Woensdag 05/10/2022

Brits parlement bij rampen tijdelijk buitenspel

Noodwetten verlenen regering uitgebreide macht

Brussel

Eigen berichtgeving

Liesbeth Van Impe

Britse ministers hebben een wetsvoorstel gepresenteerd dat de regering de macht geeft het parlement buitenspel te zetten als het land door een ramp wordt getroffen. Noodwetten verlenen de regering verregaande bevoegdheden om te reageren op terreuraanslagen of natuurcatastrofen. Een parlementaire commissie heeft samen met burgerrechtenbewegingen gewerkt aan de nodige garanties om misbruiken te voorkomen.

Sinds de terreuraanslagen in de VS op 11 september 2001 is het debat over hoeveel vrijheid de nationale veiligheid waard is, nooit uit de actualiteit verdwenen. In Groot-Brittannië heeft de overheid zes maanden gesleuteld aan een wetsvoorstel dat bij rampen de regering de bevoegdheid geeft om snel en naar eigen goeddunken in te grijpen. Het parlement kan dan, tijdelijk, buitenspel worden gezet. Over het voorstel werd overlegd met burgerrechtenbewegingen en een parlementaire commissie. Het resultaat werd woensdag gepresenteerd en moet nu door het parlement beoordeeld worden.

Als Groot-Brittannië getroffen wordt door een ramp, zoals een terroristische aanval, een epidemie onder dieren of mensen of een grote natuurramp, kunnen de lokale en nationale overheden met de nieuwe wet snel autonoom optreden. Als de regering de noodtoestand afkondigt, kan ze getroffen gebieden evacueren en afsluiten voor het publiek, beslag leggen op bezittingen en publieke bijeenkomsten verbieden. Ook kan ze het leger inschakelen en een speciale rechtbank oprichten.

"Als je dergelijke macht aan de regering toekent, moet je serieuze garanties hebben die misbruik voorkomen", zegt Shami Chakrabarti van de burgerrechtenbeweging Liberty. "In het oorspronkelijke voorstel waren die er hoegenaamd niet. Het absolute rampscenario waarbij een regering van slechte wil de wet zou misbruiken om de democratie en de mensenrechten op te schorten, leek niet uitgesloten. Maar het voorstel is in positieve zin aangepast."

Zo werd het begrip 'ramp' duidelijker gedefinieerd. Die omvat nu gebeurtenissen "die het menselijk welzijn, het milieu of de veiligheid" van het land kunnen schaden, terwijl "bedreiging van de economische, politieke en administratieve stabiliteit" geschrapt werd wegens te vaag.

Ook aan controlemechanismen en veiligheden is gewerkt. In het nieuwe voorstel vervalt elke maatregel als het parlement die niet binnen zeven dagen goedkeurt. Ook het afkondigen van de noodtoestand zal door het parlement na drie weken geëvalueerd en eventueel verlengd worden. Ministers moeten kunnen aantonen dat de dreiging reëel is, dat de maatregelen nodig zijn en de omvang in verhouding is tot de dreiging. Elke maatregel zal ook door een rechtbank kunnen worden beoordeeld, terwijl een opschorting van de fundamentele mensenrechten nooit tot de bevoegdheid van de regering kan behoren.

"We gaan het hele voorstel nu grondig doornemen, ook de kleine lettertjes. Het blijft bijvoorbeeld onduidelijk wat een bedreiging voor het welzijn eigenlijk is", zegt Chakrabarti. "We hopen dat het parlement dat ook zorgvuldig gaat doen, zodat eventuele zwakte punten er nog uitgehaald kunnen worden." Een woordvoerder van de regering verwacht evenwel geen grote wijzigingen. "We hebben goed samengewerkt met de parlementaire commissie en met de actiegroepen. Het wetsvoorstel bevat volgens ons geen fundamentele problemen meer."

Garanties over mensenrechten overtuigen burgerrechten- beweging niet

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234