Vrijdag 12/08/2022

China gelooft in kracht van religie

China is zijn ziel kwijt en om die te hervinden moeten traditionele religies meer ruimte krijgen. De Chinese president Xi Jinping zou daar achter de schermen voor pleiten.

Xi maakt zich zorgen over het al tientallen jaren durende morele verval van de Chinese samenleving, onder invloed van de voortjakkerende Chinese economie. De economische vooruitgang gaat gepaard met een obsessie voor veel geld verdienen en materiële welvaart.

Xi Jinping hoopt dat confucianisme, taoïsme en boeddhisme het Chinese volk weer duidelijke morele ijkpunten kunnen bieden.

De president groeide op in het streng communistische China van Mao Zedong en werd daardoor sterk beïnvloed. "Daarvan heeft hij zich nooit losgemaakt", zegt de Pekingse rechtsgeleerde He Weifang. "Hij kijkt met afschuw naar de platheid van de moderne maatschappij. Hij voelt zich er niet in thuis. Nu het communisme geen morele greep meer heeft op het volk en op de partij, denkt hij de factor religie van stal te moeten halen."

Na de communistische machtsovername van 1949 onderdrukte Mao Zedong met keiharde hand iedere vorm van misdaad en corruptie. Prostituees werden heropgevoed tot brave communisten. Ambtenaren durfden geen cent meer achterover te drukken. De weinige buitenlanders die het land bezochten, kwamen er tot hun verbazing achter dat ze zelfs hun afval niet konden weggooien. Reizigers kregen na verblijf in een hotel hun botte scheermesjes en oude tandenborstels nagestuurd door het doodsbange hotelpersoneel.

Hoe anders gaat het er nu aan toe in China. Tussen 2008 en 2012 werden circa 145.000 ambtenaren veroordeeld wegens corruptie - een gemiddelde van 78 veroordelingen per dag, volgens een rapport van het Chinese hoogste gerechtshof.

Sinds begin dit jaar voert Xi een felle campagne tegen de ingesleten corruptie. Het succes ervan wordt door velen betwijfeld. "Anticorruptiecampagnes zijn oppervlakkig", zegt hoogleraar He. "Zelfs als Xi Jinping het echt zou proberen, pakt het toch de interne verrotting niet aan. Hij heeft niet het gezag van Mao Zedong."

Confucianisme, taoïsme en boeddhisme bieden het arme deel van het volk mogelijk troost. De onderkant van de Chinese samenleving deelde vooralsnog nauwelijks mee in de economische vooruitgang. Peking is bang voor grootschalige onlusten. Xi zou hopen dat religie als bliksemafleider kan functioneren.

Dalai lama

China kent officieel godsdienstvrijheid. In de praktijk komt daar niets van terecht. Religies vallen onder streng partijgezag en de hoogste religieuze vertegenwoordigers zijn gewone ambtenaren. Het is hun taak iedere uiting van opstandigheid onder de gelovigen te melden.

"In China moet religie de staat dienen", zegt Nicholas Bequelin van de Amerikaanse mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch. "Er is nu meer godsdienstvrijheid, maar tot hoever is de partij bereid te gaan?"

Dat Xi Jinping vooral een zwak heeft voor het Tibetaans boeddhisme wordt al jarenlang gefluisterd. Zijn vader Xi Zhonxun stond op goede voet met de dalai lama voor diens vlucht naar India. Hij kreeg van de Tibetaanse geestelijke leider een duur horloge - dat hij tientallen jaren later nog steeds droeg.

Xi is niet de eerste communistische leider die zich geïnteresseerd toont in religie. Oud-president Jiang Zemin zou zelfs een echte boeddhist zijn. Onder het kennelijk goedkeurend oog van zijn opvolger Hu Jintao werd het confucianisme snel populairder.

Volgens regeringsschattingen telt China ongeveer vijftig miljoen aanhangers van het taoïsme en het boeddhisme. Onafhankelijke bronnen schatten hun aantal echter op 100 tot 300 miljoen. Daarnaast zouden er in China 23 miljoen protestanten zijn, 21 miljoen moslims en 5,5 miljoen katholieken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234