Vrijdag 07/10/2022

De eerste protestzanger die minister kan worden

Voor het eerst sinds de jaren zestig zet een zanger zijn muzikaal protest om in politiek beleid. De Australiër Peter Garrett was ooit voorman van de rockgroep Midnight Oil, nu leidde hij de Laborpartij mee naar verkiezingswinst. Mogelijk wacht hem nu een ministerpost of andere hoge functie.

Door Jürgen Gevaert

BRISBANE l Na bijna twaalf jaar conservatief bewind won de linkse oppositie de verkiezingen met het klimaatthema. In tegenstelling tot protestzangers als Dylan zette Garrett zijn het onderwerp op de agenda door echt politiek werk.

Anders dan de op de economie gerichte conservatieven maakte het Australische Labor van het klimaat de speerpunt van haar politieke programma. Om te bewijzen dat het menens was, stelde de partij een schaduwminister van Klimaat en Milieu aan: Peter Garrett (54). Het grote publiek kent hem vooral als de zanger van rockformatie Midnight Oil. In de tweede helft van de jaren tachtig schopte de groep zijn luisteraars een geweten met nummers over het milieu, onethische multinationals en het Amerikaanse imperialisme. 'Beds Are Burning' was hun grootste hit.

Nog tijdens zijn rockcarrière was Garrett een bijzonder geëngageerd milieuactivist. In 2002 nam hij echter afscheid van Midnight Oil om zijn activisme in politiek engagement om te zetten. Dat was geen toeval. Garrett studeerde rechten en was lid van de raad van bestuur van Greenpeace International. Zijn engagement was dus allesbehalve een bevlieging.

In tegenstelling tot historische rockiconen als Bob Dylan, John Lennon, Bob Geldof en Bono bleef het bij Garrett niet bij woorden alleen. Hij koos ook niet voor lobbywerk als Geldof met Live Aid en Bono bij de G8 of het IMF. Dat levert misschien wel mooie plaatjes op bij bekende wereldpolitici, maar leidt zelden tot tastbare resultaten. Daarom koos Garrett voor het harde politieke werk achter de schermen. Eerst werkte hij zich op binnen zijn eigen kiesdistrict Kingsford Smith, ten zuiden van Sydney. In 2004 stuurde zijn lokale achterban hem naar het nationale parlement.

Garrett profileerde zich er op het vlak van het klimaat. Toen zijn partij het thema ontdekte als unique selling proposition raakte Garretts carrière helemaal gelanceerd. In 2006 werd hij schaduwminister van Klimaat.

Tot voor enkele jaren hield noch de conservatieve regering, noch de linkse oppositie echt rekening met de klimaatwijzigingen. Vooral de conservatieven waren ervan overtuigd dat het maar om een klein probleem ging. Net als de Amerikaanse president Bush weigerde premier Howard daarom het Kyotoprotocol te ondertekenen. Hij was namelijk bang dat een beperkte CO2-uitstoot de economie grote schade zou toebrengen.

Pas in 2004 ging de politieke klasse zich voor het klimaatprobleem interesseren. Na een alweer door de conservatieven gewonnen verkiezing zocht Labor een manier om (eindelijk) afstand te nemen van Howard. Dat lukte met het klimaatthema.

Het klimaat was niet zomaar een nieuw, lucratief campagneonderwerp. Australië had effectief te lijden onder de klimaatveranderingen, en dat is in de loop der jaren allesbehalve verbeterd. Vooral in het uitgebreide binnenland sterven door aanhoudende droogte steeds meer bomen, mislukken de oogsten jaar na jaar en komt het waterniveau in de rivieren steeds lager te staan. Ook in de steden zijn veranderingen merkbaar. De neerslagpatronen zijn helemaal anders dan vroeger en stormen worden steeds heviger.

Het contrast kan moeilijk groter zijn. Enerzijds zorgen de veranderingen van het klimaat voor onherstelbare schade aan Australiës milieu, anderzijds boomt 's lands economie als nooit tevoren. Landen als China en India maken namelijk gretig gebruik van de natuurlijke rijkdommen van de aussies. De exportcijfers van steenkool en ijzer gaan door het dak. Dat verklaart mee waarom Australië de grootste CO2-uitstoot per capita ter wereld heeft.

