Donderdag 30/06/2022

archeologie u san marco-basiliek zou niet over lijk van evangelist marcus beschikken

Historicus Andrew Chugg: 'Het is heel goed mogelijk dat iemand binnen de kerk besliste om te doen alsof het lichaam van Alexander eigenlijk de resten van de heilige Marcus waren'

'Alexander de Grote ligt begraven in Venetië'

Misschien is het wel het zwaarste geval van persoonsverwisseling aller tijden. In het beroemde graf in de Venetiaanse San Marco-basiliek ligt niet de heilige Marcus begraven, zoals miljoenen pelgrims geloven, maar wel de grootste krijgsheer uit de wereldgeschiedenis. Dat vermoedt althans een Britse historicus die een genetisch onderzoek eist.

Venetië

The Independent

Jonathan Thompson / Nicholas Pyke

De gemummificeerde resten onder het altaar van de San Marco zijn in feite die van Alexander de Grote (356-323 voor Christus), meent Alexander-kenner Andrew Chugg. Zijn theorie, een ingewikkeld verhaal van lijkenroof, zorgt voor controverse in de academische wereld. Ook vrome katholieken zullen niet opgetogen zijn met zijn plan om de botten, die als reliek worden vereerd, uit het graf te halen om er genetisch onderzoek op uit te voeren. Het vooralsnog onbekende graf van Alexander is zowat de heilige graal van de archeologie. Nog bij leven had de Macedonische koning uit de vierde eeuw voor Christus een goddelijke status. Na zijn dood werd hij nog eeuwen als een god vereerd. Op zijn dertigste had hij zich een rijk bij elkaar veroverd dat zich uitstrekte van Griekenland tot Indië. Liefhebbers van de betere spektakelfilm kijken nu al uit naar de verfilming van Oliver Stone, die dit najaar in de bioscoop wordt verwacht.

Niemand weet waar Alexander begraven ligt. Op zijn twee- of drieëndertigste stierf hij in Babylon aan een hevige koortsaanval. Zijn generaal Ptolemaios bracht zijn lichaam over naar Egypte en legde het in een gouden sarcofaag. In het Egyptische Alexandrië, de belangrijkste van de vele steden met die naam die de veroveraar had gesticht, lag het stoffelijke overschot zevenhonderd jaar lang begraven. Maar tegen de vierde eeuw van onze tijdrekening was het verdwenen.

Andrew Chugg, auteur van verscheidene boeken over Alexander, denkt dat er een persoonsverwisseling plaatsvond toen het lichaam vermomd werd als dat van de heilige Marcus. Dat zou men gedaan hebben om het te redden van de vernietiging door opstandige christenen. "Van beide lichamen weten we dat ze in linnen gemummificeerd waren. En het ene blijkt te verdwijnen wanneer het ander opduikt, op bijna exact dezelfde plek in Alexandrië", schrijft hij in het Britse historische tijdschrift History Today. "Het is heel goed mogelijk dat iemand binnen de kerkelijke hiërarchie, misschien zelfs de patriarch zelf, besliste om te doen alsof de resten van Alexander die van de heilige Marcus waren. Als dat klopt, dan waren het Alexanders overblijfselen, en niet die van Marcus, die vier eeuwen later door Venetiaanse kooplui zijn gestolen en naar hun moederstad verscheept."

Daarbij komt nog dat drie vroegchristelijke bronnen zeggen dat het lichaam van de heilige Marcus werd verbrand. De heilige Marcus van Alexandrië is niet zo maar een heilige. Volgens de traditie gaat het om niemand minder dan de auteur van een van de vier evangeliën.

De theorie van Chugg, die uit de doeken wordt gedaan in zijn nog te verschijnen boek The Lost Tomb Of Alexander the Great, verdeelt de academici. Robin Lane Fox, eminent Alexander-kenner die Stone bij de verfilming adviseerde, wijst ze af: "Een leuk ideetje, maar wel al een beetje oudbakken." Maar Cambridge-professor Paul Cartledge, auteur van Alexander the Great: The Hunt For a New Past, reageert enthousiast: "Er is zeker een kans dat dit verhaal waar is, want je zit met een historisch hiaat dat je moet vullen. We willen immers verklaren waarom het spoor doodloopt op het eind van de vierde eeuw. Op dat ogenblik zegeviert het christendom en is niemand nog bezig met de voorchristelijke held Alexander. Hij verdwijnt gewoon."

Nog een andere Alexander-biograaf, Paul Doherty, ziet het plan wel zitten: "Alexander werd beschouwd als een goddelijke figuur. Mochten we zijn lichaam hebben, dan kunnen dna-tests ons enorm veel vertellen. Hoe het komt dat hij zo jong stierf, bijvoorbeeld. De resten van Alexanders vader Philippos zijn in 1970 in Grieks Macedonië ontdekt. Waarom zouden we Alexander dan niet kunnen vinden? Zijn lichaam moet ergens liggen, vermoedelijk nog onder de straten van Alexandrië."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234