Zondag 03/07/2022

Copernicus wereldwijd in trek bij dieven

Er doet zich een merkwaardig fenomeen voor in boekencollecties over de hele wereld, zo meldt een professor uit Cambridge. Kopieën van Copernicus' De revolutionibus orbium coelestium (1543), een de zeldzaamste en kostbaarste boeken uit de geschiedenis, verdwijnen de een na de ander, gestolen door dieven van wie de politie stilaan vermoedt dat het om een wereldwijd georganiseerde actie gaat. De voorbije jaren werden minstens zeven van de 260 kopieën van De revolutionibus gepikt.

Van die zeven exemplaren zijn er al twee teruggevonden, aldus professor Owen Gingerich van het Harvard-Smithsonian Center, een instituut voor astrofysica in Cambridge. Hij voegt eraan toe dat er voorlopig geen bewijs is om te staven dat het om één dievenbende gaat. Gingerich werkte gedurende vijfentwintig jaar aan een compilatielijstje van alle De revolutionibus-kopieën van de eerste en tweede oplage.

In het boek schreef de zestiende-eeuwse astroloog Nicolaus Copernicus over een voor zijn tijd revolutionaire theorie. Daarin werd uitgelegd dat de zon zich in het centrum van het universum bevond, en niet de aarde, zoals toen werd aangenomen.

Blijkbaar voelen nogal wat dieven zich aangesproken door de historische waarde van het werk, want er is sprake van een echte diefstallenreeks, aldus Gingerich. De recentste diefstallen vonden plaats in Polen en Rusland. De eerste dateert van november 1998: een man die een bezoek bracht aan de Poolse academie voor wetenschappen in Krakow vroeg in de bibliotheek of hij het exemplaar van De revolutionibus mocht inkijken. Enkele minuten later vertelde hij aan de bewaker dat hij naar het toilet moest, waarbij hij zijn jas en de omslag van het boek op tafel liet liggen. De man bleek uiteindelijk spoorloos verdwenen, evenals het boek, dat geschat wordt op 12,8 miljoen frank (317.300 euro).

De diefstal in Rusland vond plaats in de Oekraïense bibliotheek in Kiev. Daar wandelde de dief, die in het bezit was van een valse politiebadge, gewoon naar buiten met het werk. Net als zijn Poolse collega was de dief blijkbaar goed op de hoogte van de veiligheidsmaatregelen in de bibliotheek. Eerst vroeg hij zes boeken om te lezen, waaronder het werk van Copernicus, diende alle boeken terug in en kreeg een bewijs van teruggave, vroeg even later opnieuw enkele boeken en gebruikte het bewijs van zijn eerste leesbeurt om De revolutionibus naar buiten te smokkelen, vlak voor het sluitingsuur.

Met behulp van de overzichtslijst van bestaande kopieën is de politie er wel al in geslaagd enkele gestolen exemplaren terug te vinden, zo meldt Gingerich. Eén exemplaar, in 1997 gestolen uit een universiteitsbibliotheek in Tsjechië, werd teruggevonden op een boekenmarkt, een ander, gestolen uit een collectie in Sint-Petersburg, dook op in Duitsland.

(AP)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234