Dinsdag 16/08/2022

Profiel

De Freedom Caucus: wie zijn deze aartsconservatieven die Donald Trump dwarsbomen?

 Mark Meadows, leider van de Freedom Caucus, vorige week tijdens de onderhandelingen over de intrekking van Obamacare. Beeld EPA
Mark Meadows, leider van de Freedom Caucus, vorige week tijdens de onderhandelingen over de intrekking van Obamacare.Beeld EPA

Ze torpedeerden een van Donald Trumps grootste kiesbeloftes, het intrekken van de Affordable Care Act, beter bekend als Obamacare. Ze waren verantwoordelijk voor de government shutdown van 2013: de twee weken durende sluiting van de federale Amerikaanse overheidsdiensten. En ze zetten in 2015 hun eigen parlementsvoorzitter John Boehner af. De Republikeinse Freedom Caucus toont zich een machtig blok dat president Trump nog meer pijn kan doen in de nabije toekomst.

Tommy Thijs

"Lemmings met een zelfmoordvest aan." Dat is hoe Republikeins parlementslid Devin Nunes de groep aartsconservatieven van de Freedom Caucus ooit noemde in een opwelling. De uitspraak toont aan dat de leden van de groep, allemaal blanke mannelijke Republikeinen uit het Huis van Afgevaardigden, ook bij hun eigen partijgenoten niet altijd in de bovenste lade liggen, integendeel.

Ook nu weer hebben de leden het verkorven, mogelijk zelfs in het Witte Huis. Want hoewel president Trump vorige week verschillende keren persoonlijk overleg pleegde met de Freedom Caucus, weigerden die toch het Republikeinse voorstel om Obamacare te vervangen door een nieuw ziekteverzekeringsstelsel, goed te keuren. Liever geen compromis, dan een slecht compromis, zo leek het wel.

Het nieuwe voorstel ging volgens hen bijlange niet ver genoeg in het afbouwen van Obama's paradepaardje. Nog minder uitgeven, nog meer besparen, was hun motto, tot afgrijzen van de Democraten en gematigde Republikeinen. 'Trumpcare' werd uiteindelijk volledig in de koelkast gestoken, en Huis-voorzitter Paul Ryan kon niet anders dan verklaren dat de VS het "in de te voorziene toekomst" nog met Obamacare zal moeten stellen. "Van een oppositiepartij een beleidspartij worden, gaat gepaard met groeipijnen", zo klonk het verontschuldigend.

Invloed

Het debacle toont aan hoe groot de invloed van de Freedom Caucus is in de Amerikaanse politiek. Met een 35-tal leden vormen ze maar een kleine groep in het 435 zetels tellende Huis van Afgevaardigden, maar voor de Republikeinse meerderheid zijn ze absoluut noodzakelijk. Die is met 237 zetels tegenover 193 voor de Democraten maar smal. Als er meer dan 22 Freedom Caucus-leden samen met de Democraten tegen een voorstel stemmen dat hen niet zint, passeert het niet.

De Freedom Caucus werd formeel opgericht in januari 2015 door negen hardliners binnen de Republikeinse partij die het oneens waren met de manier waarop toenmalig parlementsvoorzitter John Boehner wetgeving door het Huis probeerde te krijgen. Boehner, een gematigde Republikein, besefte dat hij de steun van de Democraten nodig had voor belangrijke beleidsthema's, aangezien die in de Senaat nog de meerderheid hadden en Barack Obama als president zijn veto kon gebruiken. Hij zocht dan ook regelmatig het compromis op, tot onvrede van de rechtervleugel van zijn partij, die regelmatig tegen eigen wetsvoorstellen stemde, waardoor Boehner de steun van de Democraten nog meer nodig had.

Strafbank

De relaties met Boehner verzuurden verder in de maanden na de oprichting van de groep, die stelselmatig aangroeide tot een veertigtal parlementsleden. Wie lid werd, kwam meteen op Boehners strafbankje terecht: verschillende leden moesten belangrijke functies in het parlement opgeven, terwijl de aan de parlementsvoorzitter gelieerde groep American Action Network kritische televisiespotjes liet uitzenden in hun thuisdistricten.

Een emotionele John Boehner (r.) gaf in oktober 2015 de voorzittershamer door aan zijn opvolger Paul Ryan. Beeld AP
Een emotionele John Boehner (r.) gaf in oktober 2015 de voorzittershamer door aan zijn opvolger Paul Ryan.Beeld AP

Maar in de zomer van 2015 haalde de Freedom Caucus zijn slag thuis, toen het verzet tegen Boehner uitmondde in een regelrechte politieke coup: op 28 juli stapte Mark Meadows, de informele leider van de groep, tijdens een kabbelende parlementszitting rustig naar de tafel van de klerk van het Huis van Afgevaardigden en overhandigde hem een motie van wantrouwen tegen Boehner. Die toonde zich de eerste weken niet bijzonder ongerust, maar besliste na het reces in september toch om af te treden, moegestreden als hij was om zijn troepen in de hand te houden.

