Dinsdag 09/08/2022

'Als je in passie

Je hebt mannen die van mooie vrouwen of van dure auto's houden, ik houd van mode en muziek. Eigenlijk van alles wat een beetje esthetisch is'Een trainer moet vooral de gave van geduld hebben. De vooruitgang zit vaak in sociale ambiance. Hoe maak je van een groep een groep? Door vast te houden aan normen, aan respect, aan oprechtheid. Door de arbeid eerlijk te verdelen'

leeft, maakt

de omgeving

niet uit'

Enzo Scifo, beau garçon van het Belgische voetbal en coach van leider Moeskroen, een godenkind gelouterd door het leven. 'Le Cannonier is nu een danstent, maar ik weet dat de dag komt dat ik uitgefloten word. Succes is onbetrouwbaar, ja.'

Foto Jonas Lampens

Enzo Scifo is gehaast. Hij heeft net de ochtendtraining achter de rug, een dame van de lokale krant wil hem dringend spreken en hij moet over goed een uur alweer een sponsorfeestje coifferen. Het laatste zal hem niet al te zwaar vallen: de trainer van Excelsior Moeskroen is nog steeds een en al coiffure. Niet één haar dat dwarsligt, niet één zweetdruppel tussen neus en lippen, het gelaat onverminderd van gebeiteld marmer. Ik kan me niet voorstellen dat deze saletjonker ooit de neus moet snuiten. En, zegt hij zelf: "Ik voel me goed in mijn hoofd. Er is evenwicht tussen geest en lichaam. Zelfs mijn geopereerde heup speelt niet meer op. Ik kan nu weer een balletje trappen."

Het is 11 uur in de ochtend en in de clubkantine zit le milieu des manuels aan de eerste biertjes. Mannen van middelbare leeftijd, rond en blozend, luidruchtig en goedlachs. Zij hebben wél tijd, uren zelfs. Maar soms breekt de grauwsluier van een grensdorp door hun lach. Alle grenzen, waar ook ter wereld, hebben iets sjofels, iets treurigs. Een leegte, als in een gabardine regenjas. Dat zie je in de mensen terug.

En dat is nu dus de biotoop van Enzo Scifo. Hij die zo hoofdstedelijk is in flair en opsmuk, bij vlagen Monegask zelfs in staatsie. Straks zal hij in een prachtige winterjas met fluwelen kraag langs de lijn staan, de handschoenen perfect geassorteerd. Homme du monde.

"Als je in passie leeft, maakt de omgeving niet uit. Ik kom uit een cité in La Louvière. Waar weelde niet eens een herinnering was. Als speler van Anderlecht is mij het etiket van beau garçon opgeplakt. Een nietszeggende kwalificatie. Ja, ik houd van mooie dingen, ben artistiek gevoelig. Je hebt mannen die van mooie vrouwen of van dure auto's houden, ik houd van mode en muziek. Eigenlijk van alles wat een beetje esthetisch is. Voor mij is de keuken ook kunst. Dat weet ik van mijn moeder. Ik verdraag geen rotzooi, probeer ook in voeding altijd voor kwaliteit te gaan. Het is een kwestie van opvoeding. Natuurlijk mogen mijn kinderen een enkele keer ook naar de McDonald's. Een enkele keer, maar niet om de week. Ik kan weinig kwaliteit ontdekken in fastfood.

"Goede smaak wordt vaak geassocieerd met oppervlakkigheid. Fout. Ik kan niet met alleen maar voetbal leven. Ik heb vrienden en familie nodig, gezelligheid, cinema, kunst. Ja, ik heb zelfs dromen nodig. U noemt dat Italiaans, maar ik voel me meer Belg dan Italiaan. Ik heb natuurlijk geluk gehad. Ben opgevoed in respect voor creatieve mensen. Dat krijg je mee. En ik heb geluk gehad in de keuze van mijn echtgenote. We kenden elkaar als kind: zij was de dochter van de bakker. Al heel vroeg wist ik dat wij alles zouden kunnen delen, in goede en slechte tijden. Ik ben niet bedrogen in mijn intuïtie. Mijn vrouw creëerde de ruimte opdat ik mij zou kunnen concentreren op mijn carrière. Zij hield het huis warm - de behoefte om naar disco's te gaan is er nooit geweest. Die ascese kwam dan weer het voetbal ten goede. Dat is ook geluk."

