Maandag 08/08/2022

Britse politici: 'Farmabedrijven sjoemelen met geneesmiddelentests'

Britse politici zijn verontwaardigd over het gesjoemel in de farmaceutische industrie. Amper de helft en veelal de positieve resultaten van klinische studies wordt gepubliceerd. 'Dit heeft gevolgen voor de hele medische wereld.'

De ophef in Groot-Brittannië komt er naar aanleiding van een rapport over het omstreden griepmedicijn Tamiflu, een product van farmareus Roche. Het 'best verkochte en minst gebruikte medicijn ter wereld' zoals het vaak omgeschreven wordt, voldoet volgens critici niet aan de verwachtingen. Heel wat landen sloegen het medicijn nochtans massaal in, om de gevaarlijke Mexicaanse griep in te dijken.

Zo ook de Britten, die Tamiflu stockeren ter waarde van 424 miljoen pond (512 miljoen euro). Iets waar de parlementairen zich vragen bij stelden, zeker nadat het onafhankelijke onderzoeksinstituut Cochrane Collaboration op basis van twintig studies concludeerde dat Tamiflu "nauwelijks doet wat het belooft".

In een nieuw rapport onderzochten de parlementairen die enorme uitgaven. Hun conclusie: experts raken het maar niet eens over de werking van Tamiflu. En doordat farmabedrijven op een handige manier informatie achterhouden, kunnen ze hun medicijnen betere rapporten geven.

Creatief met data

Amper de helft van de resultaten van klinische tests wordt gepubliceerd. Tests die een positief resultaat voorleggen, hebben bovendien dubbel zo veel kans om in een publicatie te verschijnen. "Onrustwekkend", vinden de Britse politici. "Dit heeft gevolgen voor de hele medische wereld."

De praktijk wordt ook het lade-effect genoemd, een verwijzing naar alle bureaulades waar alle 'niet-significante' studies stof liggen te vergaren. "Stel je voor dat een farmabedrijf twintig klinische tests uitvoert, waarvan er drie positief zijn. Als enkel die drie studies aandacht krijgen in een medisch vakblad, krijg je een wel erg vertekend beeld. Dat is wat er gebeurt, en niet alleen bij Roche."

Aan het woord is Ruben Mersch, filosoof en auteur van het boek Oogklepdenken. Waarom we allemaal idioten zijn (2013). Mersch werkte zelf tien jaar in de farmaceutische industrie en zag hoe daar wel erg creatief met data omgesprongen wordt.

"Je merkt dat de economische belangen er in strijd zijn met de humanitaire waarden", legt hij uit. "In andere sectoren heb je dat uiteraard ook, maar dit heeft een grotere impact op ons dagelijks leven. Wij slikken die dingen, in de hoop er beter van te worden. Als blijkt dat die pillen niet werken, of - erger nog - schade berokkenen, dan is dat niet min."

Goednieuwsshow

Met cijfers en statistieken kun je alles bewijzen, ook in de medische sector. In het ophefmakende boek Foute Farma (2013) toont Ben Goldacre hoe er gegoocheld wordt met getallen. Tussen 1987 en 2004 waren er 74 klinische tests voor antidepressiva op een totaal van 12.500 patiënten. 38 tests hadden een positief resultaat, 36 waren negatief.

Van de 38 positieve resultaten haalden 37 een medisch vakblad. Van de 36 negatieve, werden slechts 3 tests gepubliceerd. Erger nog, 11 klinische studies met negatief resultaat werden in de academische literatuur als een succes bestempeld. Wat in werkelijkheid dus fifty-fifty was, werd in de praktijk 48 versus 3. Zowat alle grote farmabedrijven waren hierbij betrokken.

"Let wel, het is zeker niet alleen de fout van de farma-industrie", legt Mersch uit. "Medische tijdschriften zitten ook niet te wachten op negatieve resultaten. Ze publiceren het liefst goed nieuws." Dat de Britse parlementairen meer transparantie eisen, vindt hij een goede zaak. "Van Tamiflu weten we vandaag nog steeds niet zeker of het werkt of niet, mede doordat Roche weigert om de resultaten van klinische studies vrij te geven. Er is meer duidelijkheid nodig."

Roche zelf benadrukt dat Tamiflu een erkend geneesmiddel is in meer dan 80 landen en dat het vraag naar meer transparantie ondersteunt. "Daarom hebben we sinds vorig jaar voor een betere toegang gezorgd tot gegevens uit onze klinische studies", klink het in een communiqué. Volgens Roche heeft de Cochrane Collaboration inmiddels alle 77 studies over Tamiflu ontvangen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234