Shutdown

Al in december 2013 forceerde een groep rechts-conservatieven een zestien dagen durende government shutdown, een sluiting van de federale overheidsagentschappen omdat er geen akkoord werd gevonden over de nieuwe begroting. Ze zouden die pas goedkeuren als er wijzigingen aangebracht zouden worden in Obamacare. De hardliners haalden uiteindelijk bakzeil, maar de haat jegens de Democratische ziekteverzekeringswet bleef. Meteen ook de reden waarom de Freedom Caucus vorige week het been stijf bleef houden: de enige juiste keuze is voor de leden een volledige intrekking van Obamacare. Gerommel in de marge volstaat in hun ogen niet.

null Beeld EPA
Beeld EPA

De Freedom Caucus kent vandaag een 35-tal leden die zich als de ware conservatieven zien. Een officiële ledenlijst is er niet, maar sommige leden komen openlijk voor hun lidmaatschap uit. Stuk voor stuk gaat het om blanke mannen uit Republikeinse bastions. Bij de oprichting had de groep maar twee regels: nieuwe leden moesten bereid zijn tegen wetgeving te stemmen die Boehner verdedigde, maar ze moesten ook bereid zijn hem te steunen als die wetgeving hun doel dichterbij zou brengen.

Beperkte overheid

Dat doel is trouwens "een stem geven aan de ontelbare Amerikanen die het gevoel hebben dat Washington hen niet vertegenwoordigt". "Wij steunen een open, verantwoordelijke en beperkte overheid, de grondwet en de kracht van de wet, en beleid dat zorgt voor vrijheid, veiligheid en voorspoed voor alle Amerikanen", zo klinkt het op hun Facebookpagina.

Leden van de Freedom Caucus tijdens een persconferentie begin deze maand. Beeld REUTERS
Leden van de Freedom Caucus tijdens een persconferentie begin deze maand.Beeld REUTERS

Of de Freedom Caucus uiteindelijk zijn slag zal thuishalen met de ziekteverzekeringswet, valt nog af te wachten of er in de komende weken en maanden alsnog een compromis uit de bus zal komen. Wat wel vaststaat, is dat huidig parlementslidsvoorzitter Paul Ryan, nog een vette kluif zal hebben aan het gelijkstemmen van de violen op andere beleidsthema's. Bij de strijd om de opvolging van Boehner eind 2015 haalde Ryan het nog dankzij de steun van de Freedom Caucus, maar die liefde lijkt ondertussen, nu de Republikeinen het echt moeten waarmaken, al danig bekoeld.

Investeringsprogramma van 1 biljoen dollar

Ryan zal opnieuw een compromis moeten proberen te vinden tussen de conservatieve visie van de Freedom Caucus en Trumps voorstellen. Vooral de hervorming van de belastingen, de begroting en het langverwachte investeringsprogramma voor de afbrokkelende Amerikaanse infrastructuur, zullen harde noten worden om te kraken. De rechts-conservatieven in het Huis gruwen van overheidsuitgaven en een staat die zich overal mee moeit, Trump droomt van een investeringsprogramma van maar liefst 1 biljoen dollar.

Alex Conant, een voormalig medewerker van ex-presidentskandidaat Marco Rubio, is pessimistisch tegenover The New York Times. "Hun oppositie zou niemand mogen verbazen die de afgelopen jaren heeft opgelet. Zelfs 's werelds beste onderhandelaar kan geen deal sluiten met mensen die nooit compromissen maken." Parlementslid Roger Marshal vatte zijn conservatieve collega's samen als: "Ze maken van het perfecte de vijand van het goede." En Michael Steel, ex-medeweker van Boehner, zag er de "pijnlijke ironie" van in: "Afgevaardigden van veilige, conservatieve kiesdistricten die nooit 'ja' kunnen zeggen maken het net moeilijker om conservatief beleid te voeren."

Een zeldzame foto van de leden van de Freedom Caucus in het Huis van Afgevaardigden. Beeld REUTERS
Een zeldzame foto van de leden van de Freedom Caucus in het Huis van Afgevaardigden.Beeld REUTERS

"Nee zeggen is gemakkelijk"

Ryan kan zich mogelijk optrekken aan het voorbeeld van afgevaardigde Ted Poe van Texas. Die nam zondag ontslag uit de Freedom Caucus uit onvrede met de koers die de groep aanhoudt en hun compromisloosheid. "Nee zeggen is gemakkelijk, de leiding nemen is moeilijk, maar dat is wel waarvoor we verkozen werden", aldus Poe. "Deze groep verlaten zal mij toelaten een beter lid van het Congres te zijn."

Tegelijkertijd waarschuwde Reince Priebus, Trumps stafchef, dat samenwerken met de Democraten niet uitgesloten is, als dat nodig is om de Freedom Caucus buitenspel te zetten. "Als we met enkel Republikeinen een wet kunnen goedkeuren die de doelen van de president verwezenlijkt, dan zullen we dat doen. Maar ik denk dat het een waarschuwing is dat we met iedereen willen spreken."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234