Donderdag 06/10/2022

Dateline USA: Hellend vlak

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Tom Vandyck, correspondent van De Morgen in de VS, maakt elke week een stand van zaken op in het land van Barack Obama.

Tom Vandyck

Amerika en de internationale gemeenschap trokken afgelopen weekend terecht ten strijde in Libië. Dat betekent: de vertrouwde groene night vision-beelden op televisie, met de omhoog schietende fosforkogels van het hopeloos overklaste luchtafweergeschut. Nerveus kwetterden televisieankers en -correspondenten. Een dictator die dreigt met menselijke schilden en totale oorlog. Die film hebben we ondertussen een paar keer gezien. Altijd maar dezelfde oorlog op televisie - het gaat vervelen.

Toch is dit natuurlijk dodelijke ernst. Terwijl er vorige week slechts sprake was van een no-flyzone, vielen Franse vliegtuigen zaterdag al Libische grondtroepen aan. Dit is dus wel degelijk een oorlog, zij het een die - alleszins voorlopig - beperkt blijft tot het luchtruim.

Daarmee zijn de VS nu betrokken bij zijn derde conflict in een moslimland. Ooit stond Barack Obama bekend als de vredeskandidaat. Nu zien velen hem als een soort George W. Bush light die een permanente oorlog bestiert. Die is nu al haast tien jaar aan de gang. Licht aan het einde van de tunnel is er niet.
Dat het een ongemakkelijke spreidstand is, was te horen in Obama's speech vrijdag, toen hij de Libische leider Kadhafi de wacht aanzegde. "De VS zullen geen grondtroepen inzetten in Libië", zei hij. "Onze inzet van militaire macht zal niet verder gaan dan een goed gedefinieerd doel, specifiek het beschermen van burgers in Libië."

Dat kunnen wel eens tegenstrijdige intenties blijken. Het is namelijk goed mogelijk dat het beschermen van de burgers in Libië niet kan zonder grondtroepen. En dan komen de Amerikanen hoe dan ook in het vizier, met hun ongeëvenaarde militaire capaciteiten.

Trouwens, geen Amerikaanse grondtroepen, betekent dat ook: geen clandestiene CIA-operatoren en special forces die het oppositieoffensief leiden en luchtsteun coördineren? En wat na Kadhafi? Libië is een tribale samenleving. Wie garandeert dat de burgeroorlog niet gewoon verder gaat na de val van de dictator? Stuur je een vredesmacht om dat te voorkomen? En wat als die vervolgens doelwit wordt van zelfmoordaanslagen en geïmproviseerde springtuigen?

Bovendien is het goed mogelijk dat een luchtoffensief onvoldoende is om Kadhafi te stoppen. Irak leefde jaren aan een stuk onder een no-flyzone, maar Saddam Hoessein bleef gewoon zitten. Voor Kadhafi zou het ook een kleintje zijn om zijn troepen te concentreren in steden, vlak bij scholen, ziekenhuizen en moskeeën. Dan wordt bombarderen meteen een heel stuk problematischer.

Dat Obama zich terughoudend opstelt, is dus niet meer dan redelijk. De VS hebben al langlopende militaire engagementen in Afghanistan en Irak. Je mag dus niet verwachten dat de Amerikanen zich ook hier voor jaren klem gaan rijden.

Maar wat voor de ene redelijkheid heet, is voor de andere een zorgwekkend patroon van passiviteit. Obama heeft nu eenmaal de neiging om langer te wikken en wegen en dralen dan goed is voor hem. Voor zijn ziektehervorming in 2009 liet hij het parlement de kastanjes uit het vuur te laten halen. In het huidige begrotingsdebat in Washington drijft hij zijn eigen partijgenoten tot wanhoop door zich afzijdig te houden. Toen de revolutie in Egypte uitbrak, duurde het weken voor hij zijn lijn vond.

Dat Obama de hoofdrol in Libië aan de Europeanen overlaat, zal dan ook als een bewijs van zwakte gelden. Alleen al dat de Franse president Nicolas Sarkozy zich afgelopen weekend het haantje-de-voorste toonde, zal in veel Amerikaanse kringen opgevat worden als een aanfluiting.

Niemand mag uit het oog verliezen dat er over anderhalf jaar presidentsverkiezingen zijn in de VS. Obama kan zich dus niet permitteren om een modderfiguur te slaan als opperbevelhebber. Als de interventie in Libië niet snel het gewenste resultaat oplevert, is het dan ook niet denkbeeldig dat er behoorlijk wat druk op hem zou ontstaan om de Amerikaanse deelname aan de operatie uit te breiden.

"Ik ben me diep bewust van de risico's van militaire actie, welke limieten we er ook op zetten", zei Obama zaterdag. En zo is het maar net. Oorlog is een hellend vlak. Je weet wel waar het begint, maar niet waar het ophoudt. Wat overigens iets is dat men ook beter in Brussel in het achterhoofd houdt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234