Zondag 03/07/2022

AnalyseEnergie

De gasprijs duikt naar het niveau van voor de oorlog. Maar voor een feestje is het helaas nog te vroeg

Een ondergrondse opslagplaats voor gas in het Duitse Rehden. Voor België is het geen probleem om de gasreverves aangevuld te krijgen, voor Duitsland is dat een ander paar mouwen.  Beeld Getty Images
Een ondergrondse opslagplaats voor gas in het Duitse Rehden. Voor België is het geen probleem om de gasreverves aangevuld te krijgen, voor Duitsland is dat een ander paar mouwen.Beeld Getty Images

Hoera, zowaar goed nieuws vanop de energiemarkt. De gasprijs staat op het laagste niveau sinds de start van de oorlog in Oekraïne en de Europese gasreserves raken stilaan gevuld. Wat betekent dit voor de winter van 2022-2023?

Jeroen Van Horenbeek

Wat de Europese gasprijs betreft, zijn alle ogen gericht op de Nederlandse beurs TTF (voor ‘Title Transfer Facility’). Dat is de toonaangevende Europese gasbeurs, waar nu al gehandeld wordt in gas voor de komende weken, maanden en jaren. De prijzen op deze beurs geven de richting aan die het gas volgens de markt straks uit gaat.

Wat blijkt: de gasprijs is deze week gezakt naar het laagste niveau in drie maanden. Op de TTF-beurs schommelt de gasprijs nu rond 85 euro per megawattuur. Dat is ongeveer hetzelfde als begin maart, bij de start van de Russische invasie van Oekraïne. Een invasie die een ongeziene prijspiek teweegbracht, tot meer dan 200 euro per megawattuur op een bepaald moment.

Zomer

De dalende gasprijs heeft te maken met de start van de zomer, waardoor woningen en kantoren niet meer verwarmd moeten worden. Een derde van al het gas dat verbruikt wordt binnen Europa dient voor de verwarming van gebouwen. Een derde wordt verbruikt door de industrie en nog een derde door energiecentrales.

Maar er speelt meer. “Er is het feit dat Rusland, ondanks de zware economische sancties van het Westen, voorlopig ‘alleen’ de gaskraan richting Polen, Bulgarije en Finland heeft dichtgedraaid”, zegt Thijs Van de Graaf, professor internationale politiek aan de UGent en auteur van Global Energy Politics. “De rest van Europa wordt ontzien. Ook al omdat grote Europese energiebedrijven zoals RWE, Eni en Engie hebben toegegeven aan de Russische eis om hun gas in roebels aan te kopen. En dan zijn er de Europese gasreserves, die beetje bij beetje aangevuld raken.”

Die gasreserves spelen een onderbelichte, maar cruciale rol in deze energiecrisis. Europa is de koude winter van 2020-2021 uitgekomen met minder reserves dan normaal en heeft die in de zomer onvoldoende kunnen aanvullen door een reeks problemen waaronder corona, minder windenergie dan verwacht, technische problemen in Noorwegen en een grote vraag naar gas in China en Brazilië door droogte. Die twee landen steunen op enorme waterkrachtcentrales op hun rivieren. Rusland heeft dit gezien en heeft daarop ingespeeld om Europa te raken door in de herfst van 2021 alleen het contractueel verplichte minimum aan gas te leveren.

In het Europese plan om de winter van 2022-2023 heelhuids door te komen, is het tijdig aanvullen van de eigen gasreserves dan ook een belangrijk doel. De Europese Commissie verplicht alle lidstaten om hun gasreserves tegen 1 november voor 80 procent te vullen. Voor België is dat geen probleem, klinkt het bij minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen). De volumes zijn al gecontracteerd. Sowieso heeft België een beperkte reserve. Voor grote lidstaten zoals Duitsland is dit een ander paar mouwen. Over vijf maanden is het al november.

Afgaand op de meest recente cijfers van de stockagebeheerders ligt de Europese Unie als geheel mooi op schema. Sinds april is 18 miljard kubieke meter gas toegevoegd aan de Europese gasreserves. Een stevig inhaalmanoeuvre, waarmee de reserves stilaan het gemiddeld peil voor deze tijd van het jaar bereikt hebben (40 procent gevuld).

Oliesancties

Tot zover het goede nieuws, want voor het verloop van de komende winter zegt dit alles helaas bitter weinig. “Het is beter zo dan omgekeerd natuurlijk, maar een dalende prijs vandaag wil niet zeggen dat dit tegen de wintermaanden niet meer kan omslaan”, waarschuwt Van de Graaf. Hij verwijst onder andere naar de lopende discussie binnen Europa over oliesancties tegen Rusland. “Als die er komen, zou het Kremlin weleens kunnen terugslaan met een gasboycot van heel Europa. En dan zullen de prijzen weer de hoogte in schieten en wordt het nipt, want die Europese gasreserves volstaan niet voor een volledige winter. Zeker niet voor een koude.”

De harde waarheid is dat er geen wonderoplossing is voor de winter van 2022-2023. Tenzij alles plots meezit, zal die moeilijk worden. Er kondigt zich nu al een concurrentieslag aan tussen Europa en Azië. Wie wil het meeste bieden om de lng-tankers met vloeibaar gas naar zijn kusten te lokken? Versta: goedkoop wordt het zeker niet. Belangrijk om alles in verhouding te zien, is dat de huidige dalende gasprijs nog altijd een viervoud is van wat we vóór 2021 jarenlang gewend waren, zijnde een Europese gasprijs rond 20 euro per megawattuur.

Om de stemming nog wat meer te drukken: als het over olie gaat, staan de prijzen vandaag nog altijd angstwekkend hoog. Tanken kost stilaan fortuinen en beterschap lijkt niet op komst. Het zogenaamde driving season staat voor de deur: de zomermaanden waarin, zeker in de Verenigde Staten, het olieverbruik stijgt omdat iedereen op vakantie vertrekt met de auto of het vliegtuig. Her en der wordt nu al gevreesd voor dieselprijzen die oplopen tot 3 euro per liter deze zomer.

Van de Graaf waarschuwt alvast tegen een nieuwe verlaging van de accijnzen aan de pomp. “Zo steun je iedereen. Ook de mensen met drie benzineslurpende SUV’s op de oprit. Sorry, dat is voor mij hoegenaamd niet sociaal rechtvaardig. Geef de mensen die het nodig hebben hulp, bijvoorbeeld via een cheque. De rest niet.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234