Dinsdag 16/08/2022

De grote omweg

De vierenvijftigjarige, in Boom geboren zanger-muzikant Roland, né Van Campenhout, bruist nog immer van de energie. De man die je associeert met bruine kroegen en podia ter grootte van enkele omgekeerde bierkratten, onderneemt voor het eerst in zijn leven een tocht langs de Vlaamse culturele centra. De fans kunnen er echter heel gerust op zijn: Roland is geen softie geworden. 'Wat ik speel, hangt af van de mensen op de eerste rij.'

Christophe Verbiest

Brussel, de laatste ochtend van november. Het is vroeg, een deprimerende mist heeft de dag in een houdgreep en het is maandag. Roland heeft echter geen last van de maandagochtendblues. Fris en monter beklimt hij de trap in het kantoor van zijn platenfirma. Hij heeft voldoende redenen om opgewekt te zijn. Voor het eerst onderneemt hij een rondrit langs culturele centra en zijn jongste cd Waltz..., die afgelopen zomer bijna onopgemerkt verscheen, is net opnieuw uitgebracht.

Die coverplaat is een tocht langs Rolands muzikale herinneringen. "De songs gaan terug tot mijn prilste jeugdjaren, met name de 78-toerenplaten van mijn vader zaliger. Een daarvan was 'Moonlight Gambler' van de kitsch-variétéartiest Frankie Laine. Verder heb ik liedjes opgenomen die ik later heb leren kennen, maar die ik altijd ben blijven meedragen, zoals dat Hawaïaanse nummer 'Moonlight Lady'. Uit mijn Gentse periode dateert de Nick Drake-song. Tegenwoordig valt zijn naam weer vaker, maar hij heeft jaren in de diepvries gezeten, niemand kende hem. Ach, ik heb de sentimentele bergplaatsjes voor liedjes in mijn hoofd geopend."

Kortom, Waltz... is niet zozeer een eerbetoon aan de schrijvers (ook Bob Dylan en Ferre Grignard zijn present), maar aan de songs. En zelfs dat vereist enige nuancering. "Het ging vooral om de teksten. Ik vind niet dat een liedje een diepzinnig boek moet zijn, maar de nummers die ik zing moeten wel in mijn mond passen, ik moet mij ermee kunnen vereenzelvigen. Neem nu 'Amanda': "I got my first guitar when I was fourteen, now I'm way over fifty and I'm still wearing jeans", zoiets kun je toch niet refuseren te zingen? Dat is obligatoire." Is hij op zoek naar een bepaald onderwerp of gevoel in de teksten? "Nee, het kunnen erg uiteenlopende zaken zijn: humor, triestheid, liefde. Let wel, ik heb die songs niet in één dag gekozen. Ze zitten al jaren in mijn platenkast, ze hebben veel verhuizingen en relaties overleefd. Ik wou dit project trouwens al lang doen, heb het al geprobeerd in het verleden, maar het lukte niet. Dat gaf niet, hoe langer iets rijpt, hoe beter het wordt, net als wijn." Een stelling die ook opgaat voor onze gesprekspartner? "Dat vind ik wel. Je mag nooit beweren: nu heb ik het."

Roland merkt op dat hij zichzelf niet als een echte songschrijver ziet. Als wat dan wel? Een uitvoerder? "Half om half. Leonard Cohen en Bob Dylan zijn voor mij het prototype van de singer-songwriter. Het brengen van andermans werk vind ik ook belangrijk. Dat is niet verboden, hé, als is er wel een tijd geweest dat het zo leek. Ik vind dat je beter een goed liedje van iemand anders op een cd kunt zetten dan een slecht van jezelf. Dat laatste gebeurt trouwens veel, holala. Ik vind het belangrijk om songs door te geven. Neem nu Nick Drake. Ik denk niet dat mijn publiek hem goed kent. Dat publiek is immers nogal breed, zoals dat van Kuifje loopt het van 7 tot 77 jaar. Ik zou het tof vinden als mensen na een concert van mij naar de winkel gaan voor een cd van Drake of Waylon Jennings."

Rolands vader was een jazzmuzikant. Aangezien de man stierf toen Roland nog erg jong was, is de vraag of hij zijn zoon de muziek in heeft geduwd irrelevant. Of niet? "Muziek hing in de lucht. Er slingerden nog instrumenten rond. Ik nam die wel eens vast. (wrijft met zijn handen over elkaar) Ze zagen er erg intrigerend uit. Magic tools."

