Dinsdag 27/09/2022

Als kleur enkel een woord is

Achromatopsie is een moeilijk woord voor een zware vorm van kleurenblindheid. Fotografe Sanne De Wilde hoorde toevallig dat de inwoners van het Micronesische eiland Pingelap opvallend getroffen zijn door de aandoening. En ging kijken.

Toen ze op de radio vertelde over haar vorige project rond albinisme, reageerde luisteraar Roel Van Gils: of ze ooit van achromatopsie had gehoord? In haar nieuwe boek The Island of the Colorblind schrijft diezelfde Van Gils over de aandoening waar hij aan lijdt. En die tekst staat bij foto's uit Pingelap. Zoek het op: een eilandje van 1,8 vierkante kilometer met 250 inwoners. Een op de drie mensen heeft er de aandoening, terwijl dat in de rest van de wereld 1 op de 30.000 is. Dat heeft te maken met een geschiedenis van inteelt, nadat een tyfoon in 1775 de eilandbevolking had gedecimeerd. "De mensen zien enkel grijstinten. Wat kleur is, weten ze niet. Of ze zien het in ieder geval niet zoals wij het zien."

Sanne De Wilde verbleef bijna een maand op Pingelap en het naburige, grotere eiland Pohnpei.

Haar boek is dik en valt in drie soorten foto's uiteen. Zwart-wit ("voor het eerst sinds ik als 16-jarige in de doka leerde werken"), zwart-witportretten die ze met lange sluitertijd maakte en die beweging suggereren ("dat is typisch, ze knipperen met de ogen omdat ze overdag amper kunnen kijken, ze worden verblind door het licht") en infraroodbeelden die kleur opleverden. Dat laatste is de bedoeling: "Daarmee roep ik de wereld op zoals kleur in hun hoofd zou kunnen zijn. Wij weten dat bomen groen zijn, maar voor hen is kleur maar een woord. En toch: ik vroeg een aantal van hen om dat beeld achteraf in te kleuren, en vreemd genoeg klopte dat heel vaak. Een oud vrouwtje kreeg bijvoorbeeld blauwe ogen. Wellicht trainen ze zich in de verschillende grijstinten, en dat is straf. Maar het is ook triest: het zegt veel over hoe we allemaal geconditioneerd worden."

Sanne De Wilde was niet de eerste bezoeker van Pingelap. De nu betreurde neuroloog Oliver Sacks ging haar voor, maakte er een documentaire en schreef er een boek over. Toen Sanne zelf naar het eiland ging, zag ze de film van Sacks (met wie ze contact opnam, maar die op dat moment al te ziek was) samen met de eilandbewoners. "Of dat een schok was? Goh, wij hebben tijd en ruimte om ons met filosofische vragen bezig te houden. Die mensen hebben veel minder en kijken vooral naar de praktische nadelen: ze kunnen niet autorijden en kunnen overdag amper zien. Dat is lastig."

The Island of the Colorblind is een bevreemdend boek, confronterend, maar het werk van De Wilde (die onlangs nog gelauwerd werd bij de Nikon Press Awards) is heftig en sterk. Straks laat ze het zien in Arles, waar ook een interactieve installatie komt waarin bezoekers zelf zullen kunnen ervaren wat het is om elk gevoel van kleur kwijt te zijn. En de inwoners van Pingelap zelf? "Die hebben het resultaat nog niet gezien. Ik wil graag teruggaan. Om hen het boek te tonen en om zelf te zien hoe ze erop reageren."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234