Maandag 27/06/2022

ProfielAntónio Costa

António Costa is niet hip. Maar hij is wel de enige linkse leider die verkiezingen blijft winnen

António Costa die wordt toegewuifd met een Portugese vlag en de gebalde vuist van zijn Socialistische Partij. Beeld AFP
António Costa die wordt toegewuifd met een Portugese vlag en de gebalde vuist van zijn Socialistische Partij.Beeld AFP

In Portugal heeft de Partido Socialista een absolute meerderheid behaald. Voor António Costa is het al de tweede keer dat hij verkiezingen wint als premier. Dat doet geen enkele andere linkse leider in Europa hem na. Zijn geheim? Alvast niet hip zijn. Want als hij niet voor Benfica supportert, zit hij graag te puzzelen. Maar het zou hem zwaar tekort doen om zijn zege louter aan een goede aanpak van corona toe te schrijven.

GVV

Zeggen dat het links niet voor de wind gaat in Europa, is een understatement. Er zijn op dit ogenblik zeven EU-landen met een sociaaldemocraat aan het roer. Vijf van hen, onder wie de nieuwe Duitse bondskanselier Olaf Scholz, hebben in die leidersrol nog geen verkiezingen doorstaan. En een zesde, de Spaanse premier Pedro Sánchez, overleefde zijn recentste confrontatie met de kiezer wel, maar schoot daar toch zetels bij in.

In Portugal was ook António Costa (60) een moeizame kiesstrijd voorspeld. Volgens de peilingen lag zijn partij daar nek aan nek met de conservatieven, die er enigszins verwarrend Partido Social Democrata heten. Maar terwijl er gisterochtend nog vier zetels te verdelen waren (op basis van de stemmen uit het buitenland), had Costa er al zeker 117 binnengerijfd. Negen meer dan de vorige keer en voldoende voor een absolute meerderheid.

Costa is al regeringsleider sinds 2015, toen hij een nooit geziene machtsgreep ondernam. Een conservatief kartel had toen het hoogste stemmenaantal behaald en uittredend premier Pedro Passos Coelho was al herbenoemd in zijn functie. Maar door alle andere linkse partijen achter zich te scharen, kon Costa toch een meerderheid op de been brengen en de president dwingen om hem in de plaats aan te stellen.

Aanvankelijk gaf niemand een cent voor zijn linkse coalitie. Maar die deed haar vier jaar uit en in 2019 ging Costa’s partij er 22 zetels op vooruit. Hij hield zich aan zijn belofte om de besparingen van zijn voorganger terug te schroeven, terwijl hij voor het eerst in 45 jaar een begrotingsoverschot had. En nadat er in oktober dan toch ruzie kwam met zijn coalitiepartners - wat tot vervroegde verkiezingen leidde - kreeg hij zondag dus groen licht om op zijn eentje voort te doen.

Dat succes heeft voor een deel te maken met het coronabeleid. Portugal wordt wereldwijd geroemd voor zijn vaccinatiecampagne en bevocht het virus met een mix van daadkracht en gezond verstand. Zo mocht de bevolking pas nog eindejaar vieren zonder veel beperkingen, waarna de schade werd beperkt door het land een week volledig dicht te gooien. Maar ook de persoonlijkheid van Costa speelt een rol in het verkiezingsresultaat.

Met schone schijn is hij niet bezig. Zo heet zijn partij nog steeds ‘socialistisch’ en toont de vlag nog steeds dezelfde ouderwetse vuist als toen hij lid werd op zijn veertiende. Hij stamt uit een nest van linkse intellectuelen: vader was een communistisch schrijver en moeder journaliste en vrouwenrechtenactivist. Maar als fervente puzzelaar en fan van ’s lands meest geliefde voetbalclub, Benfica Lissabon, straalt hij eenvoud en gemoedelijkheid uit.

Toch is hij ook een geslepen politicus, die geduldig heeft gebouwd aan zijn carrière. In 1995 trad hij voor het eerst toe tot een regering als staatssecretaris en twee jaar later werd hij al justitieminister. Maar hij wist ook goed wanneer hij eventjes opzij moest gaan. Zo stapte hij in 2007 op als binnenlandminister onder premier José Socrates, die daarna ten onder ging aan een reeks van schandalen. Costa was intussen burgervader geworden van de hoofdstad Lissabon, wat hij bleef tot hij premier werd.

Zijn grootste kwaliteit is misschien nog wel zijn optimisme. “Chronisch en zelfs wat op het vervelende af”, zo omschreef Marcelo Rebelo de Sousa die eigenschap bij Costa ooit. Sousa is de huidige president van Portugal, een grotendeels ceremoniële functie. Hij behoort tot de conservatieve Partido Social Democrata en is dus een politieke rivaal. Maar als professor was hij ook een leermeester van Costa toen die rechten studeerde aan de universiteit van Lissabon.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234