Woensdag 18/05/2022

'België belast vermogens al, en vrij zwaar ook'

Nee, in zijn nieuwe boek toont Ivan Van de Cloot zich niet bijzonder optimistisch over de met veel poeha aangekondigde tax shift. Al is die noodzakelijk. 'Het is alsof ons huidige belastingsysteem ontworpen is om de economie bewust schade toe te brengen.'

"Ik vrees dat deze regering opnieuw voor een quick win zal gaan", stelt Van de Cloot, hoofdeconoom van de toonaangevende denktank Itinera. Samen met financieel expert Karel Volckaert schreef hij een boek over het hoe en waarom van een échte tax shift.

"Zoiets doe je niet snel snel tijdens een weekend in een kasteel. Het actuele politieke debat rond die tax shift wordt voornamelijk gekruid door mythes en symbolen, en helaas ook gekenmerkt door een groot gebrek aan inzicht. Het economische aspect ontbreekt totaal in het debat, terwijl dit niet enkel de baseline zou moeten zijn, maar ook kan helpen om het debat los te weken uit de patstellingen."

In essentie gaat het om een goede combinatie van efficiëntie en rechtvaardigheid, vindt Van de Cloot. "Je mag de economie niet doodknijpen, maar het systeem moet leiden tot stabiliteit en rechtszekerheid. Vandaag is het systeem in België totaal inefficiënt en geldverslindend."

Waar ligt voor u de prioriteit?

"Bij een verhoging van de belasting op consumptie, bijvoorbeeld via een btw-verhoging, waardoor arbeid minder belast kan worden. En voor alle duidelijkheid: het is óók een mythe dat het vooral de lage inkomens zijn die hierdoor getroffen worden. Je kunt de btw verstandig aanpassen zonder een al te negatieve impact op de sociaal zwakkeren, terwijl de efficiëntiewinst voor de economie zo groot is dat het totale plaatje positief uitvalt. En het is niet zo moeilijk om die btw-verhoging gepaard te laten gaan met een aantal compenserende maatregelen, zodat de sociaal zwakkeren op het einde van de rit niet slechter af zijn.

"Als we ons huidige belastingsysteem bekijken, zitten we in alle categorieën fors boven het Europese gemiddelde, behalve in de btw. Er is dus ruimte voor een stevige verschuiving van de belastingen op inkomsten naar die op consumptie."

Hoe staat u tegenover een meerwaardebelasting, uitgegroeid tot hét symboolthema in het belastingdebat, na de case met Marc Coucke, die niet één euro belasting diende te betalen op de meerwaarde van 1,24 miljard euro die hij boekte op de verkoop van Omega Pharma?

"Voor mij is zo'n belasting geen taboe, maar laat ons wel stoppen met symbooldiscussies te voeren. Ondernemers zijn redelijk essentieel voor onze welvaart, we schieten dus niets op met een belastingsysteem waarmee we hen allen de kast op jagen.

"Een meerwaardebelasting kan enkel als ze onderdeel is van een veel bredere, duurzame hervorming. Bovendien is dit ook allesbehalve een stabiele of terugkerende bron van inkomsten voor de fiscus.

"Stel dat je beslist om een meerwaardebelasting te heffen bij de verkoop van een bedrijf. Tja, dan laat het gevolg zich raden: ondernemers zullen niet snel meer geneigd zijn hun zaak te verkopen. Waardoor er dus ook geen geld vrijkomt om te investeren in nieuwe bedrijven. Want hoe je het ook draait of keert: dit land heeft een chronisch gebrek aan serial entrepreneurship."

Volgens u bestaat er in ons land wel degelijk een vermogensbelasting

"In vergelijking met de rest van de wereld hebben wij zelfs een vrij hoge vermogensbelasting. Die ziet er dan niet uit als een meerwaardebelasting, maar uit zich bijvoorbeeld in de vorm van heel hoge successierechten, transactiebelastingen en belastingen op onroerend goed.

"Alleen is de discussie vandaag niet zozeer hoe hoog die vermogensbelasting nu precies is, het debat is verschoven naar de vraag wie ze nu precies betaalt en wie niet. Als het al zou kloppen dat het vaak de verkeerde mensen zijn die die belasting ophoesten, dan los je dat niet op door die belastingen gewoon nominaal op te trekken.

"Misschien moeten we eerst eens een kritische blik werpen op de enorme flexibiliteit van het Belgische belastingsysteem: als rijke Fransen hier massaal neerstrijken, betalen zij misschien geen halve euro successiebelasting, omdat hun fiscalisten voldoende achterpoortjes gevonden hebben.

"Er is dus wel degelijk een rechtvaardigheidsprobleem, maar dit ligt niet aan het feit dat vermogens hier te weinig belast zouden worden. Het ligt aan het feit dat er een aantal grote vissen zijn die de dans volledig ontspringen. Misschien moeten we ons ook maar eens de vraag stellen waarom zoveel peperdure belastingadvocaten hier hun brood verdienen.

"Het gebrek aan efficiëntie ondergraaft in belangrijke mate het rechtvaardigheidsgevoel. Enkel wie zich kan laten bijstaan door deskundigen raakt nog wijs uit het systeem."

U hebt hier een goed onderbouwd werkstuk afgeleverd, waarmee politici in theorie aan de slag zouden kunnen: raadplegen zij u ook?

"Ach, ik speel natuurlijk mijn rol in het publieke debat. Her en der word ik bevraagd, en af en toe krijg ik weleens een telefoontje van een politicus. Hamvraag is natuurlijk: doen ze er ook iets mee? (lacht) Want één ding is zeker: zoals we het debat nu voeren, dat is de burgers voor onnozele kinderen aanzien."

Tax shift: Waarom ons land een belastinghervorming nodig heeft wordt uitgegeven bij Lannoo en telt 176 pagina's. Nu verkrijgbaar.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234