Dinsdag 09/08/2022

AchtergrondJobs

‘Dat salaris en die bedrijfswagen kon ik niet zomaar opgeven’: 4 op 10 werknemers voelen zich gevangen in gouden kooi

null Beeld Thijs Lansbergen
Beeld Thijs Lansbergen

Een nieuwe studie toont aan dat bijna 40 procent van de Belgische werknemers zich opgesloten voelt in een gouden kooi. Ze vinden het takenpakket niet meer uitdagend, maar durven geen ontslag te nemen omdat ze de zekerheden en voordelen niet willen verliezen. ‘Een mooi salaris, een bedrijfswagen... dat kon ik niet zomaar opgeven.’

Paul Notelteirs

“Ik wist dat er iets niet goed zat toen ik me na shifts steeds vaker de vraag ging stellen wie ik met mijn werk geholpen had.” Bijna tien jaar lang werkte Greet Raets (54) als ondernemerscoach in loondienst. Een job die ze lang met passie deed en waarbij ze het directe contact met cliënten apprecieerde. Aan die tijd van arbeidsvreugde kwam helaas een behoorlijk abrupt einde toen de directie van haar bedrijf besloot om de dienst met ondernemerscoaches af te bouwen. Raets werd overgeplaatst naar een nieuwe afdeling, maar het bijgestelde takenpakket lag haar minder. “Ik was niet meer gelukkig, maar ik wilde loyaal zijn. Bovendien had ik een mooi salaris, een bedrijfswagen en genoot ik van verschillende extralegale voordelen. Dat kon ik niet zomaar opgeven.”

Volgens arbeidsmotivatie-expert Anja Van den Broeck (KU Leuven) is het verhaal van Raets herkenbaar voor heel wat Belgen. Een recent onderzoek dat ze in opdracht van Tempo-Team uitvoerde, toont namelijk aan dat 38,7 procent van de werknemers in ons land zich gevangen voelt in een gouden kooi. Meer dan 70 procent van de groep beschouwt zichzelf als gedemotiveerd, ongelukkig of onproductief. Toch blijven ze trouw aan hun bedrijf. “Mensen zijn sowieso niet erg happig op verandering en een nieuwe job brengt bepaalde moeilijkheden met zich mee. Ze moeten solliciteren, andere collega’s leren kennen en op lange termijn is het niet zeker of hun overstap wel goed uitpakt”, aldus Van den Broeck.

De Belgische werknemer is dus behoorlijk honkvast en dat heeft grote gevolgen voor de jobmarkt. Arbeidssocioloog Ignace Glorieux (VUB) wijst erop dat er verschillende sectoren zijn die met ernstige personeelstekorten kampen omdat ze niet over de middelen beschikken om potentiële werknemers voldoende extralegale voordelen aan te bieden. “Iemand die vandaag wil overstappen naar het onderwijs, verliest bijvoorbeeld een deel van zijn anciënniteit. Ongelukkige werknemers uit de privésector nemen daarom lang niet altijd geen ontslag, terwijl hun talenten elders veel meer nodig zijn. Dat is niet goed voor de productiviteit van organisaties en voor de economie.”

Werknemers kiezen vaak voor een lang verblijf in de gouden kooi omdat ze willen vermijden dat hun levensstandaard daalt. Onderzoek toont echter aan dat een zo’n houding voor mentale problemen kan zorgen. Dat beaamt ook Raets, die in de zomer van vorig jaar plots moest toegeven dat het zo niet langer verder kon. “Op de eerste werkdag nadat een bevriende collega haar ontslag indiende, kon ik alleen maar huilen. Ik herkende mezelf niet en dacht dat het een tijdelijk minder momentje was, maar de volgende dag gebeurde het weer." Raets trok daarom naar een dokterspraktijk, waar een arts haar voorschreef om enkele weken thuis te blijven. Tijdens die periode besliste ze om zelfstandig te worden. Een keuze die niet eenvoudig was, maar die er wel voor zorgde dat ze een burn-out kon voorkomen.

Het verschil maken

Niet alle uitgebluste werknemers kunnen of willen zomaar een andere job zoeken, maar volgens Van den Broeck is dat ook niet nodig. Uit haar onderzoek blijkt namelijk dat arbeidskrachten die goed functioneren en niet aangeven dat ze in een gouden kooi zitten, erg hoog scoren op het niveau van affectieve betrokkenheid. Dat wil zeggen dat ze het gevoel hebben dat de organisatie voor hen zorgt. Bedrijven kunnen daarop inzetten door bijvoorbeeld een boeket bloemen op te sturen naar zieke werknemers of door ze een pakje paaseieren te bezorgen.

Tijdens een pandemie waarin thuiswerk de norm is, kunnen zulke kleine acties samen een belangrijk verschil maken. “Ook een een-op-eengesprek tussen een leidinggevende en werknemer kan voor een nauwere band zorgen. Dat kan zelfs telefonisch, de connectie is het belangrijkst”, zegt Van den Broeck. Zo krijgen werknemers namelijk het gevoel dat ze volwaardige mensen zijn, en geen radars die een machine draaiende moeten houden.

De verantwoordelijkheid voor het welbevinden van de werknemers ligt ten slotte niet uitsluitend bij externe arbeidsomstandigheden. Van den Broeck merkt op dat personeelsleden zelf ook acties kunnen ondernemen om zichzelf uit de gouden kooi te kunnen bevrijden. Volgens haar is het daarbij belangrijk om na te gaan wat de job in eerste instantie aantrekkelijk maakte. “Misschien is er bijvoorbeeld inhoudelijk iets veranderd aan het takenpakket en kun je aan de leider van de organisatie doorgeven dat je graag weer andere dingen wil doen.”

Als die stappen mislukken, hoeft de arbeidsmarkt volgens Glorieux nog niet meteen te panikeren. Volgens hem zal er in de komende jaren sowieso meer jobmobiliteit komen omdat sectoren die met personeelstekorten kampen nog meer voordelen zullen aanbieden. “Als je vastzit in een gouden kooi, kan misschien enkel een nog mooiere kooi je verleiden om je vleugels uit te slaan.” Wat dat concreet betekent voor instellingen die niet over dergelijke financiële middelen beschikken, is voorlopig koffiedik kijken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234