Maandag 16/05/2022

AchtergrondPsychologie

Amber Heard en de hot/crazy-schaal: waarom een ‘geile’ vrouw wel ‘gestoord’ móét zijn

Amber Heard gold lange tijd vooral als sekssymbool, maar wordt sinds de zaak Depp vs. Heard geframed als getroebleerde gekkin. Beeld WireImage
Amber Heard gold lange tijd vooral als sekssymbool, maar wordt sinds de zaak Depp vs. Heard geframed als getroebleerde gekkin.Beeld WireImage

Nu in de rechtbank wordt besproken of actrice Amber Heard al dan niet aan een persoonlijkheidsstoornis lijdt, is de hot/crazy-schaal terug op sociale media. Waarom fetisjeren sommige mannen vrouwen met mentale problemen? En heeft die schaal enige wetenschappelijke basis?

Katrin Swartenbroux

Het internet is een vreselijke plek waar dingen nooit écht dood lijken te gaan, ongeacht hoe diep je ze onder de grond steekt.

Ik weet dat.

En toch was ik onaangenaam verrast toen ik vorige week plots de meest gênante grafiek uit de beginjaren van dit millennium opnieuw zag circuleren. Sommigen vonden immers dat de zogenoemde hot/crazy-schaal een aanpassing behoefde naar aanleiding van het verschijnen van Amber Heard in de rechtszaak die haar ex Johnny Depp tegen haar aanspande.

Voor hen die het geluk hebben niet bekend te zijn met deze laakbare lakmoesproef: de hot/crazy-schaal is een ranzig Reddit-relikwie dat visueel weergeeft dat hoe knapper een vrouw is, hoe meer marge ze heeft om afwijkend gedrag te stellen.

In 2007 bereikte dit concept een groter publiek via de serie How I Met Your Mother. In het derde seizoen legt personage Barney Stinson uit hoe de matrix nu juist werkt: “A girl is allowed to be crazy as long as she is equally hot. Thus, if she’s *this* crazy, she has to be *this* hot. You want the girl to be above this line.” Met andere woorden: een vrouw die tien (het maximum) scoort op crazy, is enkel oké om te daten als ze ook tien scoort op uiterlijk. Vergelijkbaar: een vrouw die zes op tien scoort voor hotness, kan die gemiste punten goedmaken door slechts vier op tien te scoren op het vlak van craziness.

Geil is ze in dat geval niet, maar ze is tenminste niet getikt.

Omdat de datingwereld een mijnenveld is, zelfs, of vooral, voor wie denigrerende wiskunde hanteert, is de grafiek ook opgedeeld in zones: iedere vrouw die niet minstens een vijf scoort op de hotness-schaal valt sowieso binnen de no-gozone, wars van hoe ‘crazy’ ze zou zijn, terwijl een vrouw die tussen de vijf en de acht scoort op zowel hotness als craziness in de fun zone zit. Elke vrouw met een score tussen acht en tien op de hotness-as valt óf in de date-­zone óf in de marriage-zone, afhankelijk van hoe ze scoort op ‘crazy’. Tenzij ze dus, zo zegt het internet nu, zowel een tien scoort op het vlak van hotness als op het vlak van craziness en in de uiterst rechtse hoek resideert: dan is ze Amber Heard. Het is niet helemaal duidelijk wat mannen moeten aanvangen met een Amber Heard, maar als we mogen afgaan op het gedrag van haar ex, dan is het ‘doe maar op’.

Sharon Stone in 'Basic ­Instinct', een erotische thriller uit de nineties waarin ze een sexy, psychopathische schrijfster speelt. Beeld rv
Sharon Stone in 'Basic ­Instinct', een erotische thriller uit de nineties waarin ze een sexy, psychopathische schrijfster speelt.Beeld rv

Natuurlijk zijn fysieke aantrekkelijkheid en mentale gezondheid volledig arbitraire zaken die het best overgelaten kunnen worden aan het internet, en dus is er eveneens een quiz ontwikkeld voor vrouwen die zich zorgen maken over waar ergens ze zich op die grafiek bevinden. Na het beantwoorden van twintig statements als ‘ik heb al eens een datingapp geprobeerd zonder ook maar met iemand te matchen’ of ‘ik gooi soms spullen weg omdat ik niet vind dat ik ze verdien’, bepaalt een algoritme je positie. Tip: wie aanduidt dat ze het ‘sterk eens’ is met de stelling dat teamsport karakter kweekt, is sowieso al aantrekkelijker dan iemand die daar neutraal over is.

