Donderdag 07/07/2022

NieuwsBuitenland

Censuur uit Peking bereikt Hongkong: beeld dat Tiananmen-drama herdenkt wordt verwijderd

Arbeiders voeren het beeld af, in de plaats zal nu kerstversiering komen. Beeld REUTERS
Arbeiders voeren het beeld af, in de plaats zal nu kerstversiering komen.Beeld REUTERS

De universiteit van Hongkong voelt zich gedwongen om een monument te verwijderen dat het bloedbad in 1989 in Peking herdenkt. ‘De zuil van schande’ strookt niet met de voorschriften van de Chinese partijbonzen.

Gijs Moes

De ‘zuil van schande’ staat niet meer op de campus van de Hongkongse universiteit HKU. Het acht meter hoge monument, dat de verwrongen lichamen van de slachtoffers van het bloedbad op het Tiananmenplein in Peking in 1989 voorstelt, is dit weekend verwijderd.

De autoriteiten in die stad willen voorkomen dat er nog herdenkingen plaatsvinden bij het monument. Zo wordt ook de openbare ruimte in Hongkong verder gecensureerd, in lijn met de voorschriften van de Chinese partijleiding.

Vroeg in de ochtend klonk op de campus het geluid van cirkelzagen en boren, achter afzettingen met daarbij tientallen bewakers die het publiek moesten weghouden. Het loodzware beeld is inmiddels in delen afgevoerd, medewerkers van de universiteit hebben kerstversiering neergezet rond de afzettingen.

De universiteitsraad van de HKU meldt dat het besluit tot verwijdering woensdag is genomen, op basis van ‘extern juridisch advies en een inschatting van het beste belang van de universiteit’. Het beeld wordt voorlopig elders opgeslagen.

Meer dan twintig jaar stond het monument, bekend als de ‘Pillar of Shame’, op de campus van de Hongkongse universiteit HKU. Het acht meter hoge standbeeld is gemaakt door de Deense kunstenaar Jens Galschiot en stelt de lichamen van de slachtoffers voor, die in verwrongen houdingen op elkaar zijn gestapeld.

Bloemen en foto's van het beeld werden neergelegd op de HKU-campus.  Beeld AFP
Bloemen en foto's van het beeld werden neergelegd op de HKU-campus.Beeld AFP

Ieder jaar kwamen hier op 4 juni inwoners van Hongkong bijeen om het bloedbad op het plein in Peking te herdenken. Hongkong was al die tijd de enige stad in China waar deze bijeenkomsten in het openbaar nog mogelijk waren.

Vele tienduizenden demonstranten, vooral studenten en andere jongeren, bezetten in 1989 wekenlang het Tiananmenplein (Plein van de Hemelse Vrede) om meer democratie, vrijheid en sociale hervormingen te eisen in het communistische China. Toen het leger op 4 juni keihard ingreep, op bevel van leider Deng Xiaoping, vielen er naar ver uiteenlopende schattingen honderden tot duizenden dodelijke slachtoffers. Verwijzingen naar de dramatische gebeurtenissen zijn sindsdien taboe in China en herdenkingen worden niet toegestaan.

Hongkong, dat in 1997 door het Verenigd Koninkrijk werd overgedragen aan China, behield een zekere mate van vrijheid en zelfstandigheid. Studenten van de HKU haalden het standbeeld, dat eerder in een park in Hongkong stond, naar de universiteitscampus en verfden het later oranje.

Maar vorig jaar haalde China, na massale demonstraties in Hongkong, de teugels stevig aan. Een nieuwe veiligheidswet verbiedt sindsdien alle activiteiten die tegen de politieke lijn ingaan. De organisatoren van de jaarlijkse herdenking zijn opgepakt, net als veel democratisch gezinde politici. Een museum ter herdenking van 4 juni 1989 is gesloten.

Kunstenaar Galschiot heeft ‘geschokt’ gereageerd op het weghalen van zijn beeld. Er was al enige tijd discussie over het monument en Galschiot had aangeboden het naar Denemarken te vervoeren. Wang Dan, een van de organisatoren van het Tiananmen-protest en woonachtig in de VS, noemt de verwijdering ‘een poging om de geschiedenis uit te wissen’.

China ontslaat kopstuk Communistische Partij Xinjiang

De Chinese Communistische Partij heeft Chen Quanguo, de hoogste man van de partij in de regio Xinjiang, ontslagen. Hij gold als de architect van de harde aanpak van minderheden. Hij wordt vervangen door Ma Xingrui, gouverneur van de provincie Guangdong, meldt het Xinhua Persagentschap.

De reden voor het ontslag van 66-jarige kopstuk is niet bekendgemaakt. De aankondiging komt enkele dagen nadat het Amerikaanse Congres heeft gestemd voor een wet die de import van Chinese producten kan verbieden als de producenten niet “duidelijk en overtuigend” kunnen aantonen dat er geen sprake is geweest van dwangarbeid bij de productie. Chen is in 2020 door de Verenigde Staten op een zwarte lijst geplaatst.

In het westelijk gelegen Xinjiang leven de Oeigoeren en andere moslimminderheden die volgens critici door de Chinese regering worden onderdrukt. Het Westen beschuldigt China van genocide op de Oeigoerse moslimminderheid, maar Peking ontkent dat met klem.

VN-experts en mensenrechtenorganisaties schatten dat de afgelopen jaren meer dan een miljoen mensen, voornamelijk Oeigoeren en leden van andere moslimminderheden, zijn vastgehouden in een enorm systeem van ‘heropvoedingskampen’ in Xinjiang. China zegt dat het beleid daar extremisme helpt bestrijden.

De benoeming van een nieuwe leider in deze strategische regio van China kwam op eerste kerstdag. Peking maakt gewoonlijk gebruik van de westerse feestdagen om politiek gevoelige beslissingen door te voeren.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234