Donderdag 30/06/2022

Da Vinci? Niks Da Vinci

We aten aan het boerenbrood met kaas, dronken een donker streekbier en luierden op een terrasje in de Pallieterstreek. Het gesprek ging over vakantieplannen en algauw kwam Italië op de proppen: een avondje Scala, een hapje bij Rick's in Venetië en uiteraard een hele brok kunst. Het schoot me te binnen dat we ons niet ver van de Abdij van Tongerlo bevonden. Daar is een Da Vinci-museum, waar een kopie hangt van 's schilders Laatste Avondmaal, het beroemde fresco in de Santa Maria delle Grazie. Milaan haalden we toch niet meer, en dus...

De Norbertijnenabdij van Tongerlo is een indrukwekkend bolwerk. Niet zomaar een kloostertje waar je even langs rijdt, nee: het is een stevige vesting die 'opdoemt'. Via een laan met mooie linden moet je over een slotgracht met vissen en kom je aan de vijftiende-eeuwse toegangspoort. Op het binnenplein wandelen er wat mensen rond uit de streek, maar ook voor fietsers blijkt de abdij met twee ingangen een populaire binnenweg. De te verwachten kloosterrust is voelbaar en het is eigenlijk jammer dat er op de binnenplaats geen bankjes staan, zodat je er even bij kunt mediteren.

De abdij zelf is ontstaan omstreeks de twaalfde eeuw. Het hele complex biedt een mooi overzicht van opeenvolgende bouwstijlen. Het modernste gedeelte is het Da Vinci-museum, dat zich achter het achttiende-eeuwse abtshuis bevindt: een kapel, gebouwd in 1966, speciaal om het reusachtige doek een mooi plekje te geven.

Het moet een behoorlijke klap zijn geweest voor de apostelen. Het avondmaal nauwelijks verteerd, zegt Christus dat een van hen hem zal verraden. De timing is misschien niet je dat, maar effect sorteert zoiets natuurlijk wel. Die spanning is op het doek uitbundig weergeven, behalve Da Vinci's meesterlijke techniek een van de redenen waarom het schilderij zo vaak werd gekopieerd.

Deze kopie dateert uit 1507 en werd deels door Da Vinci zelf en deels door ene Andrea Solario gemaakt. In 1545 kwam het doek naar Antwerpen, waar de abdij het kocht. Sindsdien is het enkele keren beschadigd, hersteld en verhuisd. Begin deze eeuw werd het zelfs te koop aangeboden om de kloosterorde van het nodige geld te voorzien, maar die vlieger ging uiteindelijk niet op. Kenners van over de hele wereld beschouwen het nu als een van de belangrijkste bronnen om het echte werk te doorgronden.

Voor de bewonderaars is er een hoorspel voorzien met stemmen van bekende acteurs: zij vertellen over de geschiedenis van het doek en wat erop te zien is. Wat daarop ontbreekt, is de boog boven de deur die symbool staat voor het aureool van Jezus. Ook onduidelijk op de kopie is het plafond - mysterieuze verdwijningen, waar het hoorspel al even mysterieus over zwijgt. Maar het blijft natuurlijk wel een indrukwekkend werk: die Solario had zijn vak duidelijk in de vingers.

Toch wil ik nog even waarschuwen dat de naam van het museum de lading niet helemaal dekt, want behalve het gekopieerde schilderij wordt er nergens nog aandacht geschonken aan Da Vinci. Dan toch maar naar Milaan, dus. Wilfried Eetezonne

Makkelijk te vinden? Gewoon de bordjes volgen. Norbertijnenabdij, Abdijstraat 40, Tongerlo. Tel: 014/54.15.08.

Wanneer? Tijdens de zomer elke dag van 14 tot 17 uur, anders enkel op zondag. Duur zeker? 50 frank per persoon. Vermindering voor studenten, gepensioneerden en groepen.

Aardig om te weten? In de 17de-eeuwse schuur is er een permanente tentoonstelling over de geschiedenis van de orde.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234