Als u niet goed weet wat u moet voelen na het lezen van bovenstaande paragrafen: zowel woede als gelatenheid staan in de aanbieding. Schaterlachen is ook toegestaan.

Ongestoord

Verbazing behoeft dit dan weer allerminst. Iedere vrouw die ooit al eens haar stem verheven heeft tijdens een vergadering, weet dat er helemaal geen matrix nodig is om te duiden dat we in een maatschappij leven die vrouwen nogal graag als ‘getikt’ afschildert. De hot/crazy-schaal maakt dat zelfs duidelijk door de hot-as te laten beginnen bij 1, maar de crazy-as bij 4 ‘omdat er geen enkele vrouw bestaat die niet tenminste vier krankzinnig is’, zo legt Amerikaans advocaat en alt-rightheld Dana McLendon uit in zijn populaire YouTube-video, die hij maakte om de misogyne meme te duiden.

Het is een oud riedeltje dat al meegaat sinds de begindagen van de geneeskunde, waarin Hippocrates vrouwen die onverklaarbaar gedrag vertoonden afschreef als lijdend aan ‘hysterie’, verwijzend naar het Griekse woord voor baarmoeder. In de middeleeuwen dacht men zelfs dat bij hysterie de baarmoeder in het lichaam rondzwerft op zoek naar een kind – vandaar dat het woord ook uitsluitend voor vrouwen wordt gebruikt. De wetenschap evolueerde gelukkig, en ‘hysterie’ wordt vandaag niet meer gebruikt als medische diagnose, maar het idee dat vrouwen fundamenteel en biologisch meer aanleg hebben tot irrationeel gedrag is hardnekkig. Ook al denken we niet meteen aan een rondzwervende baarmoeder, louter de aanwezigheid van een baarmoeder doet nog steeds veronderstellen dat iemand labieler zal reageren en daarom minder geschikt is voor, we schrijven maar wat, het presidentschap.

Een mens zou zowaar hopen dat als je het label ‘gestoord’ krijgt, je tenminste, welja, niet gestoord zou worden door de mannen die deze labels in het rond strooien. Maar contradictorisch genoeg worden vrouwen die niet helemaal in de pas wandelen ook tot fetisj gemaakt. Deze fascinatie komt naar voren in de posters op jongensslaapkamers van actrice Margot Robbie als Harley Quinn in films als Suicide Squad en Birds of Prey, het romantiseren van de mentale problemen van sekssymbool Marilyn Monroe, de portrettering van ‘bunny boilers’ in films met titels als Fatal Attraction, de obsessie van mannelijke auteurs voor het beschrijven van labiele, depressieve vrouwen in romans als Eline Vere en Anna Karenina of de vele, véle internetforumdiscussies gewijd aan de vraag: why are the crazy chicks always the hottest fucks?

Glenn Close in 'Fatal Attraction': nog een variatie op de passionele, geobsedeerde vrouw. Beeld Alamy Stock Photo
Glenn Close in 'Fatal Attraction': nog een variatie op de passionele, geobsedeerde vrouw.Beeld Alamy Stock Photo

Dat sentiment werd in 2004 letterlijk verwoord door Donald Trump, toen die bij talkshowhost Howard Stern actrice Lindsay Lohan, op dat moment nét achttien jaar oud geworden, omschreef met de woorden ‘she’s deeply troubled and therefore great in bed. How come the deeply troubled women, you know, deeply, deeply troubled, they’re always the best in bed?’

Volgens Howard Stern, die de vraag niet liet knippen maar er daadwerkelijk op antwoordde, komt dat doordat vrouwen met mentale gezondheidsproblemen niet genoeg liefde hebben ontvangen (van hun vaders) en dat ze daarom dwangmatig op zoek gaan naar appreciatie van mannen, die ze verkrijgen door hun de beste seks van hun leven te geven.

Voor zover wij (of Wikipedia) weten heeft Stern geen diploma psychologie, maar het is niet de eerste keer dat deze vraag beantwoord wordt door leken. De totaal wetenschappelijk onderbouwde website Bro Bible stelt bijvoorbeeld dat ‘de seks met iemand die niet goed bij haar hoofd is’ altijd beter is omdat deze mensen geen remmingen hebben ‘zoals normale vrouwen’. ‘Er moet immers een reden zijn waarom mannen bij compleet getikte vrouwen blijven.’

