen en koeien." Hier schittert de sierra in een overvloed aan zonlicht dat door drie ramen, die tot op de grond reiken, naar binnen valt. Vanaf de uitgebreide patio, die aansluit bij de studio, krijg je nog maar eens een verbluffend zicht op een groene vallei. "In de studio zitten betekent ook wachten. We hebben hem daarom zo comfortabel mogelijk willen maken. Je kan op het terras, je kan naar de multifunctionele ruimte, je kan naar een van de bars in de straat. En op vijf minuten ben je weer in het hotel om wat te eten of te drinken. Een eindje verderop in de bergen ligt de studio van de percussionist van Björk," zegt Eyckmans. "Het grote probleem is dat je er gevangen zit. Boven de studio is er een appartement en dat is het dan." Tom Barman is het met die analyse niet helemaal eens. "Je hebt er een schitterend uitzicht vanaf een enorm terras. In het midden daarvan ligt een zee van een zwembad. Wij zitten in het hotel met een plonsbadje," zegt hij treiterend. Wat Björks muzikant niet heeft, is de yacuzi die op de rand van de studiopatio en de vallei balanceert. "Dat is inderdaad het toppunt van decadentie," lacht Eyckmans.

"Een dag in een andere studio kost minstens 30.000 frank. We bieden voor veel minder een pakket aan. Dan is het voor ons, hoewel we een kok, een werkster en een engineer bijleveren, nog rendabel," rekent Pierre uit. "We willen garant staan voor het betere demo-werk en vooral een plaats bieden waar je in perfecte omstandigheden songs kunt laten groeien. Het gaat om het geheel. Het hotel waar je samen verblijft, het feit dat je van het hotel naar de studio door de natuur of door de historische stad moet. Ronda is wel een stad, maar toch klein genoeg om je snel op je gemak te voelen. Zo kan je van de omgeving wat terugkrijgen. Groepen zijn gestresseerd omdat ze naar een professionele studio moeten. Elke minuut kost handenvol geld en dat weten ze ook wel. De druk is zo groot dat creativiteit en ruimte voor experiment wegvallen."

Over het concept is vele nachtelijke uren gebrainstormed. "Ik wilde bereiken dat men zich hier integreert. De logés van dEUS hebben hun stamcafé. Ze kennen hier mensen. Nog voor hun derde bezoek hebben ze een tweede thuis gevonden." Eyckmans stuurt ook wel op dat gevoel aan. "Ik laat de groepen hier optreden in een van de kleine muziekcafés. Dat is heel heilzaam." In de bar Siete de Copas hebben Barman en Craig, The Evil Superstars en de Anarchisten opgetreden. Deze zomer plant hij een eerste Ronda-festival met de Musickness-groepen.

Tegen valavond heeft de Spaanse kokkin een stevige maaltijdsoep met vlees en bonen bereid, gevolgd door, naar keuze, kip met friet of rijst of gamba's. Violist Klaas Janszoon houdt het als vegetariër bij de zeevruchten. De rest werkt zich door het hele menu. De flamenco is vervangen door techno van het Ninja-label.

Iets voor middernacht vertrekt het gezelschap naar de Siete de Copas voor een optreden van een plaatselijke jazzgroep. Rode wijn aangelengd met soda en ijs, gin-tonic of cerveza uit de fles. Ook Barman stormt het café binnen, blindelings wetend dat de rest er ook zal zijn. "Ons experiment is met een sisser afgelopen. Iedereen zomaar zijn dingen laten doen leverde niet veel soeps op. Maar ik heb wel een ingeving gehad die de moeite is om uit te werken." Ondanks herhaaldelijk aandringen heeft de rest niet veel zin om zich nog in een nachtelijke studiosessie te storten. Alleen Fernandez en Ward vertrekken voor nog een overdub naar de studio.

Het is welletjes geweest.

De volgende ochtend, bijna middag, zitten Tom Barman en Filip Eyckmans weer - of beter, nog steeds - op hun zonneterras. "Je ziet er pastoraal uit," giert Barman. "Maar dan in de betekenis van Fellini ergens in de jaren zeventig." Het mag dan aangeschoten praat zijn, het klinkt goed. En de rest? Tja, de rest, daar weten ze niets van. Zeker is dat De Borgher nog niet thuis is.

Een zonovergoten middag en het hotel slaapt. Ik besluit op te krassen om de jongens-onder-elkaar tijdens hun allerlaatste gezamenlijke avond niet voor de voeten te lopen. Zeker niet met een kater, nog minder omdat het materiaal allemaal ingepakt en geregistreerd moet worden. In het oude stadscentrum loop ik Fernandez tegen het lijf. Even cool, vriendelijk en uitgeslapen als anders. Hij glimlacht. "Soms moet het ook wel eens fiestatijd zijn. Ze hebben hard gewerkt." Tijdens de zes weken die ze dit jaar al in Ronda verbleven, zijn tien nieuwe songs opgenomen en gemixed. Niet kwaad, voor wie er al flarden van hoorde. De nummers pieken stuk voor stuk dik boven de vijf minuten en breien een zeer uitgebalanceerde maar intrigerende geluidsmuur, die ergens in oktober op cd moet verschijnen.

Twee dagen later ben ik in België en bel ik Filip Eyckmans weer op. Musickness had aanvragen zat om reportages te maken. Ze werden stuk voor stuk geweigerd. For old times sake en ook wel uit revanche wilde hij een uitzondering maken voor De Morgen. Eyckmans en Pierre zijn nog steeds heel bitter omdat fantaisistische berichten over 'vloeibare cocaïne' en 'drugsnetwerken via internationale rockcontacten' in de Vlaamse kranten breed werden uitgesmeerd. Zelfs na de onvoorwaardelijke vrijsprak werd er geen letter van rechtgezet en er volgde niet het minste excuus. In Ronda, de eerste ochtend aan de bar, verduidelijkte hij waarom hij niet happig is op Belgisch persbezoek. "Dit is de droom die in mijn hoofd zit en waarvan ik niet eens weet hoe hij zal aflopen. Maar ik weet al hoe de jaloerse reactie in België zal klinken: ik zal de hippie met de Visa-kaart zijn."

Als ik hem aan de telefoon zeg dat het een mooie titel en minstens een fijn citaat zou zijn, zegt hij: "Doe maar, eigenlijk zal het mij een rotzorg wezen wat ze van mij denken." Gelijk heeft hij. Alvast tot hij hoort dat de hippieboutade, dixit Tom Barman, passé is. "Momenteel zou ik hem veeleer omschrijven als een slacker met travellerscheques."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234