De hand van Enzo Scifo in het succes van Moeskroen? "Ach, wat is een hand in voetbal? Nu we alles hebben gewonnen, is het makkelijk praten over de signatuur van de trainer. Nochtans, ik ben niet veranderd. Een trainer heeft een tijdkrediet nodig. Het duurt een aantal maanden voor je weet wat er in een groep leeft, hoe de jongens in elkaar zitten. Die tijd is mij bij Moeskroen gegund. Je hoort voetbaltrainers soms hoog opgeven over hun systeemdenken, over 4-4-2 of 4-5-1. Onzin. Je moet een systeem bedenken dat bij de groep past, niet omgekeerd.

"Mijn filosofie is: iedereen moet verdedigen en iedereen mag aanvallen. Zo zie je het ook bij Liverpool en Juventus. Het is een simpel uitgangspunt, maar de consequente toepassing is niet altijd even simpel. Want voetbal is ook conditie, mentaal en fysiek, en dat heb je als trainer niet in de hand. Je moet ook keuzes maken: de een mag dribbelen, de ander niet. Maar ook dribbelaars horen mee te verdedigen. Het geluk van Moeskroen is dat we spelers hebben met een technische brille boven het gemiddelde. Walter Baseggio en Jonathan Walasiak, om er een paar te noemen. Er is evenwicht en complementariteit in het elftal. Maar is dat dan alleen te danken aan de magische hand van Enzo Scifo? Er zijn geen vaste regels die bepalen wie een goede en wie een slechte trainer is."

Zie hem voor de dug-out staan, en je denkt aan legendes als Pierre Sinibaldi en Norberto Höfling. Gesoigneerde mannen, geen brulapen. Zij hadden, niet zoals Louis van Gaal, een karatetrap nodig om indruk te maken. Ik zie het Enzo Scifo ook niet zo gauw doen. Te chique voor provocaties.

"Ik houd van naturel. Wat is autoriteit? José Mourinho is een schreeuwlelijk en Arsène Wenger is een standbeeld. Die twee autoriteiten zijn niet met elkaar te vergelijken. Ik voel me meer verwant met Wenger, ook omdat ik hem bij AS Monaco nog als trainer heb meegemaakt. Een coach is er niet om te schreeuwen of om op zijn spelers te kloppen. Een coach is er om spelers beter te maken, vooruit te helpen. Ik ben nu een van de jongste trainers in België en dus wil ik niet uitpakken met grote wijsheden. Maar ik mag wel zeggen dat ik het oor van mijn spelers heb. Autoriteit heeft een stille gang, je moet er geen koketterie van maken.

"Een trainer moet vooral de gave van geduld hebben. De vooruitgang zit vaak in sociale ambiance. Hoe maak je van een groep een groep? Door vast te houden aan normen, aan respect, aan oprechtheid. Door de arbeid eerlijk te verdelen. Ik werd destijds gezien als een technische, frêle speler. Beetje lui. Een grote misvatting: ik was zeer fysiek als speler. Ik werkte enorm hard op training, beulde me meer af dan andere spelers. Voetballers zijn altijd een beetje op zoek naar een vader die nu eens liefdevol is en dan weer de karwats hanteert. Ik ben heel attent op jonge spelers. Juist omdat ik zelf de valkuilen van een carrière heb gekend."

Enzo Scifo: godenzoon van Siciliaanse ouders. Weggeplukt bij de jeugd van La Louvière. Op zijn zeventiende in de basis van Anderlecht. Een jaar later Gouden Schoen. Twee jaar later een transfer naar Inter Milaan.

"Mijn debuut op jonge leeftijd heb ik goed verteerd. Ook een kwestie van opvoeding: geen dikke nek, kalm blijven, groeien op de maat van de natuur. Het ging allemaal zo snel dat ik nauwelijks besefte wat mij overkwam. De media gingen ook nog vrij relaxed met mij om. Uberhaupt waren er toen mindere en andere media dan vandaag.

"Er kwam een tweede fase. Als voetballer was ik publiek bezit geworden. Ik zag de blikken van de mensen veranderen. Bij een slechte wedstrijd ging ineens de hakbijl over me heen. Daar was ik niet op voorbereid. Later wist ik: het ontbrak me aan volwassenheid. Je denkt dat je op je achttiende volwassen bent, maar zo werkt het niet. Men is geen man voor 23, 24 jaar. Ik hoor het Arsène Wenger nog zeggen op de vraag van een journalist over mijn ondermaatse presteren: 'Alle grote voetballers die ik heb gekend, hadden een moeilijke periode. De grootsten nog het eerst.' Dank u, meneer Wenger."

