Vrijdag 27/05/2022

Brazilië: carnaval, corruptie en protest

Een economie die lanzaam wegzinkt en geen hoop op een snel herstel. Braziliaans president Dilma Rouseff moet daarnaast ook nog eens honderdduizenden Brazilianen dulden die op straat haar ontslag scanderen. 'Brazilië is een moderne democratie en dat vergt een prijs.'

"Acorda Brasil" (Word wakker, Brazilië) en "Vem Pra Rua Brasil" (de straat op, Brazilië). Dat waren de leuzen die gepaard gingen bij de protesten in São Paulo het voorbije weekend. Jeffrey Lesser, geschiedenisprofessor aan de Universiteit van São Paulo, laat zijn licht schijnen op de honderdduizenden die om het ontslag riepen van hun president Dilma Rouseff. Hem viel de rust en de diversiteit op van de massa. "Een protestmars in de geest van de moderne democratieën. Met muziek en volksliederen, en zoals vaak het geval is in Brazilië, werden voetballiederen geherformuleerd met politieke leuzen."

De held van de dag was Sérgio Moro, de rechter die de corruptieonderzoeken leidt in Brazilië. Hoewel de recente protesten relatief lauw zijn in vergelijking met de enorme demonstraties in 2013, toen de Brazilianen woest waren over de extreme overheidsuitgaven voor het WK voetbal net toen de economie vertraagde, ze zijn wel consistent met een gevoel van walging.

Brazilië was jarenlang een van de groeiparels van de wereldeconomie. Samen met China, India en Rusland werd het land gerekend tot de club van belangrijkste opkomende economieën: de BRIC's. Maar na jaren van sterke groei zit de klad er sinds 2012 in. Vorig jaar stagneerde de Braziliaanse economie en ze zal dit jaar met 2,01 procent krimpen en met 0,15 procent in 2016. Dat blijkt uit de jongste verwachtingen van de Braziliaanse centrale bank.

Nog nooit zo'n impopulaire president

President Dilma Rousseff (64) en haar regerende Arbeiderspartij lukt het maar niet om uit de storm te komen. De sfeer gevormd door het schandaal bij staatsoliebedrijf Petrobras blijft het klimaat bepalen. Petrobras wacht mogelijk een boete van 1,6 miljard dollar (1,4 miljard euro) vanuit de Verenigde Staten, vanwege de rol van het bedrijf in een grootscheeps corruptieschandaal. Bij dat schandaal lijken veel Braziliaanse politici en bedrijven te zijn betrokken. Dilma Rousseff zat eerder als minister van Mijnbouw en Energie ook in de top van het bedrijf, maar aanwijzingen van actieve corruptie zijn nog niet opgedoken.

Sinds de herinvoering van de democratie eind jaren tachtig was een regerende president nooit zo impopulair. Ook in het Congres brokkelt de steun voor haar regering af. Toch verwacht Rafael Cortez, een politiek analist bij het adviesbureau Tendencias, niet dat Rouseff zal aftreden. Het grote voordeel voor Rouseff is dat ook de oppositie hopeloos verdeeld is. Het enige waar ze elkaar vinden is in hun gemeenschappelijke afkeer van de zittende regering.

Of het zou de ambitie moeten zijn van de huidige vicepresident Michel Temer. De man, die in zijn vrije tijd gedichten schrijft, bleef in het politieke landschap lange tijd op de achtergrond. In de huidige politieke turbulentie doet de 74-jarige Temer dienst als de belangrijkste vredestichter van zijn land. Hij is een discrete onderhandelaar die achter de schermen probeert om de grootste regeringscritici te masseren. Aldo Fornazieri, professor politieke wetenschappen aan universiteit in São Paulo: "Temer is degene die ervoor zorgt dat de regering weer wat kan ademhalen. Dilma Rousseff is misschien nog steeds de officiële leider van de staat, maar niet meer van de regering. Dat is Michel Temer."

De kladderadatsch blijft niet binnen de grenzen. In 2011 exporteerden Belgische bedrijven voor ruim 2,5 miljard euro aan goederen en diensten naar Brazilië, dat daarmee wereldwijd onze 19de belangrijkste klant is. Omgekeerd importeerde ons land voor bijna 2,7 miljard euro uit Brazilië wat het land de 20ste plaats oplevert in onze lijst van leveranciers.

Slecht nieuws in eigen land

Volgens Nicolas Crutzen, directeur van de Belgisch-Luxemburgs-Braziliaanse Kamer van Koophandel (Brascam) is de crisis in Brazilië een moeilijke tijd voor veel industrieën. "De corruptie bij Petrobras trekt zo veel aandacht dat de buitenlandse investeringen nagenoeg stopgezet zijn. Honderden bedrijven zijn getroffen, vooral subcontracten, ook Belgische bedrijven. Ons land exporteerde bijvoorbeeld 20 procent minder industriële uitrustingen tussen 2014 en 2015."

Maar Crutzen ziet ook de andere kant van de medaille. "Voor sommige regio's van Brazilië en voor een groot aantal sectoren - zoals de chemie, farmacie, nieuwe technologie, diensten - is Brazilië nog steeds een bloeiend land."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234