Bad boys

Die hypothese, maar dan allicht iets netter neergeschreven, was het uitgangspunt van het onderzoek van evolutionair psycholoog Alyson Blanchard. “Ik was de hot/crazy-matrix online tegengekomen en ik was verbaasd hoe populair die theorie was, en dat ze bij zo veel mensen resoneert”, zegt Blanchard aan PsyPost. Haar onderzoek focust op adaptieve kenmerken van psychopathische eigenschappen en hoe deze aantrekkelijk kunnen zijn in een romantische partner – met name waarom vrouwen altijd lijken te vallen op bad boys, en waarom mannen dus blijkbaar vallen op vrouwen die fysiek aantrekkelijk en mentaal onstabiel zijn.

In twee studies bij zo’n 525 volwassenen werd aan testpersonen gevraagd om mensen te beoordelen op hun aantrekkelijkheid op basis van een foto en een korte beschrijving. Sommige foto’s werden begeleid met karaktereigenschappen die ook vaak voorkomen bij mensen met een borderlinepersoonlijkheidsstoornis, zoals ‘heeft lak aan regels’, is ‘zeer intens’, ‘heeft een wild kantje dat zich uit in te snel rijden en drugmisbruik’, ‘heeft een laag zelfbeeld’ en ‘is angstig’.

De hot/crazy-schaal, een ranzig Reddit-relikwie dat visueel weergeeft dat hoe knapper een vrouw is, hoe meer marge ze heeft om afwijkend gedrag te stellen.

 Beeld Y
De hot/crazy-schaal, een ranzig Reddit-relikwie dat visueel weergeeft dat hoe knapper een vrouw is, hoe meer marge ze heeft om afwijkend gedrag te stellen.Beeld Y

Wat bleek? De vrouwen in het onderzoek bleken vooral te gaan voor partners die een hoge mate van (financiële en emotionele) stabiliteit konden garanderen en hechtten minder belang aan uiterlijkheden. Bij de mannelijke proefpersonen was het uiterlijk wel een belangrijke factor in hun partnerkeuze, terwijl emotionele of financiële stabiliteit voor hen niet zozeer uitmaakte. Mannen vonden fysiek aantrekkelijke vrouwen die eveneens over veel borderline-­kenmerken beschikten aanlokkelijker dan vrouwen die minder fysiek aantrekkelijk waren, maar ook weinig borderlinekenmerken tentoonspreidden.

“Vrouwen zijn kritischer bij het kiezen van een partner, waarschijnlijk omdat een onbetrouwbare partner nadelige gevolgen zou hebben voor haar en haar kind”, aldus Blanchard. Eerder onderzoek was dubbelzinnig met betrekking tot de vraag of vrouwen zich aangetrokken voelen tot slechte jongens, en de bevindingen van deze studie suggereren dat dit niet het geval is, althans in vergelijking met mannen die minder kritisch zijn. “Nogmaals, vanuit een evolutionair perspectief zouden we dit verwachten, aangezien mannen traditioneel niet de hoofdverzorgers zijn en de gevolgen dus minder ernstig zijn bij het vormen van mogelijk problematische relaties.”

De studie, die begin vorig jaar gepubliceerd werd en waarin duidelijk vermeld staat dat verder onderzoek aangewezen is, werd op hoera-­geroep onthaald bij de mannetjes die de hot/crazy-schaal hanteren als handboek. ‘Nu ook bewezen door de wetenschap’, zo luidden de artikels op bedenkelijke websites. De auteurs leken niet te beseffen dat de studie alleen aantoonde dat (sommige) mannen vooroordelen hebben, gebaseerd op stereotyperingen van mentale gezondheidsproblemen enerzijds, en van vrouwen anderzijds, en niet dat die vooroordelen gegrond zijn.

White Knight Syndrome

“Het stereotype dat vrouwen met mentale problemen een hogere seksdrive hebben of minder seksuele remmingen hebben, zal allicht ook te maken hebben met het feit dat sommige persoonlijkheidsstoornissen, zoals borderline, soms geassocieerd worden met impulsief gedrag en hyperseksualiteit”, zegt Nicole Prause, neurowetenschapper met een focus op seksualiteit, aan het onlineplatform Elite Daily. “Toch zijn mentale gezondheidsproblemen vaker een remming dan een accelerator voor een seksleven.”

“Veralgemenen is sowieso geen aanrader”, zegt ook Dr. Leila CG Frodsham, gespecialiseerd in psychoseksuele geneeskunde, aan het platform Refinery29. “Er is geen enkele wetenschappelijke basis om aan te nemen dat deze vooroordelen kloppen. Je zou kunnen zeggen dat sommige mensen die ontzettend onzeker zijn seks zouden kunnen zien als een manier om aan te tonen dat ze ‘iets’ waard zijn. Maar dat varieert van persoon tot persoon en komt heus niet alleen voor bij mensen met mentale problemen.”

