Zaterdag 02/07/2022

Bloemrijke dansstudie van Jan Fabre op orgelmuziek van Bernard Foccroulle

Foccroulle ondersteunde dit intimistische vervolg op de megaproductie 'Histoire des Larmes' met eigen compositie

Proeven van de dood tussen lelies en chrysanten

Avignon

Van onze verslaggever

Ludo Dosogne

In de Saint Martial-tempel in Avignon is maandagavond Jan Fabres dansstuk Preparatio Mortis in première gegaan. Munt-directeur Bernard Foccroulle ondersteunde deze choreografie, die een intimistisch vervolg is op de megaproductie Histoire des Larmes, met een eigen orgelcompositie. In Spiegel borduurt hij voort op het Salve Regina van de Heidelbergse toondichter Arnold Schlick. Dit dansmoment bracht nog meer kleur en dynamiek in zijn festivalconcert In hac lacrimarum valle, dat was gewijd aan de 16de en de 17de eeuwse 'douleureuse' muziek.

Er hangt een lekker geurtje in de hervormde kerk als eerst het overbekende Salve Regina van Claudio Monteverdi wordt uitgevoerd. Rond en op een verhoogje, waarvan we aanvankelijk vermoeden dat het een altaar, een kist of een katafalk is, liggen ontelbare bloemen. Geen troosteloze rouwboeketten maar verse lelies, anjers, margrieten en chrysanten. Plots komt er na het O dulcis Virgo Maria van Arnold Schlick beweging in het bloemenbed. Dan duurt het niet lang meer of er verschijnt een sierlijke hand. Als de orgelmuziek levendiger wordt, volgen ook de andere lichaamsdelen. Danseres Annabelle Chambon schudt echter de bloemen niet meteen van haar lijf. Ze moet blijkbaar weer wennen aan de aardse omgeving. Probeerde ze op een theatrale manier uit het leven te stappen? Of heeft ze alleen maar een nare droom beleefd? Op het verhoogje is enkel haar geboortedatum gebeiteld. Kan ze dan wel gestorven zijn?

Ze blijft nog een tijdje liggen en richt haar armen hemelwaarts. Wanneer ze haar hoofd achterover gooit, kan ze de wereld vanuit een ongewoon perspectief observeren. Ze trekt haar benen op en graait naar enkele lelies en zonnebloemen, die ze liefdevol tegen haar lichaam drukt. Even keert ze het publiek de rug toe alsof ze niet meer naar het gewone leven terug wil. Maar als de muziek dramatischer wordt, springt ze recht en maakt ze golvende vliegbewegingen. Een engel is ze echter nog niet geworden. Ze kruipt op haar knieën vooruit, kijkt extatisch en lijkt iets te willen afsmeken. Omdat ze ook wild om zich heen slaat, transformeert het bloemenbed in een chaotische puinhoop. Uiteindelijk klimt ze weer op het verhoog en lijkt ze opnieuw in te slapen.

Wanneer de Italiaanse mezzosopraan Romina Basso Monteverdi's Pianto della Madonna aanheft, waarin Maria haar zoon vraagt om zo vlug mogelijk te mogen sterven omdat ze ontroostbaar is, valt een donkere schaduw op het bloemenbed en is Annabelle Chambonne uit het gezicht verdwenen.

EX-munt-directeur Bernard Foccroulle: 'Ik componeer hedendaagse muziek voor renaissanceorgel'

Behalve het gespecialiseerde muziekcircuit weten weinigen dat ex-Munt-directeur en organist Bernard Foccroulle (52) ook zelf componeert. Zijn orgelcompositie Spiegel, dat Fabres dansstudie Preparatio Mortis ondersteunt, was vorige maand een verplicht werk voor de halve finalisten van het Holland Orgelconcours in Alkmaar. "Het stuk heb ik speciaal geschreven voor het renaissanceorgel waarop de kandidaten moesten spelen", vertelt Foccroule. "De titel verwijst niet alleen naar het oudste boek voor orgelbouwers en organisten, namelijk Spiegel der Orgelmacher und Organisten van Arnold Schlick (1455-1525). Ik vul ook vijf versregels uit het Salve Regina van Arnold Schlick aan met, als in een spiegel, een eigen versie van de vijf andere versregels.

"Het Salve Regina geldt als een van de expressiefste en meest lyrische liederen uit het Gregoriaans repertoire. Het veronderstelt een persoonlijke relatie met Maria, die als een echte moeder de mens bescherming zou moeten bieden."

Met Jan Fabre, die in de Brusselse Muntschouwburg vorig jaar een ophefmakende Tannhaüser regisseerde, testte Foccroulle onlangs een aantal composities in de Antwerpse Onze-Lieve-Vrouw-kathedraal uit. "Ik stelde in eerste instantie werk van Johann Sebastian Bach en Dietrich Buxtehude voor. Maar uiteindelijk viel de keuze op Spiegel. Waarschijnlijk distilleren we uit het Avignon-experiment een volwaardig dansconcert en misschien zelfs een installatie."

"Ik componeer uitsluitend muziek die ik zelf graag hoor. Voor renaissanceorgels bestaat er nauwelijks hedendaags werk. Ik denk dat daar mijn roeping ligt. Tot neo-atonale composities voel ik mij niet aangetrokken. Tevens weiger ik het orgel op een triviale manier te gebruiken."

Wanneer hij niet langer directeur van de Munt zal zijn, wil hij zich meer op het componeren toeleggen. "De voorbije vijftien jaar kon ik daar nauwelijks tijd voor uittrekken. De opera slorpte mij helemaal op. Ik deed zelfs geen moeite om mijn werk te laten drukken. Wie mijn muziekstukken wilde spelen, moest zich tevreden stellen met de handgeschreven versies."

Ludo Dosonge

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234