Dinsdag 09/08/2022

Bob Dylan

in een film over zijn leven speelt een vrouw de rol van

Londen

The Independent

David Lister and John Walsh

Er komt een film over het leven van Bob Dylan. Dat mag van god zelve, want regisseur Todd Haynes, met wie de zanger goed bevriend is, mag vrij in zijn muziek en films graaien. Maar Dylan zou Dylan niet zijn mocht hij zomaar voor een orthodoxe biografische prent hebben getekend. Het wordt een film waarin Dylan door zeven verschillende acteurs wordt vertolkt, onder wie een elfjarige zwarte jongen en een vrouw.

Cineast Todd Haynes, bekend van de glamrockfilm Velvet Goldmine, mag zich in de handen wrijven. Bob Dylan, die normaliter angstvallig over zijn muziek en imago waakt, tekende een contract waarin hij Haynes toelaat zijn hele oeuvre naar eigen goeddunken te gebruiken. Zoveel speelruimte moet straks een biografische film als een mozaïek opleveren, waarin het filmpersonage dat het hardst op Dylan lijkt een vrouw is. Er zijn in het verleden al meer pogingen ondernomen om Dylan te verfilmen. D.A. Pennebaker draaide bijvoorbeeld de tourdocumentaire Don't Look Back en zelf was de zanger verantwoordelijk voor Renaldo and Clara, maar nooit eerder waren de verwachtingen zo hoog gespannen. De reden daarvoor is dat Haynes alles wat ooit van Dylan werd opgenomen zonder beperkingen in zijn film mag stoppen. Hij heeft de plaatjes en filmfragmenten maar uit te kiezen.

Dat belooft, aangezien er nog heel wat clandestien geproduceerd en onbekend werk van Dylan op zolders ligt. Zo wordt mogelijk ook nooit eerder gezien filmmateriaal van onder het stof gehaald, zoals van zijn Britse tournee in 1966, toen hij van akoestische muziek op elektrische overstapte en daarvoor op een fluitconcert werd onthaald. "Dat Dylan net aan zo'n gefragmenteerde biografische prent groen licht geeft, maakt duidelijk hoe rebels hij eigenlijk is", zegt Haynes. "In feite leunt hij sterk aan bij punk of glam. Hij is enorm korzelig, haast vijandig, en met Bowie heeft hij gemeen dat hij, in welke muzikale fase hij zich ook bevond, nooit achterom keek."

Dylans muziek is op zich voor Haynes al een veelkleurige vijver om in te vissen, maar minstens even rijk is 's mans levensverhaal. Robert Zimmerman, zoals Bob Dylan eigenlijk heette, werd in 1941 in Minnesota geboren en begon al heel vroeg gedichten te schrijven. Hij leerde gitaar spelen en luisterde zoveel naar Elvis Presley dat hij de groep Elston Gunn & The Rock Boppers oprichtte. Op zijn achttiende deed hij Presley echter het veld ruimen voor Hank Williams en Woody Guthrie, pioniers van folky rock onder wier invloed hij de universiteit verliet en naar New York trok.

Daar probeerde hij aan de bak te komen in de folkclubs van Greenwich Village. Robert werd er Bob Dylan, wellicht naar Dylan Thomas, maar dat heeft hij altijd ontkend. Hij begon solo op te treden in onbeduidende kroegen en koffiehuizen. Dylan is 21 als een muziekrecensent van de New York Times hem ontdekt en hij door Columbia records een platencontract krijgt aangereikt. Op Dylans debuutelpee uit 1962 staan, tussen de folk- en bluestraditionals, welgeteld twee eigen nummers. Het opstapje was echter gezet, pop en rock konden ieder moment gaan losbarsten. Et voilà, een jaar later lag The Freewheelin' Bob Dylan in de winkels, met daarop onder meer 'Blowin' in the Wind', 'A Hard Rain's a-Gonna Fall', 'Girl from the North Country' en 'Don't Think Twice, It's Alright', nummers die niet alleen de sfeer van de jaren zestig wisten te vatten, maar ook tot tijdeloze klassiekers zouden uitgroeien. Op die ene pure folkplaat had Dylan meteen ook alle protest van zich afgeschreven, want daarna zou hij een persoonlijkere, emotionelere weg inslaan. Na Bringing It All Back Home, voor de helft door negen elektrische instrumenten begeleid, was folkrock een feit. Folkaanhangers waren ziedend van woede, maar anderen smolten erbij weg.

Het was wellicht wat veel geweest voor de jonge Dylan, want hij zocht zijn toevlucht tot de eenvoud van de countrymuziek. Een zwaar motorongeluk werd hem bijna fataal en tegen 1970 geloofde vriend en vijand dat Dylan afgeschreven was. Niets was minder waar, want kort daarop zouden Planet Waves en Blood on the Tracks de eerste elpees in een schijnbaar eindeloze reeks bestsellers vormen.

Drie decennia zouden volgen waarin Dylan continu van koers veranderde, nummers schreef en rondtoerde. Hoe bizar de man er in de loop van de tijd ook ging uitzien, met wollen muts en zijn ogen als brandende kolen in het met witte make-up bedekte gezicht, nooit nog zou zijn status als titaan van de populaire muziek in twijfel worden getrokken. Even wankelde superman, toen hij in 1997 tijdens de Never Ending Tour een levensbedreigende hartontsteking opliep, maar na een chirurgische ingreep vervolgde hij gewoon de tournee. Eind vorig jaar ontving Dylan een Kennedy Center Honor, in de VS de hoogst mogelijke onderscheiding voor artistieke verdiensten.

In de loop van zijn carrière is Dylan als een kameleon talloze keren van kleur veranderd. Hij wordt beschouwd als een van de grote genieën die de populaire muziek heeft voortgebracht, een liedjesschrijver die zowel het verhalende ('Like a Rolling Stone', 'Sad-Eyed Lady of the Lowlands') als het ernstig-poëtische lied ('Chimes of Freedom', 'Love Minus Zero/No Limit') uitvond. Dankzij zijn meesterwerken uit de jaren zestig, vooral dan Highway 61 Revisited en Blonde on Blonde, werd rock visionaire schoonheid, een mengeling van folk, country, blues en gospel. Zijn teksten werden vergeleken met de gedichten van Keats, maar zelf bleef hij altijd een mysterie. Elke verschuiving in zijn carrière ging gepaard met de wildste geruchten. Er waren zijn relaties met onder vele anderen Joan Baez en Marianne Faithfull, de bittere scheiding van Sarah, de moeder van vier van zijn kinderen, zijn aforistische uitlatingen, zijn Born Again Christian-periode, drugsproblemen en stilten, maar net zo goed de geruchten als zou hij de Nobelprijs voor literatuur winnen. Excentriek? Zeker. Maar Bob Dylans status als een van de reuzen uit de popmuziek van de voorbije vijftig jaar staat niet ter discussie.

Bewerkt door

Jelle Van Riet.

Dylan is een kameleon die talloze keren van kleur veranderd is

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234