Maandag 26/09/2022

'Antarctica hebben we nog niet doorgrond'

Dat de Noordpool en Groenland almaar harder smelten is duidelijk. De Zuidpool blijkt ingewikkelder te reageren op de opwarming van de aarde. Wegsmeltend Zuidpoolijs is verantwoordelijk voor een tiende van de zeespiegelstijging en op de Zuidpool verdwijnt het ijs twee keer sneller dan gedacht, concludeerden wetenschappers in het vakblad Nature Geoscience. Ze hebben het dan wel over het westelijk deel van het immense continent. De imposante ijsmassa's in het westen blijken zowat de snelst opwarmende regio op aarde te vormen. Tussen 1958 en 2012 is de gemiddelde temperatuur er met 2,4 graden Celsius gestegen. Dat is een opwarming die drie keer hoger ligt dan het wereldwijde gemiddelde en twee keer zoveel als eerder onderzoek suggereert.

In het recentste rapport van het VN-klimaatpanel - toch al uit 2007 - stond evenwel de conclusie dat de ijsmassa op Antarctica aandikt door meer sneeuw en ijs. Dat zou de grote verliezen van ijsmassa op Groenland compenseren. De toename aan ijsmassa zou vooral in het oosten van Antarctica een feit zijn. Onderzoekers zijn het erover eens dat de meetmethoden beter moeten om een juister beeld te krijgen van wat er precies gebeurt. Net daarom nemen experts als Frank Pattyn, glacioloog aan de ULB, deel aan expedities via het zuidpoolstation Prinses Elisabeth. "Antarctica is enorm", zegt Pattyn. "Ik heb grote verliezen aan ijsmassa gezien de laatste decennia en de algemene trend is eerder verlies van ijs. Maar we hebben nog geen compleet overzicht. Recente schattingen over de bijdrage van Antarctica aan de stijging van de zeespiegel variëren tussen 0,08 millimeter en 0,73 millimeter per jaar. De inschattingen zijn zo moeilijk omdat geen van de drie meetmethoden erg precies is. Door de toename en afname van ijsmassa op de gletsjers te meten krijgen we geen volledig beeld van wat op de ijsvlakten zelf gebeurt. Bovendien is dat een zeer arbeidsintensieve methode. Via satellieten kunnen we de verschillen in hoogte van het ijs op het oppervlak meten. Maar de dikte van de sneeuw varieert en dat kunnen we niet meerekenen. Ook de zwaarte- of massametingen met de satellieten zijn niet feilloos, want die corrigeren niet voor de verticale verschuivingen van de aardkorst. Om die correcties te kunnen doorvoeren moeten we weten wat de vroegere ijsmassa was en wat de veranderingen waren sinds de laatste ijstijd. Pas wanneer we juiste cijfers kunnen plakken op het verlies en de toename van ijsmassa op de Zuidpool, kunnen we voorspellen in welke mate het smelten bijdraagt aan de stijging van de zeespiegel."

Via de expedities die vanuit Prinses Elisabeth worden opgezet en die Alain Hubert praktisch uitwerkt, zijn teams bezig met verschillende soorten metingen. Een daarvan gebeurt met een netwerk van gps-toestellen die op strategische plaatsen zijn gezet en die de horizontale en verticale posities meten van het oppervlak, om zo de stijging van de bodem in rekening te kunnen brengen. Ook de dichtheid van de sneeuw wordt gemeten aan de hand van uitgekiende boringen en maandenlange observaties. Pattyn: "We weten al veel meer dan voorheen, bijvoorbeeld dat de gletsjers, de ijsvlakten, het grondwater en de aardkorst de impact op de zeespiegel bepalen. De middelen en het gereedschap zijn er nu. Het hele plaatje komt eraan."

Alain Hubert is expeditieleider van de Prinses Elisabethbasis. Hij stichtte de International Polar Foundation. In 1997 en 1998 maakten Hubert en Dixie Dansercoer de langste oversteek van Antarctica. In 99 dagen legden ze, volledig autonoom en te voet, 3.924 kilometer af.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234