Donderdag 18/08/2022

Update

Breivik wilde gewezen Noorse premier onthoofden voor oog van camera

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Anders Behring Breivik wilde iederéén op het eiland Utoya vermoorden en het niet bij 69 mensen houden. Dat zei Breivik vandaag op de vierde dag van het proces tegen hem. De Noor voegde er ook aan toe dat hij van plan was geweest om de voormalige premier Gro Harlem Brundtland gevangen te nemen en voor het oog van de camera te onthoofden. "Het is heus niet enkel al-Qaïda dat op die wijze mensen terechtstelt", aldus Breivik, die vandaag voor het eerst afzag van de groet die hij zelf als extreem rechts omschrijft.

Peter Luysterborg

Anders Behring Breivik begon de eerste drie dagen van zijn proces telkens met een saluutgebaar. Zodra zijn handboeien afgingen, sloeg hij met zijn vuist op de borst en zwaaide deze daarna naar voren. Advocaten van slachtoffers en nabestaanden hadden Breivik woensdag via zijn advocaten gevraagd om af te zien van de groet. Breiviks advocaat Geir Lippestad zei gisteren tegen journalisten dat hij hoopte dat zijn cliënt de groet achterwege zou laten.

De aanklagers ondervragen Breivik donderdag over de voorbereidingen van de aanslagen die hij vorig jaar pleegde. Ze begonnen met vragen over zijn lidmaatschap van de vrijmetselaars. Ook de bomaanslag die hij pleegde in het regeringscentrum van Oslo, zal worden belicht.

Op 22 juli 2011 liet Breivik een bom afgaan in Oslo, met acht doden als gevolg. Direct daarna reed hij naar het eiland Utøya, waar jonge sociaaldemocraten zomerkamp hielden, en schoot hij verkleed als agent 69 mensen dood.

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Breivik nam, vooraleer hij zijn dodelijke aanslagen pleegde, een heel jaar vakantie om gemiddeld 16 uur per dag de computergame World of Warcraft te spelen. Hij beweerde dat er geen verband was tussen het computerspel en de aanslagen die hij in juli vorig jaar pleegde. "Dat was puur voor de ontspanning, een hobby, het had niets met 22 juli te maken." Om zich op de aanslagen voor te bereiden, oefende hij met echte wapens bij een schietvereniging.

Mensen in zijn omgeving reageerden ontsteld op de manier waarop Breivik zich op de games stortte. "Ik kon de mensen toch moeilijk zeggen dat ik een jaar vrij nam omdat ik mezelf vijf jaar later wilde opblazen", zei Breivik, die voorts benadrukte dat hij altijd een heel sociaal type was geweest.

undefined

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
null Beeld AFP
Beeld AFP

Breivik omschreef ook hoe hij oefende met wapens in de computergames Modern Warfare en World of Warcraft en gaf aan dat zijn wapens namen kregen, geïnspireerd door de Noorse mythologie. "Mijn (halfautomatisch) geweer is genoemd naar Gungnir, de magische speer van de god Odin die altijd terugkeert eens geworpen, en mijn Glock (een halfautomatisch pistool) naar Mjolnir, de hamer van de oorlogsgod Thor", zei hij.

Manifest
Breivik gaf toe dat hij niet achter alle uitspraken staat van zijn 1.500 pagina's tellend manifest. Hij was nog niet helemaal klaar met het document, het was volgens hem enkel een ontwerp. Op de vraag van openbaar aanklaagster Inga Bejer Engh, of hij met alles akkoord gaat wat in het handboek staat, antwoordde Breivik met 'Neen'. "U hebt 77 mensen gedood, zonder zeker te zijn over wat in het manifest stond?", vroeg Engh vol ongeloof. Breivik benadrukte dat hij met het meeste wel instemt. Het manifest vertegenwoordigt niet enkel zijn mening, maar die van vele Europeanen, aldus Breivik. Eerder had hij gezegd dat hij de opdracht voor het schrijven van het document had gekregen van een netwerk van militante nationalisten. Slechts enkele uren voor de terreuraanslagen had de massamoordenaar het manifest met de naam '2083 - Een Europese vrijheidsverklaring' per e-mail naar ongeveer 1.000 adressen verstuurd.

Sympathisante uitgewezen
Een Duitse sympathisante van Breivik werd inmiddels volgens de media Noorwegen uitgewezen. De vrouw trachtte maandag op de eerste procesdag toegang te krijgen tot het gerechtsgebouw in Oslo. "Ze wilde binnengeraken om Breivik te zien", zei een woordvoerder van de politie aan TV2. "Ze beweerde zijn vriendin te zijn." De vrouw werd opgepakt en tijdelijk opgesloten voor haar uitwijzing dinsdag. Ze is gekend door de Duitse autoriteiten. Ze had tegen TV2 gezegd dat ze zondag in Oslo vanuit Stuttgart was aangekomen.

Gro Harlem Brundtland (links), voormalig premier van Noorwegen. Beeld AFP
Gro Harlem Brundtland (links), voormalig premier van Noorwegen.Beeld AFP

Breivik was eerst van plan om drie bommen te laten ontploffen in Oslo. Vervolgens wilde hij schietend door de Noorse hoofdstad trekken. Breivik zei dat hij één bom wilde laten ontploffen in de regeringswijk van Oslo en een andere bij het hoofdkantoor van de Noorse Arbeiderspartij. Hij had nog een derde bom in gedachten, maar aarzelde over een geschikt doelwit. Ondermeer het stadhuis van Oslo, enkele krantenredacties en het koninklijk paleis leken hem geschikt. Breivik zag af van een aanslag op het paleis omdat hij een aanhanger is van de monarchie.

Utoya
Uiteindelijk liet Breivik 'slechts' één bom afgaan in het regeringscentrum van Oslo, met acht doden als gevolg. De Noorse massamoordenaar had meer slachtoffers verwacht bij zijn zware bomaanslag in de regeringswijk. "De criteria voor een gelukte aanval waren dat minstens de eerste zuilen van het gebouw zouden instorten en dat twaalf mensen zouden sterven", zei Breivik ter zitting. "Het primaire doel was de hele regering te doden, met inbegrip van het staatshoofd." Toen hij na de aanslag op de radio hoorde dat bij de explosie van een bom van 950 kilo waarschijnlijk iemand was gedood, is hij onmiddellijk naar Utoya gevaren. "Het werd me toen duidelijk dat ik de hele operatie moest doorzetten", aldus Breivik, die verkleed als agent 69 mensen doodschoot. Jonge sociaaldemocraten hielden op het eiland een zomerkamp. Breivik wilde iedereen op Utoya vermoorden en het niet bij 69 slachtoffers houden.

Onthoofding
De Noor zei ook dat hij van plan was geweest om de voormalige premier Gro Harlem Brundtland gevangen te nemen en voor het oog van de camera te onthoofden. "In feite was Brundtland het eerste doelwit van mijn aanslag", aldus Breivik. "Ik had een vermoeden dat zij zich op Utoya bevond en wilde haar onthoofden terwijl ik alles filmde. Daarvoor nam ik een bajonet en een mes mee. Onthoofding is namelijk een traditionele manier om in Europa de doodstraf uit te voeren. Het is echt niet alleen al-Qaïda dat zich daarmee bezighoudt."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234