Maandag 27/06/2022

Cultuur na de kaalslag

pleinopenair

gesprek met gwen brees (cinema nova) en marie-eve cosemans (citymine(d))

Vandaag en morgen kunt u voor het laatst dit jaar naar PleinOPENair, op het braakliggend terrein Comines-Froissart aan de Belliardstraat, vlak bij het Europees Parlement. Gwen Breës (Cinema Nova) en Marie-Eve Cosemans (City Mine(d)) gunnen ons een blik achter de schermen.

Brussel

Van onze medewerker

Kris Hendrickx

Hoe is PleinOPENair ontstaan?

Gwen Breës: "De samenwerking tussen Nova en City Mine(d) is begonnen in 1998, maar daarvoor waren er al een aantal gelijkaardige projecten. Met Kino Trotter deden we bijvoorbeeld echte tournees, een beetje als een rockgroep. We trokken met een twaalftal mensen door half Europa en toonden elke dag een film op een andere plaats. In 1996 was Kino Trotter er ook al bij toen de Stichting Legumen groenten plantte op een braakliggend terrein aan de Jacqmainlaan. En in 1997, na de oprichting van Cinema Nova, toonden we ook al films in het Kapellestation, waar nu Recyclart gevestigd is."

Marie-Eve Cosemans: "De locaties zijn heel vaak plaatsen waar er iets grondig misloopt met de stedelijke planning. We hebben niet de ambitie er de bestemming van te wijzigen, hoor. Voor mij volstaat het zo'n locatie even met kwaliteitscultuur te kunnen bezetten, het alledaagse te kunnen transformeren en daar een publiek voor te vinden. Als we daarmee ergens een impuls kunnen geven, des te beter."

Vallen de reacties uit de buurt altijd mee?

Cosemans: "Wel, er was die ene keer in Molenbeek dat jongeren ons met stenen bekogelden. We hadden toen een documentaire over hiphop gekozen. Dat leek ons wel iets voor de Molenbeekse jeugd. Zij vonden waarschijnlijk dat 'film' synoniem is voor een stevige Amerikaanse actieprent, gedubd in het Frans, met helden en een plot. Voor ons is PleinOPENair juist een buitenkans om ook eens een goede documentaire aan een relatief groot publiek te laten zien, of een kleine productie die anders in de vergeethoek raakt."

PleinOPENair blijft groeien. Vorige vrijdag kregen jullie meer dan duizend bezoekers over de vloer. Verandert er iets door dat succes?

Breës: "Men weigert ons niet meer zo snel de toestemming om een terrein te gebruiken, dat is een voordeel. Maar de organisatie en begeleiding van zo'n evenement is ook loodzwaar geworden. Vooral omdat we het belangrijk vinden alles zelf te organiseren: de programmering van films en concerten, de bar, de hele infrastructuur, alles wordt door vrijwilligers gedaan... Ik denk niet dat het zo moeilijk zou zijn nog meer middelen los te peuteren voor PleinOPENair, en zo nog meer volk aan te trekken. Maar dan zouden we dingen moeten uitbesteden, komen er logo's van merken en instanties bij enz. Er zou er iets van de unieke sfeer verloren gaan."

Is jullie relatie met de overheid niet erg ambigu? Zowat elke overheidsinstantie steunt het project en tegelijk stellen jullie daarmee het wanbeheer van die overheid aan de kaak.

Breës: "Klopt, het lukt ook niet altijd toelatingen te krijgen. Neem nu het Zuidstation, de planning van die buurt en de speculatie zijn daar een echte catastrofe. We hadden er een terrein en de toestemming van de eigenaar, maar de gemeente Sint-Gillis weigerde twee keer, zogezegd uit veiligheidsoverwegingen. Maar in het algemeen helpt de naambekendheid van het festival en ook het feit dat de betrokken instanties ons al in het verleden steunden."

Dit weekend staan jullie maar weer eens vlakbij het Europees Parlement, de vierde keer al. Bij de bezetting van het Luxemburgstation (n.a.v. de top van Laken) waren er ook al heel wat mensen van Nova en City Mine(d) bij. Wat heeft de wijk dat andere buurten niet hebben?

Breës: "Je bedoelt: 'Wat heeft de buurt niet meer dat de andere wel nog hebben'? De Europese wijk is dé buurt waar mensen wegtrekken, winkels sluiten, cultuur verdwijnt. Projectontwikkelaars kregen hier vrij spel, van coördinatie tussen de verschillende politieke niveaus was tot voor kort geen sprake. Hier wordt vrijwel uitsluitend gedacht in functie van auto's en kantoren. Als we hier komen is dat zoiets als een laatste culturele stuiptrekking voor dit een morsdode zone wordt.

"Heb je gelezen dat het Gewest een stuk van de Berlijnse muur cadeau heeft gekregen en nu aan het Berlaymont wil plaatsen? Het lijkt wel een aprilvis. Als symboliek kan dat tellen, straks met de veiligheidsperimeter wordt de stad inderdaad doormidden gesneden, als een nieuw Berlijn."

Waarom kozen jullie het terrein Comines-Froissart ?

Breës: "Het is een typisch verhaal voor de wijk. Eerst een dubieuze onteigeningsprocedure en kaalslag om te bouwen voor de Ministerraad. Daarna de herhaaldelijke belofte van de overheid opnieuw woningen te bouwen als compensatie voor de vele Europese kantoren. Dure luxeappartementen, dat spreekt vanzelf. Vorig jaar had Verhofstadt plannen er een gebouw voor de Europese topontmoetingen neer te poten. Ondertussen zijn die plannen weer afgeblazen. Op dit moment staat de barometer nog steeds op woningen en hotel."

Zaterdag organiseren jullie een rondleiding in de wijk. Wat mogen we verwachten?

Breës: "Er zijn hier een pak plaatsen waar geen kat meer komt, te beginnen met de enorme esplanade voor het parlement, daar willen we bijvoorbeeld naartoe. We willen ook aandacht besteden aan de aanwezigheid van de lobby's rond de Europese instellingen: iedereen praat over de instellingen, maar er zijn ook 4.000 à 5.000 belangenorganisaties. We vertellen over het hoe en waarom van de huidige situatie. Een acteur zal de groep begeleiden en bij elke halte wacht een specialist met tekst en uitleg."

Wat brengt de toekomst?

Breës: "Het centrum raakt zo stilaan volgebouwd. Het zit er dik in dat we wat meer in de periferie van Brussel gaan zoeken. Het evenement zelf zal natuurlijk blijven veranderen, aangezien Brussel dat ook doet. Maar dat bekijken we over een paar maanden wel, als de rugpijn vergeten is. Eerst is er altijd zo'n bijna pathologische fase van 'doen we het of doen we het niet?' Uiteindelijk is het antwoord altijd ja."

PleinOPENair, vandaag en morgen, gratis, terrein Comines-Froissart, Belliardstraat, hoek Etterbeeksesteenweg. Programma: www.nova-cinema.com

'Het is zoiets als een laatste culturele stuiptrekking voor dit een morsdode zone wordt'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234