Vrijdag 12/08/2022

'American Psycho' in Hongkong

Een jonge maar steenrijke Britse bankier pikt in Hongkong twee Indonesische meisjes op. Enkele dagen later zijn de 'hulpjes' dood, vermoord. Hun tragische verhaal is exemplarisch voor de enorme kloof tussen arm en rijk in Hongkong. ' De grootste in de wereld, vanwege het 'kastesysteem voor buitenlanders'.

De bankier, de 29-jarige oud-Cambridge-student Rurik George Caton Jutting, was in 2013 van Londen naar Hongkong verhuisd. Hij was een van de duizenden expats die jaarlijks in de financiële metropool hun cv uitbreiden met Aziatische bankervaring. Het zijn meestal mannen, die alleen al van hun onkostenvergoeding luxelevens leiden. Ze wonen in comfortabele wolkenkrabbers en frequenteren graag trendy clubs. De weekends brengen ze door op de tennisbaan of het zeiljacht.

Ook de vrouwen, Seneng Mujiasih van 29 en Sumarti Ningsih van 23, zochten in Hongkong een beter leven. Ze kwamen van het platteland in Indonesië en maakten deel uit van de 300.000, meestal Zuidoost-Aziatische, vrouwen die als huishoudster en/of oppas van kinderen en ouderen hooguit 500 euro per maand verdienen. Voor zes dagen per week werken, 17 uur per dag.

De bankier ontmoette de vrouwen volgens de autoriteiten in een van de kitscherige bars van Hongkongs rosse buurt Wan Chai, waar Aziatische vrouwen - vaak huishoudsters of gewezen huishoudsters - hun inkomen proberen op te krikken met de verkoop van te dure drankjes, en hun lichaam, aan buitenlandse mannen.

De ontmoeting eindigde met de dood van de twee vrouwen in Juttings appartement. Het lichaam van Seneng werd er op 1 november door de politie gevonden, met messteken in haar keel en billen. Het in staat van ontbinding verkerende lichaam van Sumarti werd een paar uur later aangetroffen. Jutting had het in een koffer gepropt, en die op het balkon gezet. De politie meldde dat ze op 27 oktober was overleden. Jutting, die zelf de politie belde maar sindsdien zijn kaken stijf op elkaar houdt, wordt verdacht van de twee moorden.

De politie wil verder niets kwijt over de zaak. Maar uit interviews met familieleden, vrienden en kennissen, en uit alles wat de verdachte en zijn slachtoffers online hebben achtergelaten, doemt een gitzwart en zelden vertoond beeld op van Hongkong. Het bevat twee arme immigranten die door de keiharde regels waren verworden tot tweederangsburgers. In hun wanhopige pogingen hun families in hun thuisland financieel te ondersteunen, belandden ze bijna automatisch in de bars van Wan Chai. Daar kwamen ze de rijke bankier tegen (volgens een ingewijde verdiende hij minstens 500.000 euro per jaar), die op zijn Facebookpagina liet weten buitengewoon geïnteresseerd te zijn in jonge Aziatische vrouwen.

Huishoudster en sekswerker

Seneng betekent 'geluk' in het Javaans, en geluk is wat ze probeerde naar huis te sturen. Elke drie maanden maakte ze geld over, voor het bouwen van een huis, voor een bed, voor de behandeling van de diabetes van haar moeder.

Een vriendin die anoniem wil blijven, vertelt dat zij en Seneng in Hongkong twee banen hadden: huishoudster overdag en prostituee in de avonduren. In tenten als de schaars verlichte Makati Pub & Disco konden ze op een drukke avond 80 euro verdienen met het aansmeren van drankjes, en 200 euro voor seks.

De vriendin zegt dat Seneng van haar baan als huishoudster haar kost en inwoning kon betalen, maar niets overhield om naar huis te sturen. Wan Chai leek de enige oplossing. "Maar we wilden dit niet voor eeuwig doen."

Net zoals Seneng was Sumarti (Aliz voor vrienden) de enige kostwinster van haar familie. Ze schreef maandelijks wat geld over, voor het onderhoud van haar zoontje, dat deze maand 5 wordt. Ze liep school tot haar 13de. "Ze moest voor haar kind zorgen, en dat was niet gemakkelijk", zegt haar vriendin Susiati.

Jutting werkte ruim een jaar in Hongkong. Hij was in 2010 begonnen bij Merill Lynch in Londen, afdeling derivaten. Volgens een collega had hij een goede reputatie, "hij was een harde werker".

Seneng en Sumarti zouden 100 jaar als huishoudster hebben moeten werken om te verdienen wat Jutting in één jaar verdiende. Desondanks mochten ze zich gelukkig prijzen: Sumarti's vader verdient 1,60 euro per dag met op de rijstvelden van zijn buren. Zijn eigen veldje levert 300 euro per jaar op.

De kloof tussen de haves en de have-nots in Hongkong behoort tot de grootste ter wereld. Ze wordt volgens mensenrechtengroepen gestimuleerd door een soort van kastesysteem voor buitenlanders. Expats zoals Jutting staan bovenaan op de ladder, migranten zoals Sereng en Sumarti hangen onderaan.

Geld maakt wél gelukkig

Huishoudsters, die eufemistisch 'hulp' worden genoemd, komen niet in aanmerking voor een permanente verblijfsvergunning, zakenlieden wel - na zeven jaar. De huishoudsters moeten genoegen nemen met een loon dat twee derde lager is dan het minimumloon van 3 euro per uur. Ze zijn bovendien totaal afhankelijk van de goedertierendheid van hun werkgevers. Als ze worden ontslagen, hebben ze veertien dagen om het land uit te komen. Dat kost hen honderden, soms duizenden, euro's aan 'bemiddelingskosten'.

Op 31 oktober schreef Jutting zijn laatste Facebookpost. Hij citeerde uit een studie die toenemend geluk aantoonde in landen met een groeiende economie: "Geld maakt wel dégelijk gelukkig: de stijgende welvaart in Aziatische landen maakt hun bevolking gelukkiger. Maar vrouwen zijn er meer tevreden over dan mannen".

Zowat 200 mensen, voornamelijk Indonesische vrouwen, bezochten op 9 november een herdenkingsdienst voor de vermoorde Sumarti en Seneng in het Victoriapark. Sumarti's vriendin Susiati was er ook, haar gezicht verborgen achter een masker. Ze hield foto's van Sumarti en Seneng in haar hand, aan haar voeten lag een bos witte rozen. Een imam vroeg zich af: "Waarom worden ze ervan beschuldigd dat ze sekswerkers waren? Laten we hen beschouwen als mensen".

© The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234