Zaterdag 21/05/2022

NieuwsBangladesh

Architectuurprijs voor ziekenhuis in Bangladesh

Het Vriendschapsziekenhuis in de stad Satkhira, ontworpen door architect Kashef Chowdhury.  Beeld Asif Salman/Courtesy of URBANA
Het Vriendschapsziekenhuis in de stad Satkhira, ontworpen door architect Kashef Chowdhury.Beeld Asif Salman/Courtesy of URBANA

Architectuurprijzen gaan vaak naar sterarchitecten die uitpakken met iconische wolkenkrabbers of musea. Niet de internationale RIBA-prijs van het Royal British Institute of Architecture. Die gaat dit jaar naar een architect uit Bangladesh voor zijn ontwerp van een eenvoudig streekziekenhuis.

Ben van Raaij

De Gangesdelta in Bangladesh is het toneel van een van de eerste echte klimaatrampen. In de droge tijd is het er ondraaglijk heet, en uitgestrekte delen van het gebied staan vrijwel permanent onder water door periodieke rivieroverstromingen, moessonregens, zeespiegelstijging en steeds extremere cyclonen. Akkers maken er plaats voor garnalenkwekerijen. Het land verzilt. De bewoners raken op drift, en schoon drinkwater is er schaars.

Voor de stad Satkhira in dit waterland ontwierp architect Kashef Chowdhury het Vriendschapsziekenhuis. Een complex van strakke bakstenen paviljoens, binnenhoven die zorgen voor natuurlijke lichtinval en ventilatie, beschutte galerijen en ziekenzalen met uitzicht op het landschap. Doorsneden door een zigzaggend kanaaltje dat patiëntenstromen scheidt, verkoeling biedt en regenwater opvangt en afvoert naar twee drinkwaterbassins.

Het minimalistische, klimaatbewuste project kreeg de tweejaarlijkse RIBA-internationale prijs deze week (met een jaar corona-vertraging) vanwege het innovatieve ontwerp en de sociale impact. Architect Chowdhury van bureau Urbana in Dhaka ontwierp het hospitaal voor de ngo Friendship, waarvoor hij eerder boten verbouwde tot drijvende ziekenhuizen voor de bewoners van de Gangesdelta. De bakstenen zijn lokaal gemaakt, plaatselijke vaklieden werden ingezet bij de bouw, en de kosten waren met 2 miljoen dollar zeer bescheiden.

Menselijkheid en beschutting

Volgens RIBA-juryvoorzitter Odile Decq belichaamt Chowdhury‘s ontwerp “een architectuur van menselijkheid en beschutting”. Ze noemt het in de Britse krant The Guardian “van groot belang voor de enorme wereldwijde uitdagingen waarmee we kampen zoals de ongelijke toegang tot gezondheidszorg en de verwoestende impact van de klimaatcrisis op kwetsbare gemeenschappen”. Laureaat Chowdhury zelf hoopt dat zijn prijs een aanmoediging kan zijn voor “meer architectuur met bekommernis voor zowel mens als natuur”.

Bangladesh is een opkomend ontwikkelingsland met een heel eigen traditie van markante moderne architectuur die put uit lokale bronnen, zoals de 13d-eeuwse Bengaalse baksteenarchitectuur, en uit modernistische voorbeelden, zoals het parlementsgebouw in Dhaka dat in 1961 werd ontworpen door de Amerikaanse architect Louis Kahn, icoon van de Internationale Stijl. De rode draad: goedkoop en duurzaam bouwen.

Eerder won Marina Tabassum, een voormalig partner van Chowdhury (ze ontwierpen samen het Bangladesh Onafhankelijkheidsmonument en Bevrijdingsmuseum), als eerste architect uit het Arme Zuiden de even prestigieuze Soane Medal, voor een modulair bouwpakket voor een tiny house op palen voor de arme landloze boeren die tijdelijk drooggevallen zandplaten in de Gangesdelta, de chars, in cultuur brengen.

Tabassums bouwpakket benut stalen verbindingen en lokale bamboe en riet. Ook hier de combinatie van lowbudgetzelfbouw, lokale kennis en materialen, en minimalistische elegantie, allemaal voor zo’n 360 euro, goedkoper dan welke andere courante optie ook. Tabassum ontwierp ook zelfbouwhuisjes voor Rohingya-vluchtelingen en strakke bakstenen moskeeën geïnspireerd door de klassieke Bengaalse architectuur.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234