Vrijdag 19/08/2022

GetuigenissenControle op de werkvloer

‘De ene na de andere collega vertrok, puur door een gebrek aan respect’: wanneer je baas je niet meer vertrouwt

null Beeld Sven Franzen
Beeld Sven Franzen

Heel wat leidinggevenden zijn van hun sokkel gevallen tijdens de coronacrisis. Werknemers voelen zich op de vingers gekeken of zijn niet erkend in hun lockdownijver. ‘De ene na de andere collega vertrok, puur door een gebrek aan respect.’

Jorn Lelong en Michiel Martin

“In heel mijn carrière heb ik nooit moeten prikken. En plots zat ik met het gevoel dat ik de hele tijd op mijn horloge moest kijken”, zegt Annemie*, een zestiger. Ze heeft zelf een team onder zich, maar merkt dat de relatie met de toplaag onder spanning is komen te staan door de coronacrisis. Van strak in de gaten houden wanneer iemand in- of uitlogt tot thuiswerkverplichtingen die aan de laars worden gelapt. “Er heerste enorm veel wantrouwen. Er zijn er die liggen te slapen of de was te doen, werd letterlijk gezegd.”

Bovendien voelen heel wat collega’s zich miskend, zegt ze. “Er zijn enorme inspanningen gedaan door mensen om de boel draaiende te houden in volle crisis, maar intussen is de thuiswerkpremie alweer afgekalfd. De ene na de andere is vertrokken, goede krachten nochtans, puur door een gebrek aan respect en menselijkheid.”

Dat de relaties op de werkvloer een knak hebben gekregen door de aaneenschakeling van lockdowns, toont ook een nieuwe KU Leuven-studie. Een op de vijf werknemers geeft aan sinds de coronapandemie minder vertrouwen te hebben in zijn leidinggevende. Iets wat eind vorig jaar, bij het afnemen van de enquête, duidelijk nog niet was doorgedrongen, aangezien de leidinggevenden die relatie zelf een pak positiever inschatten.

Een rondvraag bij de vakbonden levert niet meteen gefronste wenkbrauwen op. “Al voor de coronacrisis kregen we die signalen binnen, maar de overschakeling naar het thuiswerk heeft werknemers nog meer met een gevoel opgezadeld dat ze als een nummertje behandeld worden”, zegt Elke Maes, algemeen coördinator bij ACV Puls voor de sector diensten en financiën. “Dat contacten in die setting bijna louter functioneel zijn, geeft mensen ook het gevoel dat ze vooral gecontroleerd worden.”

Logboeken

Ook in de bevraging komt die controledrang van sommige managers sterk naar voren. Een derde van de werknemers klaagt daarover. Binnen overheidsdiensten lijkt vooral de FOD Financiën daar een slechte reputatie te hebben, met leidinggevenden die – tegen de afspraken in – logboeken lieten opstellen door thuiswerkers. Ook een nieuw softwarepakket voor telefonie, met daarin een monitoringsysteem ingebouwd, zorgt voor wrevel. “Ze zeggen wel dat ze ons niet de hele tijd in de gaten zullen houden, maar het smaakt toch een beetje vies”, vertelt een ambtenaar.

Zogenaamde surveillancesoftware kreeg wind in de zeilen door de pandemie. Een studie van de Europese Commissie toonde aan dat de vraag in april 2020 wereldwijd met 108 procent steeg tegenover het jaar ervoor. Onderzoeken tonen nochtans dat zulke controlesystemen de intrinsieke werkmotivatie kunnen doen dalen en gelinkt zijn aan spanningen tussen het personeel. Dergelijke software is volgens Elke Maes wel nog niet breed ingeburgerd in ons land. “Maar de situatie in buurlanden doet wel vermoeden dat het ook naar hier overwaait.”

Wat eigenlijk een beetje bizar is, vindt professor Ans De Vos (Antwerp Management School), gespecialiseerd in duurzame loopbanen: “Het is eigenlijk nog erger dan de prikklok, en je kan daar erg ver in gaan. Maar willen weten hoeveel tijd iemand aan de koffiemachine spendeert, of wanneer ze online een boodschap bestellen, dat drukt enorm veel wantrouwen uit.” Autonomie en vertrouwen is net de brandstof van heel wat werknemers.

Betuttelende werkcultuur

De vertrouwensbreuk enkel en alleen aan glurende bazen toewijzen, zou echter kort door de bocht zijn. Ook opvallend: slechts 56 procent van de werknemers geeft in de bevraging aan dat hun leidinggevenden bekommerd zijn om hun welzijn. De krapte op de arbeidsmarkt kan daarin een rol spelen, denkt organisatiepsycholoog Martin Euwema (KU Leuven): “Werknemers kunnen veeleisender zijn, en gaan zich bij een opportuniteit misschien sneller achter de oren krabben: wat zit ik hier nog te doen?”

Welzijn op het werk staat dus meer op onze radar. “En het hangt natuurlijk nauw samen met hoe het privé met je gaat”, zegt Euwema, die merkt dat de coronacrisis – en alle beslommeringen van dien – nog steeds nawerkt op onze draagkracht. Toch ziet hij eveneens dat veel werkgevers nu krampachtig teruggrijpen naar het oude regime, en daarmee een “betuttelende werkcultuur installeren die niet goed overkomt”.

De Vos spreekt in die zin over een “psychologisch contract”. Dat gaat verder dan enkel de frustraties van werknemers die zich uit de naad hebben gewerkt zonder erkenning of beloning. “Twee derde van de werknemers heeft in die periode nieuwe vaardigheden aangeleerd. Maar vraag je of daar nu nog aandacht aan besteed wordt, dan is het antwoord vaak neen.” Investeren in zulke gesprekken kan leiden tot een groter gevoel van waardering, zegt De Vos. “Dat loont de moeite, want met de huidige krapte op de arbeidsmarkt kan je zo echt het verschil maken.”

Volgens Elke Maes speelt er echter nog een andere factor: “In veel bedrijven zien we de ene herstructurering na de andere. Er is simpelweg geen tijd om een band op te bouwen met je leidinggevende, want iedereen is constant op zoek naar zijn plek.”

*Annemie is een schuilnaam.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234