Maandag 26/09/2022

Willem Elias

De filosoof met dubbele moraal

Decaan Willem Elias verontschuldigt zich tegenover alle slachtoffers:
Decaan Willem Elias verontschuldigt zich tegenover alle slachtoffers: "Het laatste wat ik wil doen, is verkrachting banaliseren."Beeld Tim Dirven

De Vrije Universiteit Brussel tikt Willem Elias, decaan van de faculteit psychologie en educatiewetenschappen, op de vingers. De moraalfilosoof wordt berispt naar aanleiding van controversiële berichten op Facebook, waarin hij verkrachtingen minimaliseerde en waarvoor hij op sociale media onder vuur kwam te liggen.

Remy Amkreutz

De universiteit onwaardig en uitermate ongepast. Zo beziet de VUB de uitspraken van haar decaan en moraalfilosoof Willem Elias. Op vrijdag 3 april, één dag na de zelfdoding van voormalig sp.a-voorzitter Steve Stevaert, plaatste hij een reactie op zijn Facebookprofiel. Daarin nam hij afscheid van zijn vriend, maar daar bleef het niet bij. Hij verweet de vrouw die aangifte tegen Stevaert had gedaan wegens verkrachting dat ze pas na drie jaar naar de politie was gestapt.

"Vrouwen... een zwakheid die we begrijpen", schreef Elias. "Aan de dame die deze beslissing op haar geweten heeft, toch graag dit: voor een verkrachting ga je onmiddellijk naar de politie, of desnoods de dag nadien. Niet drie jaar later. En slachtoffers die met de chauffeur nog afgezet worden, zijn ook zeldzaam."

Vrijmetselaar

Rector Paul De Knop reageerde enkele uren later kort via de website van de VUB. Hij stelde dat het bericht van Elias "ongepast" was en "geen uiting van zijn gedachtegoed". Maar daarmee ging de storm niet liggen. Tijdens het weekend dook een video op waarin een jonge vrouw, die ook na drie jaar aangifte had gedaan, het ontslag van de decaan vroeg.

Gisteren werd dat gevolgd door 'nieuwe' berichten, die Elias in het verleden op zijn openbare Facebookprofiel postte, maar die niet waren opgemerkt tot gisteren. Ze zorgden voor veel ophef op sociale media. Naar aanleiding van de affaire-Dominique Strauss-Kahn, die een kamermeisje zou hebben verkracht, schreef hij bijvoorbeeld: "Jongens jongens, waar gaan we naartoe als een mens al het kamermeisje niet meer mag neuken, bij Louis XIV maakten ze daar geen spel van!"

In hoeverre die uitspraak gemeend was, is momenteel niet geweten. Wel plaatste hij nog andere, seksistische boodschappen zoals "pijpen en praten gaan niet samen" en "een kut kan niet door 1 man versleten worden, daar heeft god of de natuur voor gezorgd".

Elias, een vrijmetselaar die door collega's wordt omschreven als een aimabel maar speciaal figuur, kwam zo verder in nauwe schoentjes. Afgelopen weekend was een boze rector De Knop al bij hem langsgeweest om hem duidelijk te maken dat zijn uitlating na de dood van Stevaert niet door de beugel kon en erg kwetsend was. Nauwelijks twee dagen later zag De Knop zich vanaf zijn vakantieadres in het buitenland genoodzaakt om feller in te grijpen. Elias wordt formeel berispt en er wordt een onderzoek ingesteld.

Verwonderlijk is dat niet. De uitspraken van Elias lijken te vallen binnen de grenzen van de vrijheid van meningsuiting. Toch betekent dat niet dat hij daardoor per definitie buiten schot blijft. Zo overziet hij als decaan een resem opleidingen, waaronder de masterstudie in de psychologie. Daarin is ook het vak seksuologie opgenomen, waarin onder meer dieper wordt ingegaan op seksueel geweld.

null Beeld kos
Beeld kos

Dat hij (mogelijke) verkrachtingszaken, zoals die van Steve Stevaert en Dominique Strauss-Kahn, minimaliseert, is problematisch. Dat beseft ook De Knop. Niet alleen de geloofwaardigheid van Elias is geraakt door de misplaatste berichten op Facebook, maar ook die van de hele universiteit.

"Zijn uitspraak is zeer erg voor het slachtoffer en bij uitbreiding alle slachtoffers van seksueel geweld", zegt De Knop. "Het is bovendien pijnlijk voor de faculteit waar hij voor staat en voor onze universiteit. Wij zijn zes jaar geleden begonnen met een genderbeleid en we hadden als eerste een genderactieplan. En dan gebeurt zoiets. Ik heb tegen mijn diensten gezegd dat ze een dossier moeten opmaken. Ik zal dat ernstig bekijken en mogelijk doorverwijzen naar een onafhankelijke commissie."

"Grootste misdaad"

De Knop meent dat het nooit de bedoeling van Elias was om te beschuldigen of te beledigen. Ook wijst hij erop dat er nog nooit een officiële klacht tegen hem werd ingediend. De decaan, die in september zoals eerder gepland zijn functie zal neerleggen, reageerde kort en verontschuldigde zich tegenover alle slachtoffers. "Het laatste wat ik wil doen, is verkrachting banaliseren. Ik verontschuldig me tegenover iedereen die ik gekwetst heb met mijn woorden. Ik begrijp en respecteer die emoties. Ik vind geweldpleging de grootste misdaad, zelfs de kleinste vorm daarvan. Wanneer dat tegenover vrouwen gebeurt en er ook machtsmisbruik bij komt kijken, is dit nog vele malen erger."

Het Brussels Studentengenootschap, dat de studentenverenigingen overkoepelt, maant de universiteit aan om waakzaam te blijven, maar denkt tegelijkertijd dat hij de uitspraken in een persoonlijke hoedanigheid heeft gedaan. Voorzitter Dominiek Stroo: "Zolang er geen bewijs is dat hij zijn functie als professor of decaan heeft misbruikt, lijkt dit volgens ons onder de vrije meningsuiting te vallen."

null Beeld kos
Beeld kos

Willem Elias op Facebook

'Voor een verkrachting ga je onmiddellijk naar de politie, of desnoods de dag nadien. Niet drie jaar later'

Naar aanleiding van de zaak-Stevaert:
'Jongens jongens, waar gaan we naartoe als een mens al het kamermeisje niet meer mag neuken, bij Louis XIV maakten ze daar geen spel van!'

Naar aanleiding van de zaak-DSK:
'Pijpen en praten gaan niet samen'

'Een kut kan niet door 1 man versleten worden, daar heeft god of de natuur voor gezorgd'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234