Dinsdag 16/08/2022

Betrapt met de handen in de kassa

Is het ego�sme? Hebzucht? Of allebei? Toplui van Vlaamse beursgenoteerde bedrijven laten hun onderneming al eens opdraaien voor een priv�-tuinman of dure hobby's. Picanol is lang niet het enige bedrijf waar het onderscheid tussen priv�-vermogen en dat van de vennootschap vaag is.

Jean-Jacques Sioen, de gedelegeerd bestuurder van het West-Vlaamse textielbedrijf Sioen, verwierf in 1999 in eigen naam de meerderheid in het Nederlandse Roltrans, een producent van dekzeilen voor vrachtwagens. Die overname werd nooit gemeld in het jaarverslag van Sioen. Jean-Jacques Sioen liet zijn textielgroep wel voor 22 miljoen euro borg staan op leningen die Roltrans bij de banken lopen had. Die borgstelling kon verhinderen dat het verlieslijdende Roltrans het faillissement moest aanvragen.

In 2003 bakt 'Jacky' Sioen het helemaal bruin. Hij zorgt er voor dat Roltrans overgenomen wordt door Sioen. Nooit meldt hij dat hij eigenlijk zelf 75 procent van de aandelen in het Nederlandse bedrijf bezit. Bovendien wil hij dat Sioen 20 miljoen euro goodwill - een premie boven de boekwaarde - in zijn boeken schrijft voor de overname, een huizenhoog bedrag voor een bedrijfje dat net niet failliet is.

Ook een tak van de familie Van Milders durfde haar beursgenoteerd bedrijf, cateringgroep Carestel, al eens als melkkoe gebruiken. Zo liet Jean Van Milders de vennootschap opdraaien voor privé-kosten, zoals de factuur van de tuinman. Daarnaast bleken Jean Van Milders en zijn zoon Luc de boekhouding van het bedrijf vervalst te hebben.

Net als bij Picanol kwam die oplichting pas aan het licht na een vete tussen de twee takken aandeelhouders van de familie. Daardoor kreeg KPMG Forensic Services de opdracht de boekhouding uit te spitten. Jean Van Milders moest na die doorlichting 0,8 miljoen euro terugbetalen.

Ook bij Real Software werd pas na een ruzie - tussen het management en stichter Rudy Hageman - de vuile was buitengehangen. Manager van het jaar Theo Dilissen beschuldigde Hageman ervan het it-bedrijf te laten opdraaien voor werkzaamheden aan zijn huis. Zo moest Real Software betalen voor 1.242 vierkante meter klinkers, maar kreeg het slechts 145 vierkante meter geleverd. De overige klinkers werden verwerkt in de oprit van Hageman. De stichter ontkende de beschuldigingen.

Bij gebrek aan ruzies moeten beleggers in sjoemelende bedrijven het meestal stellen met de opmerkzaamheid van revisoren en de officiële toezichthouder, de Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen (CBFA).

Sinds schandalen als Enron en Lernout & Hauspie geniet de gemiddelde commissaris-revisor bij het grote publiek een twijfelachtige reputatie. Toch zijn zij de jongste jaren voorzichtiger geworden - misschien hebben ze wel lessen getrokken uit die fraudezaken. Zo bleek de commissaris bij een vijfde van alle beursgenoteerde Belgische bedrijven bedenkingen geformuleerd te hebben over de jaarrekening van 2003. In de meeste gevallen had de commissaris een eerder kleine opmerking over een boekingswijze. Wanneer het bedrijf die boeking aanpaste, kon de revisor alsnog het jaarverslag goedkeuren. Volgens onderzoek van de krant De Tijd bleek bij elf bedrijven, waaronder Sioen, toch meer aan de hand. Daar gaf de revisor een 'verklaring met voorbehoud' of een 'onthoudende verklaring' over de jaarrekening. Uit die terminologie kunnen beleggers opmaken dat er een ernstig probleem in de boekhouding schuilt.

Van de CBFA moet minder vuurwerk verwacht worden. De beurswaakhond is wel goed in het opstellen van allerlei regeltjes voor het prospectus van een beleggingsfonds, maar doet weinig om de reputatie van Brussel als eerlijke beurs hoog te houden. Terwijl toplui de voorbije jaren lustig aandelen van hun eigen bedrijf verhandelden, is er in België nog nooit een bestuurder veroordeeld voor handel met voorkennis. Dat rechtszaken zich met een slakkengang voortslepen, bevordert het optreden tegen insider trading natuurlijk ook niet. Eerder dit jaar stelde het hof van beroep in Gent in een tussenarrest dat het nog enkele bijkomende vragen aan de CBFA wil stellen over handel met voorkennis bij vleeswarengroep Ter Beke. De beschuldigingen over insider trading (onder meer tegen Ronald Everaert, nu gedelegeerd bestuurder van Telindus) bij Ter Beke dateren al van 1997.

Dat het CBFA toch een paar scherpe tandjes heeft, moet blijken uit haar optreden tegen Doc-Pharma, de Leuvense producent van generische geneesmiddelen. De Commissie opende een onderzoek tegen stichter en gedelegeerd bestuurder Leon Van Rompay. Zijn belang in het bedrijf is tussen 2001 en vandaag gedaald van 30 tot 16,72 procent. Zo verkocht Van Rompay in 2003 tienduizenden aandelen. Die transacties werden nooit bekendgemaakt. Nochtans had Van Rompay ze binnen 48 uur moeten melden aan de beurs, de CBFA en DocPharma zelf. Het blijft afwachten wat de beurswaakhond tegen deze 'vergetelheid' zal doen. Behalve de stichter verplichten tot een participatiemelding heeft de CBFA totnogtoe geen actie ondernomen.

Misschien is een van de lessen uit het achterhouden van informatie dat dat vroeg of laat toch komt bovendrijven. 'Verstrooide bedrijfsleiders' en sjoemelaars kunnen daarom een voorbeeld nemen aan Albert Frère, de goochelaar met aandelen. De Waalse financier doet het gewoon open en bloot. Hij laat de kleine belegger mee betalen voor zijn dure hobby's en zegt hen dat ook ronduit. Zo is baron Frère een wijnliefhebber. In plaats van stiekem wat flessen te kopen en die aan te rekenen aan een van zijn beursgenoteerde bedrijven, laat Frère zijn spilholding NPM (bekend als aandeelhouder van Total en Bertelsmann) zelf wijngaarden overnemen. NPM deelt de controle over Cheval Blanc, een premier grand cru classé van Saint-Emilion en bezit 25 procent in de champagneproducent Taittinger. Bovendien blijkt de hobby van de baron goed geld op te leveren: op een omzet van 12,4 miljoen euro haalde Cheval Blanc vorig jaar een winst van 9,1 miljoen euro, 0,5 miljoen meer dan in 2002. Van die winst werd 8,6 miljoen als dividend overgeheveld naar NPM en Bernard Arnault, de mede-eigenaar van Cheval Blanc. Eerlijk duurt misschien toch het langst?

Misschien is een van de lessen uit het achterhouden van informatie dat dat vroeg of laat toch komt bovendrijven

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234