De goed draaiende economie slaagt er niet langer in de klimaatproblemen te doen vergeten. Door de droogte is een groot deel van Australië onbewoonbaar geworden. Vele mensen trekken dan ook weg uit het binnenland en gaan aan de kusten wonen. Met een grote bevolkingsdruk en stijgende woningprijzen tot gevolg.

Dat de Australiërs die klimaatproblemen nu aan den lijve ondervinden, verklaart meteen de conservatieve verkiezingsnederlaag van afgelopen weekend. "De Australische bevolking heeft beslist de regering buiten te gooien die schuldig verzuim pleegde op het vlak van de klimaatverandering", verklaarde Garrett meteen na de overwinning. "Een regering ook die de uitdagingen van de 21ste eeuw niet aankan."

Met ruim 75 procent van de stemmen geteld zou Labor zeker 86 van de 150 zetels in de kamer van volksvertegenwoordigers binnenhalen. Een absolute meerderheid dus. Volgens analisten kan de partij uitkomen op 90. De rest van de stembiljetten komt per post binnen en wordt de komende dagen geteld.

Op het podium waar hij de overwinning claimde, herhaalde Labor-leider Kevin Rudd zijn belofte dat hij als nieuwe eerste minister een aantal van Howards beleidsmaatregelen zal bijsturen. Behalve Australische troepen uit Irak weg trekken, wil hij vooral milieumaatregelen. Om te bewijzen dat hij het meent, zat Rudd een dag na de zege al samen met enkele overheidsfunctionarissen om de ondertekening van het Kyotoprotocol te bespreken. Ook belde hij met de Indonesische president Yudhoyono. Rudd versierde meteen een uitnodiging voor de VN-klimaatconferentie, volgende maand in Bali. Op zijn eerste persconferentie kondigde Rudd "onmiddellijke actie" tegen de klimaatwijziging aan.

Een nieuwe regering wordt tegen het einde van de week verwacht. Normaal zullen alle schaduwministers een echte portefeuille krijgen, maar nu al lekte uit dat drie van hen naar een mandaat kunnen fluiten. Daar zou ook Garrett bij kunnen zijn. Hij kweet zich weliswaar uitstekend van zijn taak als politicus-milieuactivist, maar maakte twee blunders die hem een ministerieel ambt kunnen kosten.

Zo zei hij tijdens de campagne dat Labor, eenmaal aan de macht, "alles zal veranderen". Omdat hij daarmee ongeveer het hele continent op stelten zette, trok hij snel zijn woorden in en zei hij maar "een grapje te maken". Een andere kemel was zijn al te uitgesproken steun voor de bouw van een vervuilende papierfabriek op het eiland Tasmanië, voor de zuidkust van Australië. Hoewel het om een partijstandpunt ging, dat vooral door economisch realisme ingegeven is, was het Garrett die als milieuwoordvoerder de wind van voren kreeg. Het bewijst volgens politicologen dat Garrett zich aan de sterke economische sector moet aanpassen. Ook al trad hij tot Labor toe met de rotsvaste overtuiging dingen te veranderen.

Het is dus nog afwachten of de Midnight Oilzanger effectief een ministerpost in de wacht sleept. Zelf doet hij er het zwijgen toe. Eerder zei hij al Labor te willen "dienen in eender welke functie Kevin en de partij vragen". De milieubewegingen waarschuwen Garrett en zijn partij ondertussen dat ze niet bij de pakken mogen blijven zitten. "Kyoto ratificeren is een goede eerste stap", zegt Steve Campbell van Greenpeace. "Maar de sleutel tot het succes van de nieuwe regering zal zijn of ze de CO2-uitstoot al tijdens haar ambtstermijn naar beneden krijgt."

In tegenstelling tot historische rockiconen als Bob Dylan, John Lennon Bob Gelfdof en Bono bleef het bij Garrett niet bij woorden

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234