Zaterdag 02/07/2022

NieuwsChina

Chinezen hebben genoeg van coronabeleid: ‘Overleven wordt moeilijk in de steden’

Politie in beschermende kleding blokkeert een wijk in Peking waar inwoners positief werden getest op corona. Beeld Jade Gao / AFP
Politie in beschermende kleding blokkeert een wijk in Peking waar inwoners positief werden getest op corona.Beeld Jade Gao / AFP

De roep om een minder streng coronabeleid klinkt steeds harder in China. De overheid zegt zo gericht mogelijk in te grijpen om de economie te sparen, maar niettemin zitten zo’n 54 miljoen Chinezen in lockdown tijdens de huidige, hevige omikronuitbraak.

Leen Vervaeke

Toen haar geboortestad Shenzhen vorige week in lockdown ging, knapte er iets bij Ying. De dertiger, die voor haar werk in het naburige Hongkong woont, hoorde van familie en vrienden dat ze urenlang in de rij moesten staan voor PCR-tests, niet naar het werk of school konden, of uit hun huis werden gehaald om met anderen in een sporthal of hotel in quarantaine te gaan. Een familielid herstellend van kanker kon niet naar het ziekenhuis en inwoners van afgesloten wijken mochten geen maaltijden laten bezorgen.

“Wat is de bedoeling: dat mensen sterven van de honger?”, schreef Ying woedend op Weibo, het Chinese Twitter, dat aan sterke overheidscontrole onderhevig is. “De omikronvariant is minder dodelijk: dat zou goed nieuws moeten zijn, maar in het huidige systeem is er niets goeds aan. Integendeel, de machthebbers doen wat ze willen. Het is verdomme om misselijk van te worden.” Haar bericht werd binnen een paar uur gecensureerd.

Ying – een schuilnaam – is niet de enige in China die genoeg heeft van het zerocovidbeleid. Nu de overheid in reactie op een grote omikronuitbraak weer naar lockdowns, reisbeperkingen en massatests grijpt, klinkt de onvrede steeds luider. Op sociale media wordt volop kritiek geuit, ondanks de censuur. Hier en daar zijn er zelfs kleine protesten: in Shenzhen eisten inwoners begin deze week de heropening van hun wijk, in Hangzhou kwamen winkeliers donderdag op straat omdat ze hun huur niet langer kunnen betalen.

China kampt sinds half maart – netjes na de Winterspelen en het Volkscongres – met een hevige omikronuitbraak. Deze maand werden volgens officiële cijfers in heel China 23.761 besmettingen vastgesteld (en 25.021 asymptomatische besmettingen), verspreid over zowat alle provincies. Het gaat om de grootste heropleving in China sinds de uitbraak in Wuhan, aan het begin van de pandemie. Sindsdien is een zerocovidbeleid van kracht, waarbij elke uitbraak wordt ingedamd.

Steeds strengere ingrepen

Dat indammingsbeleid had lange tijd duidelijke voordelen: China kende amper covidsterfte en kon landelijke lockdowns vermijden. Maar bij de omikronvariant, die besmettelijker en minder ziekmakend is, wegen die voordelen steeds minder op tegen de nadelen: om het virus in te dammen, zijn steeds strengere ingrepen nodig. Tijdens de huidige uitbraak zijn zo’n 54 miljoen Chinezen in lockdown geplaatst, in steden als Jilin, Shenyang en Shenzhen. En dat terwijl 95 procent van alle besmette personen in China geen of slechts milde symptomen heeft.

Voor veel Chinezen weegt de gezondheidswinst niet langer op tegen de economische gevolgen. Op sociale media verschenen afgelopen week essays met titels als ‘Tijd om het epidemiebeleid te veranderen’, die massaal werden gedeeld, vóór ze werden gecensureerd. Onder de hashtag ‘temperatuur normaal, PCR-test normaal’ somden miljoenen Chinezen op wat er allemaal niet normaal is in hun leven: hun inkomen, hun opleiding, hun bewegingsvrijheid, hun mentale gezondheid.