De stap van de verwondering naar de daad kwam pas veel later. Want eerst geraakte Roland in de ban van de literatuur. "Als tiener koesterde ik het romantische idee om met een zwarte pull met rolkraag, een vloeren broek en een pijp op een zolderkamertje boeken te schrijven. Ik had op de markt in Antwerpen zo'n grote, tweedehandse schrijfmachine gekocht, een Underwood. Maar alles wat ik toen geschreven heb, is jammer genoeg verloren gegaan. Het was in elk geval beïnvloed door wat ik toen las: Henry Miller, Kerouac, Sartre, Camus, later Vinkenoog. Ik dacht er zeker niet aan om muzikant te worden. Ik wou en zou de Nobelprijs voor literatuur winnen. Dat is nog altijd niet gelukt, haha."

Eigenlijk zou hij nog altijd graag schrijven. "Ik heb onlangs voor Humo een stuk mogen maken over een optreden van John Lee Hooker in San Francisco. Zenuwen! Ik heb er 's nachts niet van kunnen slapen. Het was alsof ik voor de eerste keer bij de meester moest komen met mijn opstel. Ik zeg ook al jaren dat ik een autobiografie wil schrijven. Nu ja, een autobiografie. Laten we stellen dat ik zou vertrekken van de waarheid en die af en toe wat zou romantiseren. Maar dat vereist discipline. Schrijven is een eenzame bezigheid, terwijl je als muzikant op een podium direct je ei kunt bakken."

Uiteindelijk geraakte Roland rond zijn twintigste toch besmet door de muziekmicrobe. "Als je me vergelijkt met de jonge gasten van vandaag, die al vanaf hun twaalfde, dertiende in een groepje spelen en geregeld repeteren, tja, dan was ik toch maar een laatbloeier. Na mijn legerdienst, dat was de tijd dat Ferre Grignard begon, dat ik John Lee Hooker zag in De Muze in Antwerpen, heb ik meteen een gitaar gekocht. Blijkbaar had ik er aanleg voor, want anderen moesten erg lang oefenen, terwijl het bij mij vrij snel lukte. Ik ben begonnen als straatmuzikant op de dijk in Oostende. Dat is een goede leerschool. Bij andere buskers herken ik iets gemeenschappelijks, noem het een grootmoederswijsheid: wie op straat begonnen is, loopt later niet naast zijn schoenen."

Roland wordt vaak vereenzelvigd met de blues, maar dat is wel een enge kijk op 'smans muziek. "Dat vind ik jammer, want het is een poging om me in een vakje te stoppen. Let wel, ik speel graag blues en de blues zit in mijn ziel gebakken, maar ik probeer veel gebieden tegelijk te bestrijken. Wat ik met The Last Tribe heb gemaakt, was absoluut geen blues. Trouwens wat belet mij om repetitieve muziek te maken met elektronische apparatuur? Daarenboven is het ronduit vervelend om een hele avond lang twaalfmatenblues te spelen. Puristen zijn nu al kwaad op Waltz... Mijn eerste twee platen stonden vol folk en ze waren sterk beïnvloed door Buddy Holly."

Jammer genoeg zijn er nauwelijks oude elpees van Roland op cd beschikbaar. Wel verscheen vier jaar geleden de boeiende dubbel-cd Day by Day Blow by Blow, een compilatie die hij zelf als een goede dwarsdoorsnede van zijn werk beschouwt. Een plaat ook die de stilistische rijkdom van Roland onderstreept. "Volgens sommigen is het een slecht teken als een artiest erg gevarieerd voor de dag komt, althans commercieel gezien. Wie een carrière wil, moet één ding doen en dat altijd herhalen. Dan lig je goed in de markt. Tja, ik lig niet wakker van een carrière." Nochtans heeft hij een aantal popsongs neergepend die hem commercieel een zetje hadden kunnen geven. De bekendste is vast de radiohit 'Cruising Down on Mainstreet'. Kan hij niet meer van zulke nummers schrijven, als hij zou willen? "Ach, het is een erg bekend akkoordenschema, zie ook 'If I Had a Hammer' of 'Stay'."

