Dinsdag 28/06/2022

'Bush is elke voeling met het Amerikaanse volk verloren'

In de Verenigde Staten bestaat er een grote weerstand tegen een oorlog met Irak. Dat zegt Joan Tronto, politiek filosofe aan Hunter College in New York. 'Bush is een angsthaas die niet weet om te gaan met de nieuwe kwetsbaarheid van de VS. Hij is niet alleen elke voeling met de wereld verloren maar ook met het Amerikaanse volk.'

Leuven

Van onze medewerker

Tom Meulenbergs

In Europa krijgen we de Verenigde Staten de laatste dagen te zien als een oorlogszuchtige wereldmacht. Vertolkt Bush het standpunt van de meerderheid van de Amerikaanse bevolking?

Tronto: "Neen, er is in de Verenigde Staten heel veel verzet tegen het beleid van Bush. Opiniepeilingen geven aan dat een meerderheid van de Amerikaanse bevolking Saddam Hoessein liever kwijt dan rijk is maar de bevolking is wel bereid om de wapeninspecteurs meer tijd te geven. Uit de peilingen blijkt ook dat de bevolking niet wil dat de Verenigde Staten alleen ten oorlog trekken. Een meerderheid vindt dat we eerst onze bondgenoten moeten overtuigen van de noodzaak om een oorlog te voeren tegen Irak. Bush schenkt geen aandacht aan de publieke opinie omdat hij een vreemd mannetje is."

Bush wordt vaak geportretteerd als de macho cowboy die de wereld gaat veroveren.

"Vergeet niet dat hij tijdens de Vietnamoorlog een soort van pseudo-legerdienst vervulde bij de Nationale Garde in Texas. Al Gore daarentegen (de Democratische presidentskandidaat van wie Bush de verkiezingen won, TM) vocht als soldaat in Vietnam. Ik heb dus geen benul waarom Bush nu opeens moet worden voorgesteld als een moedig man. Hij is veeleer een angsthaas die niet weet om te gaan met de nieuwe kwetsbaarheid van de VS na de aanslagen van 11 september."

Bush kreeg bij zijn verkiezing de publieke steun van de conservatieve religieuze gemeenschappen. Hoe staan zij tegenover de oorlogsplannen van Bush?

"Elke grote religieuze gemeenschap in de Verenigde Staten verwerpt de oorlogsplannen, uitgezonderd enkele baptisten uit het zuiden van de VS. In Amerikaanse kranten verschijnen dagelijks stukken van de hand van religieuze leiders die de obsessie van Bush met een oorlog tegen Irak niet begrijpen. Alle kerken zijn radicaal gekant tegen een oorlog. Deze eensgezinde afwijzing is in de VS veeleer uitzonderlijk. Voor mij is het des te meer een teken dat Bush vervreemd is van zijn land."

Er wordt vaak verwezen naar de persoonlijke economische belangen van Bush en andere leden van de Amerikaanse regering bij een militair optreden in Irak. Is de Amerikaanse bevolking zich bewust van deze vreemde vorm van belangenvermenging?

"Momenteel is de belangenvermenging tussen de regering en het bedrijfsleven zo compleet dat niemand het nog ziet. Tegenstanders van de oorlog roepen wel eens 'no war for oil' maar de regering zelf zal zich nooit in het publiek over deze economische belangen uitlaten. Eigenlijk bestaat er in de VS geen georganiseerde oppositie rond deze economische belangen. Het hoort gewoon niet om deze belangen ter sprake te brengen."

Intussen zwijgen ook de Amerikaanse media. Zijn zij in de greep van de propagandamachine van de VS-regering?

"Het klopt dat de media het beleid van de Amerikaanse regering steunen. Wij hebben geen traditie van oppositiekranten of van een pers die kritische kanttekeningen maakt bij de plannen van de regering. In de VS is het de gewoonte dat de media hun steun geven aan de partij die op dat ogenblik aan de macht is. Toen de Democraten het land in handen hadden, kregen zij de steun van de media. Nu besturen de Republikeinen van Bush het land en mogen zij zich verheugen op de steun van kranten en tv-zenders.