“Veel mensen hebben het gevoel dat hun normale leven en werk tot stilstand komen door het zerocovidbeleid, terwijl het risico op ernstige symptomen of overlijden door dit virus nu vergelijkbaar is met dat van een griep”, zegt Wang, een blogger die vaak over covid schrijft, en alleen met zijn achternaam in de krant wil. “Je ziet dat Europa en de Verenigde Staten hun maatschappijen geopend hebben. Als het aantal overledenen redelijk blijft, moeten wij dat ook overwegen.”

Medisch personeel treft voorbereidingen voor het testen op het coronavirus in een buurt in Shanghai.  Beeld Hector Retamal / AFP
Medisch personeel treft voorbereidingen voor het testen op het coronavirus in een buurt in Shanghai.Beeld Hector Retamal / AFP

Ontslagen lokale bestuurders

Ondanks de kritiek houdt de Chinese overheid vast aan het zerocovidbeleid. Ze zegt daarbij zo gericht mogelijk in te grijpen om de economie te sparen. In veel steden met besmettingen geldt daarom geen algemene lockdown. Maar volgens inwoners zitten zo veel mensen in ‘gerichte’ quarantaines, omwille van een handvol besmettingen in een wijk, dat het in de praktijk op hetzelfde neerkomt. In Shanghai, officieel niet in lockdown, deelden inwoners video’s van lege straten.

De keuze voor zware ingrepen komt voort uit een politieke contradictie: terwijl de nationale overheid aankondigt dat de maatregelen zo precies mogelijk moeten worden toegepast, worden lokale bestuurders ontslagen als onder hun toezicht een grote uitbraak ontstaat. In de huidige omikrongolf zijn al 74 lokale functionarissen hun baan kwijtgeraakt. Dus blijven zij de botte bijl hanteren: liever te veel mensen in quarantaine dan te weinig.

“Een grote wijk met tientallen gebouwen, honderden appartementen en duizenden inwoners volledig sluiten omwille van één besmette persoon: wat is dat voor precisie?”, aldus Miu Xiaohui, een infectieziektespecialist in Shanghai, in een ondertussen gecensureerd bericht op Weibo. “Ik hoop dat iedereen dit bericht verspreidt. Ik ben verantwoordelijk. Als ik hiervoor naar de gevangenis ga, kom me maar bezoeken.”

De economische gevolgen van alle maatregelen zijn enorm. In tal van steden zijn bedrijven en winkels gesloten, en in de haven van Shenzhen lopen de wachttijden op. Zakenbank Morgan Stanley voorspelt voor dit kwartaal een nulgroei. Veel kleine zelfstandigen en flexwerkers melden dat het water hen aan de lippen staat. “Als zij niet kunnen werken, hebben ze geen inkomen”, zegt blogger Wang. “Dan wordt het moeilijk voor hen om in de grote steden te overleven.”

Volgens de Chinese gezondheidsinstanties is het te vroeg om het coronavirus in China los te laten. Ze wijzen daarbij naar Hongkong, waar onlangs veel doden vielen door een omikronuitbraak. Net als in Hongkong zijn op het Chinese vasteland veel ouderen niet gevaccineerd, uit angst voor bijwerkingen. Bovendien bieden de Chinese vaccins minder bescherming tegen omikron dan mRNA-vaccins. Ook zijn er grote regionale verschillen binnen de Chinese zorg, en zouden ziekenhuizen in armere regio’s de toestroom van covidpatiënten niet aankunnen.

Wat allicht meespeelt, is dat de Communistische Partij van China dit najaar haar Partijcongres houdt, waar president Xi zijn derde termijn wil verzilveren. Daarom wil Peking geen risico’s nemen. Maar tegelijk zal het moeilijker worden de onvrede onder de bevolking weg te nemen. Of zoals in een veel gedeeld bericht op Weibo staat: “Als de epidemie niet goed beheerd wordt, dan sterven er mensen. Maar als de economie in problemen komt, als mensen geen eten hebben, dan zijn de gevolgen nog groter.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234