Zaterdag 28/05/2022

'Blij dat de Afghanen het weer voor het zeggen hebben, bang voor chaos'

In het centrum van de West-Afghaanse stad Herat moeten we even zoeken voordat we een bewaker met mitrailleur tegenkomen, een doodnormaal fenomeen in de rest van Afghanistan. Ook het prikkeldraad dat alle huizen in hoofdstad Kaboel omringt, ontbreekt hier op veel plekken.

De oorlog lijkt ver weg in Herat. Kinderen spelen tikkertje in een groen park omzoomd door hoge bomen, een gezin eet een ijsje bij een kraampje. Ballonnen en popcorn zijn ook te koop. Op de markt wordt vriendelijk gereageerd op buitenlandse bezoekers. "Welkom", zeggen bebaarde mannen met tulbanden, die wat keuvelen op een bankje voor een moskee. "Wees gerust, u kunt hier rustig over straat, niemand zal u iets aandoen."

President Karzai heeft niet voor niets aangekondigd dat deze 'rustige' stad vanaf 1 juli onder controle staat van Afghaanse agenten en militairen. De buitenlandse coalitietroepen (ISAF), onder leiding van de Italianen, zullen zich voortaan afzijdig houden. In drie jaar tijd zullen zij zich ook terugtrekken uit de rest van de provincie. Een besluit dat wordt toegejuicht door inwoners van Herat, omdat ze graag zelfstandig willen zijn, niet afhankelijk van buitenlandse militaire bescherming. Maar zorgen zijn er ook. Kunnen hun eigen politie en militairen de circa duizend talibanstrijders in de provincie wel aan?

De stad Herat is rustig, maar er zijn wel problemen aan de randen van de provincie. Daar schuilen taliban in de bergen. Ze komen soms naar de stad om aanslagen te plegen. Zoals vorig jaar oktober, toen ze verkleed in boerka het VN-kantoor in Herat probeerden te bestormen. Het mislukte, maar toch: ze waren met wapens het centrum ingekomen, langs alle controleposten van politie en leger.

"Het is goed dat Afghanen het binnenkort weer voor het zeggen hebben in Herat. We moeten niet afhankelijk zijn van buitenlanders", zegt vrachtwagenchauffeur Fazil Ahmad (35). "Maar wij gewone mensen maken ons tegelijk zorgen of de politie en het leger wel de veiligheid kunnen bieden die ze beloven."

We staan op een stoffige parkeerplaats voor vrachtwagenchauffeurs in Herat. Elke dag rijden ze hun auto's vol passagiers of etenswaren van het platteland naar Herat-stad. "Onze auto wordt onderweg vaak aangehouden door taliban. Ze sleuren ons uit de wagen en schoppen en slaan ons", zegt chauffeur Abdul Samir (28). "Soms liggen er bommen in het wegdek. Twee maanden geleden zijn zo meer dan tien burgers omgekomen."

Als we verder lopen naar de markt van Herat, ondertussen mannen met handkarren vol meloenen passerend, horen we soortgelijke zorgen. "De politie is corrupt en ze hebben te weinig wapens en training om de boel hier straks rustig te houden. Ik bang voor chaos", zegt Mohammad (42), een winkelier, die geen achternaam wil geven. "Ik ben bang dat de taliban na 1 juli hun kans grijpen om extra aanvallen te plegen als ze weten dat de buitenlanders ons niet meer helpen."

Volgens Afghaanse autoriteiten in Herat is dat geen ondenkbaar scenario. ISAF, de Afghaanse legerchef, politiechef en gouverneur van de provincie Herat zeggen desgevraagd dat de taliban de 'transitieperiode' waarschijnlijk zullen aangrijpen om meer aanslagen te plegen. Toch zijn de autoriteiten ervan overtuigd dat de machtsoverdracht op 1 juli zonder al te grote incidenten zal verlopen. "We hebben problemen met terroristen", zegt politiechef Said Agha Saqeb van Herat. "Maar we kunnen ze aan. We hebben 2.500 politieagenten in Herat en dat aantal zal in drie jaar tijd bijna verdubbelen. Binnenkort krijgen we ook nog eens extra wapens en auto's."

In de regio zijn tevens bijna tienduizend Afghaanse soldaten gestationeerd, die kunnen bijspringen. Maar het belangrijkste is: Herat is geen talibanbolwerk, aanslagen komen hier zelden voor, zegt de politiechef. Uit de papieren op zijn bureau vist hij statistieken over de criminaliteit in Herat. Daarop staan diefstal, mishandeling en ontvoering als de meest voorkomende misdaden. Volgens de politiedata kwam het afgelopen jaar 'slechts' tweemaal een zelfmoordaanslag voor. Het aantal bermbomexplosies is ook relatief laag: één à twee per maand.

"Ons grootste probleem zijn overvallen en kidnappings, dat klopt", zegt winkelier Mohammad. Terreuraanslagen komen ook volgens hem niet vaak voor in Herat. Maar dat hoeft ook niet zo vaak te gebeuren om veel angst te zaaien. "Kijk daar", wijst Mohammad, "bij die rotonde werden afgelopen jaar nog een paar mensen opgeblazen. Als het om je hoek gebeurt, is dat heel eng."

We bezoeken een politiepost net ten zuiden van Herat-stad, waar tot anderhalf jaar geleden nog veel problemen waren. "Er werden mensen onthoofd hier. Maar nu is het rustig", zegt sergeant Qadratullah. "Natuurlijk gaan de taliban deze zomer weer proberen aan te vallen. Daar achter de bergen zitten ze", wijst hij. "Maar we hebben genoeg man. We zijn er klaar voor. De buitenlanders kunnen langzaamaan vertrekken."

Machtsoverdracht in Afghanistan is vooral symbolisch

Herat-stad wordt in de praktijk al bijna een jaar beveiligd door Afghaanse politie en militairen. "ISAF-troepen helpen momenteel vooral met opbouwwerk en incidenteel met luchtaanvallen", verklaart gouverneur Daoud Sabah via zijn woordvoerder. "De machtsoverdracht is vooral symbolisch."

Er zal in juli 2011 geen grootschalige terugtrekking van ISAF-troepen zijn. De machtsoverdracht is eerder bedoeld als boodschap van president Karzai en ISAF aan de wereld dat ze serieus zijn over het geven van verantwoordelijkheid aan Afghaanse troepen. Het is de eerste stap om het vertrek van buitenlandse gevechtseenheden in 2014 mogelijk te maken. Ook in de andere zes aangewezen gebieden in Afghanistan zal de machtsoverdracht vooral symbolisch zijn. Ook daar hadden Afghanen het grotendeels al voor het zeggen. Het gaat om de provincies Kaboel, Panjshir en Bamyan en de steden Mazar-i-Sharif, Mihtarlam en Lashkar Gah.

Critici zeggen dat Afghaanse veiligheidstroepen nog niet klaar zijn voor de machtsoverdracht. De politie en het leger kampen met veel problemen, waaronder drugsgebruik, corruptie en een hoge uitval onder rekruten. In veel gebieden is bovendien een tekort aan manschappen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234