De omslag was heftig: van de straat naar een luxeappartement, van een Golfje naar een Mercedes, van de Borinage naar Brussel. Begin er maar aan als gamin. " Ik ben de trainer van de nationale ploeg, Guy Thys, nog steeds dankbaar. Hij was een psycholoog, een zachte man. Hij wist hoe je een crisette in het leven moet doorstaan. Je moet als vedette die het moeilijk heeft ook de juiste mensen tegenkomen.

"Groeistuipen in een voetbalcarrière stellen niets voor, heb ik later begrepen. Ik heb ze met bosjes gekend, voetballers die uit de volle glorie tuimelen en in een catastrofe terechtkomen. Het is bijna usance. Toch: bijzaak. Je broer zien sterven, dat is pas een probleem. Ik heb het daar heel erg moeilijk mee gehad. Maandenlang ben ik afwezig geweest in het leven. Een verschrikkelijke periode. Het verdriet is vertild, ik heb nu vrede met de dood."

Geld maakt niet alles goed. "Ik heb goed verdiend. Op mijn achttiende had ik al een fameus salaris. Geld is nooit zo belangrijk voor me geweest. Ik had ook geen manager, mijn vader was mijn raadgever. Ik ben geen parvenu geworden, niet in mijn hoofd en niet in mijn dagelijkse doen. Natuurlijk ken ik het privilege van materieel bezit, maar aan grote folies heb ik me nooit gewaagd. Buiten het voetbal heb ik nog een hotel in Waterloo, en meer moet dat niet zijn.

"Ik houd van mensen. Nee, dat is geen cliché. Moeskroen is een multiculturele club. Hier loopt alles rond: zwart, blank, moslim, christen. Mij maakt het niet uit. Ik beschouw de ander niet als vreemdeling. Ik maak geen onderscheid, ik zie het niet en ik wil het ook niet zien. Ik ben een rassembleur. Er zijn nu spelers in de ramadan. Daar heb ik het grootste respect voor. Er valt niet één verkeerd woord in de kleedkamer over religie. Dat zou ik ook niet tolereren. Maar die jongens hebben ook wel respect voor hun vak, voor de club. De dag van de wedstrijd eten ze wel. Nou, wat is dan het probleem?"

Hoe nationaal is de nationale ploeg nog? Vincent Kompany had het over een splitsing van de geesten tussen Vlaamse en Franstalige Duivels.

"In mijn tijd was er soms ook enige animositeit tussen Vlamingen en Franstaligen. Maar het liep niet uit de hand. Op persconferenties werd niet het onderscheid gemaakt tussen Vlaamse en Franstalige journalisten. Nu wel. Heel triest vind ik dat. Triest voor het imago van het Belgische voetbal, triest voor de sport in het algemeen. Ik heb een tijd afgehaakt, gedegouteerd als ik was door het hele gehannes bij de voetbalbond en bij het nationale team. Door het slappe vertoon. Door de afwezigheid van een overtuiging. Door het laaiende negativisme. Wij, in onze tijd, waren nog trots dat we voor de nationale ploeg mochten spelen. Zelfs met een gebroken rug zou je dankbaar zijn geweest voor een selectie. Nu hoor ik soms spelers zeggen: 'Sorry, ik kom niet. Pijn aan de knie.'"

De Belgische voetbalbond is een treurhol. "Ik herinner me dat er in 1998 al problemen waren met de nationale ploeg. Je zou denken: daar wordt dan wat aan gedaan. Niets, helemaal niets. Het ontbreekt de KBVB aan visie. De heren die daar in vriendjespolitiek met elkaar verstrengeld zijn, lossen helemaal niets op. Ze zoeken niet naar een oplossing. Doen niet eens de moeite. Gevolg: we zijn tien jaar te laat in België. Kijk naar Nederland, dat is een andere bond. Daar wordt professioneel gedacht en gehandeld. Hier gaat het om: de copains éérst. Ik heb ook copains, maar die neem ik niet mee naar Moeskroen. Die zijn er voor 's avonds.

