Woensdag 17/08/2022

Drie vragenKlimaat

Amerikaans Hooggerechtshof bezorgt Biden nieuwe zware tegenslag: wat is er aan de hand?

Een milieuactiviste in Washington D.C.  Beeld Getty Images
Een milieuactiviste in Washington D.C.Beeld Getty Images

Het Amerikaanse Hooggerechtshof beperkt de armslag van het milieuagentschap EPA. Een domper voor de strijd tegen de klimaatopwarming in de Verenigde Staten en wellicht ook elders.

Jeroen Van Horenbeek

1. Wat is er beslist?

Het Hooggerechtshof, dat sinds het presidentschap van Donald Trump gedomineerd wordt door conservatieve rechters, heeft donderdag bepaald dat het EPA niet zelf kan vastleggen hoeveel broeikasgassen bedrijven en fabrieken mogen uitstoten.

Het is een zoveelste omstreden uitspraak in korte tijd door het Hof, nadat het eerder het nationale recht op abortus had vernietigd, het recht op het dragen van een wapen had uitgebreid en de scheiding tussen kerk en staat had ondergraven.

Zes van de negen opperrechters stemden tegen de nieuwe uitstootlimieten van het EPA. Het milieuagentschap wilde daarmee vooral de broeikasgassen terugdringen die door de Amerikaanse kolencentrales worden uitgestoten. Ongeveer 20 procent van de elektriciteit in de Verenigde Staten komt van kolencentrales.

Volgens de huidige wet heeft het EPA zeggenschap over de uitstoot van bestaande energiecentrales in de VS. De rechters vinden dat het EPA deze regels niet zelf zomaar kan opleggen maar eerst een toestemming moet hebben van het Congres.

De regering van Biden werkt momenteel nog aan nieuwe Schone Lucht-wetten, die door het Congres moeten worden goedgekeurd. Daar een meerderheid vinden voor verregaand klimaatbeleid bleek al vaak moeilijk, want ook binnen de Democratische partij is niet iedereen geneigd om de steenkoolindustrie hard aan te pakken.

▶ Podcast ‘Duidelijk’: Waarom de VS het abortusrecht net nu verwerpen: ‘De argumentatie is tegelijk briljant en wereldvreemd’

Minder werkende vrouwen, meer misdaad en meer druk op de zorgsector: wat zijn de gevolgen van het abortusverbod in de VS?

2. Hoe wordt er gereageerd op de uitspraak?

Vanuit de conservatieve Amerikaanse staten en de steenkoolindustrie wordt de uitspraak op gejuich onthaald. De nieuwe uitstootlimieten van het EPA brachten het voorbestaan van de meer dan 200 kolencentrales in de Verenigde Staten in gevaar.

Het Witte Huis noemt de uitspraak “verwoestend” en denkt dat het land hiermee “een stap achteruit” zet. Amerikaans president Joe Biden belooft dat hij zich zal blijven inzetten om de klimaatcrisis aan te pakken binnen de bevoegdheden die hij heeft. Biden wil dat de energiesector in 2035 geen broeikasgassen meer uitstoot. “We kunnen en zullen de gevaren van de klimaatopwarming niet negeren.”

Ook de Verenigde Naties noemen dit een tegenslag. Een VN-woordvoerder waarschuwt dat de acties van één enkel land geen invloed mogen hebben op de klimaatdoelen in het Parijs-akkoord uit 2015. Daarin engageerden bijna alle VN-lidstaten zich om de opwarming van de aarde ‘ruim’ onder 2 graden Celsius te houden - een kritische drempel volgens de klimaatwetenschap. “Besluiten als deze donderdag maken het moeilijker om onze doelen te halen.”

Elena Kagan, een van de drie progressieve rechters in het Hooggerechtshof, schrijft in een kritische nota over de uitspraak: “Het Hof heeft zichzelf, in plaats van het Congres en het gespecialiseerde agentschap, aangewezen als de beslisser inzake het klimaatbeleid. Ik kan me weinig dingen voorstellen die ik griezeliger vind.”

3. Wat betekent dit voor de klimaatstrijd?

Binnen de Verenigde Staten wordt gevreesd voor het klimaat én breder voor de autoriteit van federale instellingen om toezicht te houden op de bedrijfswereld. Volgens The New York Times is de nieuwe EPA-uitspraak van het Hooggerechtshof “een mijlpaal in de verlaging van de regulering op bedrijven”.

Internationaal zaait de uitspraak opnieuw twijfel. “Op de klimaattop in Glasgow eind vorig jaar werden een aantal doorbraken geforceerd, bijvoorbeeld rond de beperking van de uitstoot door steenkoolcentrales. Die doorbraken kwamen er onder meer omdat de Verenigde Staten er weer stonden na het presidentschap van Trump”, zegt Yelter Bollen, klimaatexpert bij ngo Bond Beter Leefmilieu. Onder Trump trok het land zich terug uit het VN-akkoord van Parijs.

“Als nu blijkt dat de Verenigde Staten zelf niet in staat zijn om iets te doen aan de eigen steenkoolcentrales, dan zullen landen als China en India ook weer aarzelen. Zij hadden de teksten al proberen afzwakken”, vertelt Bollen, die voor Europa geen weerbots verwacht.

De Europese Commissie gaat voor de ‘Green Deal’, die er moet voor zorgen dat het continent straks zonder aardgas en olie uit Rusland kan. Aan die situatie verandert deze uitspraak weinig.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234