Zondag 03/07/2022

Update

Breivik wou de aanslagen zelf niet overleven

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Anders Behring Breivik heeft vanmorgen op de tweede dag van zijn proces een verklaring gegeven die meer dan een uur duurde. Hij heeft duidelijk geen spijt van de aanslagen die vorige zomer aan 77 mensen het leven kostten. "Ik zou het opnieuw doen", zei Breivik. Later op de dag stelde Breivik dat hij niet van plan was om de aanslagen zelf te overleven, aangezien het een soort zelfmoordmissie was. Het proces werd vanochtend even stilgelegd door een Facebookbericht dat één van de lekenrechters de dag na de aanslagen postte. Hij stelde dat Breivik de doodstraf verdient en werd vervangen.

Stig Geukens en Günther Brants

Ander Behring Breivik kreeg vandaag het woord in zijn rechtszaak. Hij verklaarde dat hij niet verwacht had de aanslag zelf te overleven. Het was immers bedoeld als een zelfmoordaanslag. Vanmiddag begonnen de openbaar aanklagers Breivik te ondervragen over zijn verleden, zijn opvoeding en de bedrijven die hij opstartte.

De beschuldigde verklaarde dat hij zijn middelbare school niet afmaakte, omdat hij een eigen firma begon. Dat was eveneens de reden waarom hij het verzoek indiende om ontslagen te worden van zijn militaire dienst. Van die beslissing had hij later spijt, zo zei hij aan de aanklager.

null Beeld AP
Beeld AP

"Ik zou het opnieuw doen"
Voor de middag mocht Breivik het hof zelf toespreken. Dat duurde langer dan verwacht, tot ongeduld van de mensen in de zaal. Breivik noemde zijn aanslag de "meest spectaculaire" aanval van een nationalistische militant sinds de Tweede Wereldoorlog en liet verstaan dat hij het opnieuw zou doen. Hij haalde voorts uit naar de Noorse en Europese regeringen die migratie en multiculturalisme omarmen.

"Er is geen enkele plaats ter wereld waar moslims in harmonie leven met hun gastland", zei Breivik. De beklaagde haalde in zijn 65 minuten durende verklaring allerlei historische figuren aan, zoals Sitting Bull en Enoch Powell. "Ik kan niet schuldig pleiten, ik handelde alleen om mijn land en mijn volk te beschermen en dus vraag ik vrijuit te gaan."

"Zeventig mensen doden kan een burgeroorlog vermijden", klonk het nog. "De mensen die zeggen dat ik duivels ben, verwarren duivels met gewelddadig", stelde Breivik. "Wanneer een vreedzame revolutie niet mogelijk is, is de enige optie de gewelddadige revolutie."

"Twee andere cellen"
Breivik had het verder weer over het bestaan van "twee andere" autonome "cellen" die telkens uit een persoon bestaan. Hij verwees naar zichzelf met de benoeming "commandeur" en had het over "een persoon die autoriteit heeft en vlotte banden met twee andere cellen".

De beschuldigde verklaarde vandaag voor de rechtbank ook dat de ultranationalisten in Europa zouden moeten leren van al-Qaida, dat hij beschreef als "wereldwijd de meest succesvolle militantenorganisatie".

"We handelen niet met kwaadaardige intenties, maar om onze naties, onze etnische groepen en onze cultuur te redden. Europa verkeerde niet in staat van oorlog, nog niet. Wij werken aan de oorspronkelijke rechten van het volk en vechten tegen de islamisering", stelde Breivik.

Anders Behring Breivik. Beeld AP
Anders Behring Breivik.Beeld AP
null Beeld AP
Beeld AP

Rechter vervangen door Facebookbericht
Bij het binnenkomen van de rechtszaal heeft Breivik, van zodra hij van zijn handboeien verlost werd, opnieuw de extreemrechtse groet gedaan. De man bracht zijn rechtervuist andermaal naar het hart en strekte vervolgens zijn arm. In zijn manifest legde hij uit dat die groet een teken is van "kracht, eer en een uitdaging tegenover de marxistische tirannen in Europa".

Rechter Wenche Elizabeth Arntzen schorste de zitting echter meteen voor 30 minuten. De rechtbank wilde de bevoegdheid om te zetelen van een van de vijf rechters onderzoeken, nadat die was gewraakt door de verdediging, de burgerlijke partijen en het openbaar ministerie.

"Enige juiste oplossing"
Receptionist Thomas Indreboe, een van de drie Noorse burgers die aangeduid werd om de twee beroepsrechters bij te staan in het proces van Breivik, eiste namelijk de doodsstraf voor de beschuldigde in een commentaar dat hij schreef op de website van een krant na de aanslagen, zo berichtte het Noorse antiracistische tijdschrift Vepsen vandaag. Hij gaf overigens toe dat geschreven te hebben.

"De doodsstraf is de enige juiste oplossing in die zaak!", aldus de man op de site van het tabloid Verdens Gang, de dag na de moordpartij waarbij 77 slachtoffers vielen.

Vertrouwen schaden
Wenche Elizabeth Arntzen, een van de beroepsrechters, gaf meer uitleg bij de beslissing om Indrebro te vervangen. "We begrijpen dat de daden van Breivik veel mensen hebben aangegrepen. De uitspraken gebeurden op een moment waarop Indrebro nog geen lekenrechter was, maar kunnen het vertrouwen in zijn onpartijdigheid schaden."

Noorwegen introduceerde lekenrechters meer dan honderd jaar geleden om het bestaande systeem met een jury te vervangen. De idee was om een correct tegengewicht te vormen tegen de macht en het establishment. Lekenrechters zouden hun gezond verstand moeten gebruiken om te oordelen over schuld en onschuld.

Breivik maakte ook op dag twee van het proces een extreemrechtse groet. Beeld REUTERS
Breivik maakte ook op dag twee van het proces een extreemrechtse groet.Beeld REUTERS
null Beeld AP
Beeld AP
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
Thomas Indreboe, de gewraakte lekenrechter. Beeld AP
Thomas Indreboe, de gewraakte lekenrechter.Beeld AP

Onschuldig
Breivik pleegde vorig jaar op 22 juli een aanslag met een bomauto in Oslo en vermoordde op het eiland Utøya 69 deelnemers aan een zomerkamp van de Arbeiderspartij. Breivik staat terecht wegens terrorisme en moord met voorbedachten rade. "Ik beken de feiten, maar ik beken niet mijn schuld in strafrechtelijke zin", aldus de beschuldigde gisteren op de eerste dag van het proces.

Breiviks advocaten: meester Geir Lippestad en Vibeke Hein Baera. Beeld REUTERS
Breiviks advocaten: meester Geir Lippestad en Vibeke Hein Baera.Beeld REUTERS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234