Zaterdag 28/05/2022

NieuwsElektriciteit

Berekend: in theorie kan België twintig keer meer energie halen uit zon en wind dan nu

Op het dak van het studiocomplex AED Studios in Lint worden zonnepanelen geïnstalleerd. De studie hield ook rekening met geschikte daken van bedrijven. Beeld Klaas De Scheirder
Op het dak van het studiocomplex AED Studios in Lint worden zonnepanelen geïnstalleerd. De studie hield ook rekening met geschikte daken van bedrijven.Beeld Klaas De Scheirder

Met zonnepanelen op daken en windmolens op het land zouden we in theorie tot twintig keer meer hernieuwbare energie kunnen opwekken dan vandaag. Dat blijkt uit nieuw rekenwerk door EnergyVille.

Dieter De Cleene

Op vele daken liggen ze al, maar op nog veel meer daken zou je ook zonnepanelen kunnen leggen. Een installatie voor gemiddeld verbruik kost zo’n 4.000 euro. “Weinig mensen beseffen dat zonnepanelen een goede investering zijn, met een terugverdientijd van zo’n acht jaar”, zegt Ruben Baetens, energie-expert bij advies- en technologiebedrijf 3E.

Wat zou het voor onze energievoorziening betekenen als we op alle gunstige plaatsen zonnepanelen leggen? En ook windmolens zetten waar dat kan? Samen hebben ze potentieel een vermogen van bijna 124 gigawatt. Dat blijkt uit nieuw onderzoek door EnergyVille, een samenwerking tussen Belgische onderzoeksinstellingen rond duurzame energie. Van dat theoretische potentieel benutten we nu slechts een fractie: 7,3 GW. Door daken optimaal te benutten en extra windmolens te plaatsen, zouden we dus nog ruim 116 GW aan extra hernieuwbare energie kunnen installeren. Ter vergelijking: de zeven kernreactoren zijn momenteel samen goed voor een vermogen van 6 GW.

Om het technische potentieel van zonnepanelen in te schatten, baseerden de onderzoekers zich op het beschikbare dakoppervlak - zowel van woningen als van bedrijven - en de dakoriëntatie. Ze gingen na waar windmolens kunnen staan, op basis van de verplichte afstanden tot bewoning, industrie, beschermde natuur en andere windmolens. Het KMI leverde data aan over zonnestraling en windsnelheden.

De wetenschappers gingen uit van zonnepanelen met een hoger rendement dan de huidige standaardpanelen, die dus meer elektriciteit uit eenzelfde hoeveelheid zon halen. “Toch is het een conservatieve schatting. De efficiëntie zal in de toekomst wellicht nog verbeteren”, zegt Marc Meuris (EnergyVille/imec)

Elektriciteitsvraag

De nieuwe studie schat het potentieel voor zonne-energie op daken op ruim 100 GW. Een recente analyse van netbeheerder Elia gaat uit van maximaal 50 GW uit zon tegen 2050. “Onze studie toont dat een groter aandeel zon stroomoverschotten zou creëren in de zomer en tekorten in de winter”, zegt Jan Voet (Elia). “Het verwachte geïnstalleerde vermogen is een op eerdere studies gebaseerde inschatting van wat realistisch is, niet van wat technisch mogelijk is.”

In de praktijk is het wellicht lastig om op elk geschikt dak panelen te krijgen. “De berekening van het technische potentieel is een beetje een discussie over het geslacht der engelen”, zegt Joannes Laveyne, onderzoeker aan het Laboratorium voor Elektrische Energietechniek (UGent). “In elk geval is duidelijk dat er nog een enorm onontgonnen potentieel is.”

Stel dat we het technisch potentieel maximaal zouden benutten, hoe ver komen we daar dan mee? “Alleen al met zonnepanelen zou je het jaarlijkse elektriciteitsverbruik kunnen dekken”, zegt Meuris. Zon en wind tekenen echter niet altijd present op de momenten dat we elektriciteit nodig hebben. “Ze zijn in ons land wel vrij complementair. Het waait minder in de zomer en meer in de winter. In combinatie met batterij-opslag kun je zo 70 à 80 procent van de vraag dekken. In de vier wintermaanden heb je soms wel een back-up nodig. Dat kan bijvoorbeeld waterstof zijn, dat je importeert of in de toekomst zelf produceert met overtollige elektriciteit wanneer er te veel zon of wind is.”

In de toekomst zal de elektriciteitsvraag fors toenemen, door elektrificatie van verwarming, transport en industrie. Kunnen we ook al die elektriciteit hernieuwbaar opwekken? “Op de Noordzee is nog veel potentieel,” zegt Meuris. “België wil zijn capaciteit van windenergie op zee tegen 2030 opkrikken tot 5,8 GW. Europa streeft naar 300 GW windenergie op zee tegen 2050. Sowieso zullen we deels op import moeten rekenen.”

Maar ook aan wal is volgens Meuris nog veel mogelijk. “Deze studie toont aan dat je enkel door daken te benutten al een heel eind komt. Ze houdt nog geen rekening met zonnepanelen in combinatie met landbouw, op vervuilde gronden of langs wegen. Er is technisch veel mogelijk. We moeten wel het maatschappelijk debat voeren over wat wenselijk is.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234