Dinsdag 04/10/2022

AchtergrondRusland

Bellingcat: Russische geheime dienst volgde oppositieleider Nemtsov tot kort voor hij werd vermoord

2011. Boris Nemtsov spreekt tijdens een politieke bijeenkomst in Moskou.  Beeld AFP
2011. Boris Nemtsov spreekt tijdens een politieke bijeenkomst in Moskou.Beeld AFP

Leden van een liquidatieteam van de Russische geheime dienst FSB volgden de Russische oppositieleider Boris Nemtsov tot kort voor hij in 2015 werd vermoord. Dat blijkt volgens het onderzoekscollectief Bellingcat uit de reisgegevens van de FSB-agenten.

Bert Lanting

De charismatische oppositieleider werd op 27 februari 2015 doodgeschoten op een brug op enkele honderden meters van het Kremlin. Nemtsov was op dat moment met zijn team bezig een rapport op te stellen over de rol van het Russische leger bij de oorlog in de Donbas in Oekraïne. Ook eiste hij een onafhankelijk onderzoek naar het neerhalen van vlucht MH17, waarbij alle 298 inzittenden om het leven kwamen.

Uiteindelijk werden vijf Tsjetsjenen voor de moord veroordeeld. Zaoer Dadajev, de leider van het team, gaf toe dat zij Nemtsov maandenlang hadden geschaduwd, maar ontkende dat zij verantwoordelijk waren voor de moord. Het is altijd onduidelijk gebleven wie de opdracht heeft gegeven.

2015. Russen leggen bloemen op de plek waar Nemtsov werd neergeschoten.  Beeld AFP
2015. Russen leggen bloemen op de plek waar Nemtsov werd neergeschoten.Beeld AFP

Feit is wel dat de vijf nauwe banden hadden met het Sever-bataljon, een privélegertje van de Tsjetsjeense sterke man Ramzan Kadyrov, een beschermeling van president Poetin.

Volgens Bellingcat blijkt dat Nemtsov al maanden voor de Tsjetsjenen werd gevolgd door leden van een FSB-team dat later betrokken was bij de vergiftiging van Aleksej Navalny en en twee andere oppositiefiguren, Vladimir Kara-Moerza en Dmitri Bykov. Leider van het team was Valeri Soecharev, een officier van het Directoraat voor de bescherming van de constitutie, een afdeling van de FSB die zich voor het Kremlin bezighoudt met het aanpakken van binnenlandse bedreigingen.

Reisgegevens

Uit de reisgegevens van Soecharev blijkt dat hij Nemtsov tussen mei 2014 en februari 2015 dertien keer volgde op diens trips naar politieke bijeenkomsten in het land. Daarbij werd hij meestal vergezeld door Aleksej Krivosjtsjekov, een andere FSB-agent die ook een rol speelde bij latere aanslagen op tegenstanders van Poetin.

De FSB was kennelijk goed op de hoogte van Nemtsovs reisplannen. Soms boekten de twee al tien minuten na Nemtsov een treinkaartje of vliegticket naar de plaats waar hij heen ging. Als hij terugkeerde naar Moskou, volgden zij ook meteen.

Uit telefoongegevens was eerder al gebleken dat de twee een actieve rol speelden bij de vergiftiging van Navalny in 2020 tijdens een bezoek aan het Siberische Tomsk. Beiden stonden in nauw telefonisch contact met de FSB’ers die het zenuwgas op Navalny's kleren aanbrachten en de sporen later opruimden. Die werkten als chemisch specialisten bij het forensisch instituut van de FSB.

Bellingcat vraagt zich af of het FSB-team, gezien hun specialisme, de moord op Nemtsov ook daadwerkelijk heeft uitgevoerd. Zij hielden zich met aanslagen met gifstoffen bezig, terwijl Nemtsov werd doodgeschoten. Mogelijk hebben ze dat overgelaten aan de Tsjetsjenen. Het is volgens Bellingcat in elk geval onwaarschijnlijk dat de FSB’ers niet hebben gemerkt dat Nemtsov ook door de Tsjetsjenen werd geschaduwd.

Poetin

De onthullingen van Bellingcat roepen opnieuw de vraag op welke rol president Poetin heeft gespeeld bij de campagne om kopstukken van de oppositie met geweld uit te schakelen. Het is de vraag of de FSB dergelijke gevoelige operaties zou durven uit te voeren zonder de zegen van de president, die zelf bij de geheime dienst zat.

Extra pijnlijk voor de familie van Nemtsov is dat een van de hoofdverdachten van het moordcomplot, de voormalige commandant van het Sever-bataljon, Roeslan Geremejev, nu met de Russen meevecht in Oekraïne. Geremejev, die het Tsjetsjeense team voor de moord op Nemtsov aan onderdak hielp in Moskou, was met zijn mannen te zien in een TikTok-filmpje bij de belegerde stad Marioepol.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234