"België heeft mij alles gegeven. Ik ben het land zeer erkentelijk. Maar ik word ziek van het communautaire opbod. Van de politique politicienne die je nu ook al in de sport tegenkomt. Wat doet taal ertoe in voetbal? Voetbal heeft een eigen cultuur. Ik heb Vlaamse vrienden. Mijn assistenten in Moeskroen zijn Vlaming. Zo hoort het: sport is universeel. Ik wil nog steeds het land dienen dat mij alle kansen heeft geboden, maar alleen kom ik er niet.

"Bondscoach? Het is nu niet aan de orde, ik zit goed bij mijn club. Maar als het mij gevraagd wordt, kom ik meteen. Direct. En ik zal de Vlamingen bewijzen dat er nog Walen zijn met het hart op de juiste plaats en gedreven door tolerantie. In alle nederigheid, overigens. Mij zul je ook niet horen zeggen dat Vincent Kompany de nieuwe Maradona is. Volg de traditie: het defensieve blok is altijd de kracht van de Rode Duivels geweest. Daardoor konden spelers als ik excelleren."

Iedere trainer wil natuurlijk zo gauw mogelijk naar de Champions League, maar voorlopig gaat Enzo Scifo fluitend naar zijn werk op Le Cannonier. "Ik ben gelukkig en sereen. Allicht komt dat gevoel ook met de jaren. De dag dat een topclub mij vraagt, zou dat betekenen dat ik het in Moeskroen heb verdiend. Door avontuurlijk spel en resultaten. Ze zullen mij niet kiezen op naam, die heb ik nu ook al. Het zal zijn omdat ik mij heb bewezen.

"Ik ben harder geworden. Vroeger was ik gevoeliger voor kritiek. Ik kon zelfs huilen bij een negatief stuk in de krant. Huilen kan niet meer, na het dodelijke ongeluk van mijn broer. Soms zie je oorlog aan de zijlijn. Dat verbaast me dan. Een trainer is er niet om te intimideren, hij is er om dingen uit te leggen. Waarom die speler effe niet en die speler weer wel. Daar kan ik rustig over spreken. Alleen accepteer ik geen persoonlijke aanvallen meer. Als er op de man wordt gespeeld, geef ik niet thuis. Wat ik als coach van Charleroi heb meegemaakt, grenst aan het ongelooflijke. Journalisten hebben toen geprobeerd mijn carrière te breken. Ze organiseerden zelfs peilingen in de krant om mij bij het grof vuil te zetten. Alsof ik trainer van Real Madrid was.

"Er zit natuurlijk ook een irrationele kant aan ons vak. Michel Preud'homme, redder van het vaderland, werd hier na een verliespartij weggefloten. Soms vraag ik mij af of de media nog wel geïnteresseerd zijn in het spel. Ik proef veel sensatielust in randverschijnselen."

Standard wordt voor de tweede keer op rij kampioen, dat weet hij wel zeker. "Standard werd altijd gezien als een bordeel. Maar ineens was er stabiliteit en ze pakten de titel. Verdiend: ze brachten het beste voetbal. Ze spelen nog steeds het beste voetbal.

"Anderlecht is de weg kwijt. Het is nog steeds een prachtige club, daar niet van. Geen kwaad woord over de voorzitter of over de coach. Maar er klopt iets niet. De scouting deugt al vijf jaar niet. Je kunt je een keer vergissen in een speler maar niet vijf keer. Als vier op de vijf spelers miskopen zijn, moet je je vragen stellen."

Hij heeft drie dochters, geen zoon. "Leven is leven. Ik ben gelukkig met mijn meisjes. De oudste heeft na haar humaniora ervoor gekozen om schoonheidsspecialiste te worden."

Van papa mag het. "Ik ben voor schoonheid."

Ik houd van mensen. Nee, dat is geen cliché. Moeskroen is een multiculturele club. Hier loopt alles rond, zwart, blank, moslim, christen. Mij maakt het niet uit. Ik beschouw de ander niet als vreemdeling. Ik maak geen onderscheid, ik zie het niet en ik wil het ook niet zien. Ik ben een rassembleur'België heeft mij alles gegeven.

Ik ben het land zeer erkentelijk. Maar ik word ziek van het communautaire opbod. Van

de politique politicienne die je

nu ook al in de sport tegenkomt'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234