Maandag 26/09/2022

Cool als Corleone, vastberaden als Wayne

Het mag niet verbazen dat de topgeneraals de president een ‘Cool Hand Luke’ noemen. Nadat hij een groep Seals het bevel had gegeven voor het - we moeten daar eerlijk in zijn - ongelofelijk gedurfde plan om Osama bin Laden te executeren, trok Barack Obama zaterdagavond zijn smoking aan om een komische speech te geven voor een balzaal in Washington vol journalisten en filmsterren.

Als we alles rechtstreeks hadden kunnen volgen, dan zou het het dramatische effect hebben gehad van een passage in de favoriete film van de president, The Godfather, waarin Michael Corleone rustig peetvader speelt tijdens de doop van zijn neef in de kerk terwijl zijn luitenants op zijn commando bloederig afrekenen met rivaliserende gangsters. Gewoon ‘Leave the copter, take the corpse’ vervangen door ‘Leave the gun, take the cannoli’ en je bent er.

Het beredeneerde cool en het ondoorgrondelijke gelaat van de president hebben hem op crisismomenten soms vervreemd van het publiek. Maar bij de lang uitgestelde confrontatie met de publieke vijand nummer één kwamen die kwaliteiten goed van pas.

De timing was goed, want ze counterde de onfortuinlijke opmerkingen van een adviseur van Obama, die de president tegenover Ryan Lizza van The New Yorker onlangs beschreef als een anti-John Wayne die een beschimpt en gelouterd Amerika weg leidt van de kop van de wereldtafel. De anonieme adviseur beschreef de Obamadoctrine die momenteel te zien is in Libië als “leiden langs achter”, wat redelijk zielig klinkt.

Maar nu heeft de president laten zien dat hij ook gewoon kan leiden en dat hij in tegenstelling tot Jimmy Carter weet hoe hij die zo belangrijke reservehelikopter moet oproepen. Hij heeft duidelijk gemaakt dat mensen die hem een labbekak noemen zich vergissen, dat er vaak gespierde vastberadenheid schuilgaat achter het onverschillige oppervlak.

Sarah Palin, die zo cheap was dat ze Obama zelfs niet vermeldde in haar gelukwensen, en Dick Cheney probeerden de verdienste op conto van de regering-Bush te schuiven. Maar laat er geen twijfel over bestaan: voor de families van de slachtoffers van 9/11 kwam de gerechtigheid pijnlijk laat omdat het Bushteam zo nodig een megalomaan ommetje langs Bagdad moest maken. Een koppige Donald Rumsfeld beschikte niet over de nodige manschappen in Tora Bora om Osama te vatten na de invasie van Afghanistan. Om de switch naar Saddam en het inzetten van troepen in Irak te rechtvaardigen stopten Bush en zijn trawanten met het vermelden van Osama en minimaliseerden ze zijn belang. En als het Witte Huis zich niet meer concentreert op iets, dan volgt de CIA. In 2005 stond de jacht op zo’n laag pitje in 2005 dat de Bin Ladencel bij de CIA ontmanteld en herschikt werd. Vier jaar nadat het monster de Twin Towers geveld had, zette het Bushteam eindelijk meer soldaten in Afghanistan en Pakistan in.

In zijn toespraak in de East Room zondagavond maakte president Obama duidelijk dat hij en niemand anders voor de ommekeer had gezorgd. “Kort nadat ik president geworden was”, zei hij, “gaf ik CIA-directeur Leon Panetta de opdracht om van de dood of gevangenneming van Bin Laden onze topprioriteit te maken in onze oorlog tegen Al Qaida.”

Pakistaanse bazaar

Talrijke beroemde veroveraars in de geschiedenis, van Genghis Khan tot Timoer en Baboer, hebben hetzelfde traject gevolgd als de Navy Seals tijdens hun wolkeloze vlucht om van Kaboel over Jalalabad naar Peshawar te reizen. Het hypnotiserende verhaal begint met CIA-agenten die de nummerplaat te pakken krijgen van de koerier die Bin Laden het meest vertrouwde in Peshawar. Peshawar is de ultieme mysterieuze stad, beroemd voor haar geheimen en listigheden. Ze staat bekend om haar bazaars, verhalenbazaars vooral.

En daar bevindt president Obama zich nu. Hij moet door de bazaar van Pakistaanse verhaaltjes ploeteren en de confrontatie aangaan met wetgevers die kwaad zijn omdat sinds 9/11 20 miljard dollar naar een land is gegaan waar Osama warmpjes mocht nestelen. Al jaren zeggen Pakistani’s dat Osama dood was of in Afghanistan zat.

Zelfs Condoleezza Rice, de minister van Buitenlandse Zaken onder Bush, riep uit dat ze geschokt was dat ‘Geronimo’ al zes jaar in Abbottabad verbleef, en open en bloot in een miljoenenvilla woonde in een rijke wijk dicht bij de militaire basis en de Pakistaanse versie van West Point. Zoals een van Osama’s buren stelde: “Het is het dichtst dat je bij Groot-Brittannië kunt komen.”

In een subcomité Binnenlandse Veiligheid van het Huis stelde volksvertegenwoordiger Patrick Meehan een vraag over Pakistan die in heel Washington weergalmt: “Weerspiegelt het in zekere mate een soort gespleten loyaliteit of gedeeltelijke medeplichtigheid, of incompetentie, of beide?” Seth Jones van de Rand Corporation, die vroeger advies over Al Qaida gaf aan het VS-leger in Afghanistan, antwoordde al even onomwonden: “Of het nu medeplichtigheid was, of incompetentie, het minste wat je kunt zeggen is dat het vinden van de hoge Al Qaidaleiders geen prioriteit was voor Pakistan. Gezien de stroom van dreigementen die uit dat gebied komt, moeten die belangen veranderen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234