Zaterdag 02/07/2022

NieuwsAtoomakkoord

Atoomdeal met Iran in gevaar door oorlog in Oekraïne

Iraans minister van Buitenlandse Zaken Hossein Amir-Abdollahian (r.) begroet Rafael Grossi, hoofd van het Internationaal Atoomenergieagentschap, in Teheran. Beeld EPA
Iraans minister van Buitenlandse Zaken Hossein Amir-Abdollahian (r.) begroet Rafael Grossi, hoofd van het Internationaal Atoomenergieagentschap, in Teheran.Beeld EPA

Het was al moeilijk genoeg om alle neuzen in dezelfde richting te krijgen, de oorlog in Oekraïne heeft het nog lastiger gemaakt om het atoomakkoord met Iran nieuw leven in te blazen. De betrokken landen komen met extra eisen.

Sacha Kester

Er wordt in Wenen nu al elf maanden over een nieuwe atoomdeal onderhandeld. De afgelopen weken wordt telkens gemeld dat de partijen er “binnen enkele dagen” uit zijn. Maar sinds de oorlog in Oekraïne dreigen ze alsnog vast te lopen, omdat zowel Iran als Rusland meer noten op zijn zang heeft.

Begin deze maand bijvoorbeeld kwam de Iraanse onderhandelaar na overleg uit Teheran terug met hardere eisen, zo lieten diplomaten weten. Omdat de olieprijs door de oorlog records breekt zou Iran extra concessies vragen, in de hoop dat het Westen nu meer belang heeft bij een deal. Teheran zou het Westen immers olie kunnen leveren zodra de Amerikaanse sancties worden opgeheven.

Afgelopen weekeinde kwam Rusland daar nog eens overheen. Moskou wil van de Verenigde Staten de garantie op schrift dat westerse sancties die zijn opgelegd vanwege de oorlog in Oekraïne niet gelden voor toekomstige zakendeals met Teheran. De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov legde deze eis zaterdag op tafel tijdens een persconferentie en herhaalde hem maandag nog eens tijdens een telefoongesprek met zijn Iraanse collega Hossein Amir-Abdollahian.

Huid duur verkopen

En dat alles terwijl het al zo moeilijk is om alle neuzen in dezelfde richting te krijgen. Sinds het begin proberen de VS en Iran hun huid zo duur mogelijk te verkopen, omdat ze een deal anders thuis niet verkocht krijgen. Economisch staat er voor Iran, dat zwaar lijdt onder de Amerikaanse sancties, veel op het spel, terwijl de VS een zo groot mogelijke inperking willen van Irans nucleaire activiteiten.

In 2015 waren de twee kampen (Iran aan de ene kant; de VS, China, Rusland, Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland aan de andere) het al eens geworden: Teheran beloofde toen zijn nucleaire programma in te perken in ruil voor de opheffing van Amerikaanse sancties. Drie jaar later, in 2018, scheurde de toenmalige Amerikaanse president Donald Trump het akkoord echter doormidden. Volgens hem was het de slechtste deal ooit. Als hij Teheran de duimschroeven zou aandraaien, zo liet hij weten, zou Iran nog veel meer concessies doen.

Dat is echter nooit gebeurd, en sinds 2018 heeft Iran zijn voorraad verrijkt uranium fors uitgebreid. Een deel hiervan zelfs tot een graad van 60 procent. Op papier zou het land volgens sommige experts nu minder dan een maand nodig hebben om genoeg te produceren voor een atoombom, al blijft Iran ontkennen het daarvoor te willen gebruiken.

Ruwe olie leveren

Er is dus haast bij een nieuwe deal, maar nu komt ook Moskou plots met nieuwe eisen. Deze dienen meerdere Russische belangen. Zo rijzen de energieprijzen momenteel de pan uit, maar zodra Iran weer meedoet op de internationale markt worden die afgeremd. Teheran kan binnen enkele maanden ongeveer een miljoen vaten ruwe olie per dag leveren en binnen een jaar weer op volle capaciteit draaien (3,7 miljoen vaten per dag). Daar zit Moskou niet op te wachten. Rusland produceert zelf ook olie en hoopt dankzij de hoge prijzen westerse economieën onder druk te zetten, terwijl het tegelijkertijd van de winst profiteert.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Antony Blinken, veegde de Russische eis direct van tafel als irrelevant omdat de sancties vanwege de oorlog in Oekraïne “niets te maken hebben met de Iran-deal”. Ook Teheran noemde de houding van Moskou niet constructief, en de Europese landen die in Wenen onderhandelen waarschuwden Rusland gisteren geen nieuwe voorwaarden op tafel te leggen. Alleen Israël, een fel tegenstander van een nieuwe nucleaire deal, heeft de Russische actie in stilte verwelkomd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234