“Er zijn mannen die zich aangetrokken voelen tot emotioneel onstabiele vrouwen omdat ze de nood voelen om een soort redder in nood te spelen, zegt ook psychoseksueel therapeut en relatie-expert Krystal Woodbridge in hetzelfde artikel. “Sommige mannen zijn zich daar niet eens van bewust. Ze willen echt helpen, maar kunnen misleidend zijn in hun gedrag. Ze doen bijvoorbeeld heel erg hun best om hun partner te troosten of te beheersen, ten koste van zowel hun eigen welzijn als dat van de ander. Waar ze eigenlijk naar verlangen is een status van afhankelijkheid, in plaats van liefde. Dat heet het white knight syndrome.”

Angelina Jolie in 'Girl, Interrupted'. Beeld Alamy Stock Photo
Angelina Jolie in 'Girl, Interrupted'.Beeld Alamy Stock Photo

Volgens Woodbridge heerst bij sommige mensen het geloof dat emotionele en mentaal gevoelige vrouwen in staat zijn om diepere gevoelens uit te drukken, en dat is fascinerend en leidt tot bevestiging. “Maar het kan ook te maken hebben met de nood om een doel te hebben. Een kwetsbare vrouw vinden die op je steunt zou een man die misschien eerder al slechte ervaringen had in relaties zich meer belangrijk kunnen doen voelen, en minder bang voor afwijzing. Anderen willen dan weer hun partner met mentale problemen domineren om zichzelf te bevestigen: als jij je slecht voelt, voel ik mezelf beter.”

Of hoe gebruiker JPD0414 op het internetforum Plenty of Fish het verwoordt: “Als je een meisje ontmoet dat al gelukkig en zelfverzekerd is, kun je daar zelf niet veel aan veranderen, en dus heb je amper impact op haar leven. Maar als je een meisje tegenkomt dat depressief is of uit een slechte thuissituatie komt, heb je de kans om een van de zeldzame goede dingen in haar leven te zijn. Ze zal je daarom liever zien en minder snel bij je weggaan.”

“Je moet je omgekeerd ook afvragen wat voor voordeel een man eruit haalt om vrouwen die goed zijn in bed te bestempelen als gek”, schrijft Jamie Moore voor MEL Magazine. “Door haar op voorhand af te schrijven als iemand die niet stabiel genoeg is om een relatie mee aan te gaan, heb je een handig excuus om nooit echt iets serieus te beginnen met die vrouw. Want om goed te zijn in bed moet je veel ervaring hebben, en we weten allemaal dat vrouwen die veel seksuele partners hebben gehad niet bepaald begeerd worden, omdat deze vrouwen óók kunnen beoordelen of een man goed is in bed – in vergelijking met andere mannen. Eigenlijk wordt dit hele narratief gedreven door mannelijke onzekerheid.”

Het is nu eenmaal veel minder arbeidsintensief en egokrenkend om de seksdrive van een vrouw te verbinden met haar mentale gezondheid en niet aan, we schrijven maar wat, de prestaties van de persoon met wie ze seks heeft. Op een veelbesproken Reddit-forum over het onderwerp heerst dan ook de consensus dat het beter is om ‘een braaf meisje’ seksueel op te leiden naar jouw voorkeuren, zodat je uiteindelijk ‘kunt beschikken’ over de zogenaamde ‘lady in the streets, freak in the sheets’.

Het is een adagium dat vrouwen ook al te goed schijnen te kennen en waarnaar sommigen zich ook schikken door zich heel deugdelijk te gedragen in het bijzijn van mannen, terwijl ze eigenlijk wel een grote seksuele appetijt hebben, aldus Moore. Ook relatie-expert Tracy Cox zegt aan Daily Mail dat ze vaak ziet hoe best veel vrouwen into kinky stuff zijn, maar ze dit gedrag heel erg afzwakken in het bijzijn van mannen ‘zodat deze zeker niet denken dat ze sletten zijn’. Zucht.

In een maatschappij waarin een man die een website bouwde om zijn vrouwelijke klasgenotes op hun uiterlijk te kunnen beoordelen, is uitgegroeid tot een van de rijkste mensen ter wereld, is het niet verwonderlijk dat de hot/crazy-schaal zijn lelijke kop af en toe blijft opsteken. Maar net als bij Facebook zegt deze grafiek uiteindelijk veel meer over de mannen die deze methode hanteren dan over de vrouwen die erop worden gerangschikt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234