"Meestal is de pers de laatste die bepaalde dingen doorheeft. Dat komt door de tijdsdruk waaronder perslui moeten werken. Van televisiezenders en kranten wordt verwacht dat ze 24 uur per dag een nieuwsstroom garanderen. Daardoor blijft er geen tijd meer over voor kritische reflectie of analyse. De pers wordt hoe langer hoe meer gedirigeerd door sterke groepen zoals de regering of bepaalde bedrijven die via persberichten de berichtgeving sturen. Vaak is het zo dat de regering een persbericht publiceert en dat de media dat gewoon overnemen. Daardoor is het nog erg moeilijk om een kritische stem in de Amerikaanse media te vinden."

Zijn de huidige oorlogsplannen een late uitloper van de aanslagen van 11 september 2001?

"Neen, ik denk het niet. Tussen 11 september en de oorlog in Afghanistan was er wel een direct verband. Dat zal niemand ontkennen. Voor de oorlogsplannen met Irak zijn er duidelijk andere motieven. Ik verwees al naar de economische belangen. Een andere belangrijke reden om tegen Saddam ten strijde te trekken is ongetwijfeld het feit dat Bush senior tijdens diens presidentschap betrokken was in de Golfoorlog van 1990-'91. Ik geloof nooit dat een Democratisch president deze oorlog zou willen voeren. Democraten zouden veel meer oog hebben voor het bredere plaatje: de situatie in het Midden-Oosten en het conflict tussen Israëli's en Palestijnen. Bush daarentegen is totaal niet in deze vraagstukken geïnteresseerd.

"Na de aanslagen van 11 september groeide er onder de Amerikanen een besef van kwetsbaarheid. Dat was nieuw voor ons. Wij waren immers nooit bezet geweest en, met uitzondering van Pearl Harbour, nooit echt aangevallen. De agressieve reactie van Bush is alleen maar een teken van zijn onmacht om met deze nieuwe kwetsbaarheid om te gaan."

Bush verkoopt samen met de Britse premier Blair deze oorlog als een strijd tegen het kwaad. Na de aanslagen van 11 september bestaat de retoriek van de president uit een opvallende mix van ethische en politieke argumenten. Hoe beoordeelt u deze evolutie?

"Bush is een vrij eenvoudig man. Hij ziet de wereld inderdaad als een strijd tussen goed en kwaad. Volgens mij is dat een erg gevaarlijke zienswijze. De realiteit is nu eenmaal iets complexer dan dat.

"Wanneer je politiek bedrijft, moet je natuurlijk beseffen dat alles wat je doet ook een ethische betekenis kan hebben. Maar ik wil er toch ook op wijzen dat ethische argumenten ook altijd politiek kunnen worden gebruikt. Het is toch niet omdat het ethische argumenten zijn dat politici ze niet zouden mogen gebruiken. Gevaarlijk wordt het pas wanneer mensen die niets van ethiek of politiek begrepen hebben (lacht en verwijst naar Bush) de twee beginnen te vermengen."

In zijn vastberadenheid om Saddam Hoessein ten val te brengen negeert Bush zowat alle internationale instellingen. De Veiligheidsraad wordt buitenspel gezet en ook bondgenoten binnen de Navo worden voorbijgelopen. Wat staat er op het spel voor de internationale rechtsorde?

"Ik denk dat we ons de vraag moeten stellen over hoe wij als Amerikanen onze rol in de internationale politiek in de toekomst gestalte willen geven. Hebben de VS de ambitie om een dominerende wereldmacht te zijn of willen we de grootste onder gelijken zijn? Als je de grootste onder je gelijken bent, respecteer je nog altijd de beslissingen van je tegenstanders. Wanneer je daarentegen een dominerende wereldmacht bent, duld je geen tegenspraak. Als ik Bush hoor zeggen dat 'de wereld een nieuwe ethiek nodig heeft', bedoelt hij alleen maar dat iedereen moet doen wat hij denkt. Het is de taal van een oppermacht. De geschiedenis heeft al meermaals uitgewezen dat dit niet de juiste weg is."

Joan Tronto is politiek filosofe aan Hunter College in New York

'Als ik Bush hoor zeggen dat 'de wereld een nieuwe ethiek nodig heeft', bedoelt hij alleen maar dat iedereen moet doen wat hij denkt'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234