Zeven jaar geleden maakte Roland samen met Arno, Piet Jorens en Ad Cominotto deel uit van Charles & The Lulus, een gelegenheidsensemble dat allesbehalve vrijblijvend klonk. Roland is nooit populairder geweest dan toen en de groep zorgde achteraf voor een verjonging van zijn publiek. Hoewel de roep naar een vervolg op de enige, titelloze cd van de band zoveel jaar na dato groot blijft, lijkt een vervolg twijfelachtig. "Ik weet niet wat er in Arno's hoofd omgaat. Ik vermoed dat hij niet terug wil naar het verleden. Ik vond het een goede groep en ik zou niet nee zeggen als we nog eens konden samenwerken."

Een ander zijproject was The Last Tribe. Op de hoes van de cd Take One prijkte een foto met enkele oude indianen en eerder al schreef Roland 'Why Geronimo Why'. Wat trekt hem aan in de indianencultuur? "Op een bepaald moment moet je als jonge knaap kiezen of je cowboy of indiaan bent. Ik heb voor het laatste gekozen. Dat had op mij een mystieke aantrekkingskracht. En in de jaren zestig, toen we nog niet vies waren om LSD in onze domme kloten te gieten, bevonden we ons ook altijd in een indianensfeer. De weinige keren dat ik in Arizona of in Death Valley ben geweest, voelde ik dat er iets in de lucht hing. Niet dat ik bijgelovig ben, maar ik had toch een déjà vu."

Roland was al een veertiger toen hij vader werd, behoorlijk laat dus. "Dat vond ik een goede leeftijd. Mocht ik als twintiger vader geworden zijn, toen ik in Gent tussen de hippies woonde, dan zou dat kind een blok aan mijn been zijn geweest. Nu ben ik een verantwoordelijke papa." Hoe heeft het zijn leven veranderd? "Er is nu een balans in mijn hoofd, een ankerpunt zodat je niet meer total loss gaat. Je wilt toch niet dat je kind je in de goot ziet liggen met een fles whisky."

Nogal wat Belgische groepen die dit decennium debuteerden, brand(d)en van verlangen om op internationaal vlak door te breken. Met Roland lag dat eertijds anders. "Ik had echt niet veel ambities op dat vlak. Ik vond dat in Amerika niemand op mij zat te wachten. Daar zit op iedere hoek van de straat iemand die minstens even goed speelt als ik, dacht ik. Misschien ten onrechte, want ik ben er onlangs weer geweest en ik zag er toch veel waarvan ik dacht: dat kan ik beter. Alles moet zijn tijd hebben. Misschien moet je eerst hier een fondatie leggen. Want om zo als 21-jarige aan een buitenlandse carrière te beginnen, ik weet het niet hoor. Ben je daar wel rijp genoeg voor?"

Dat is waar, maar ondertussen giet Roland als drie decenniën lang die fundamenten. "Ja, ik durf nu wel zeggen dat ik op een podium kan staan. Ik weet wat ik kan en ook wat ik niet kan. Nu zou ik wel ja zeggen op een aanbod. Maar ja, je hebt iemand nodig die die zaken voor je regelt, een manager heet zo iemand, denk ik." Waltz... verscheen oorspronkelijk op Play That Beat!, een label dat momenteel Get Ready! en Willy Sommers als grote kanonnen in stelling heeft. Niet bepaald het geschiktste label dus voor Roland. "Dat is het minste wat je kunt zeggen." Maar sinds kort zit hij bij Virgin, een major met goede buitenlandse connecties. Dus? "Dankzij dat interview met John Lee Hooker heb ik een aantal mensen leren kennen die mijn muziek wilden horen. Misschien wordt dat wel een springplankje.

"Het zou voor mij als - nu ga ik een heel groot woord gebruiken - creatief kunstenaar natuurlijk wel een enorme kick in mijn gat zijn om in de Verenigde Staten te toeren. Het probleem is immers dat je in België als artiest snel in slaap valt, je krijgt weinig prikkels. Het is immers niet de eerste keer dat ik in Gent, Lokeren of Hasselt speel en na verloop van tijd bestaat de kans dat je in routine vervalt. Het blijft geen uitdaging meer en dat is slecht voor een artiest. Dus als ik naar een optreden rijd, heb ik wel eens een déjà vu. Ik probeer dat te vermijden door vaak met verschillende muzikanten te spelen. Dat houdt het spannend, maar toch zit je vaak in datzelfde autootje om naar datzelfde Belgische dorpje te rijden. In het buitenland is alles vers en nieuw, ook wát je speelt. Daar kun je bijvoorbeeld het beste bundelen."

Gisterenavond ging in Strombeek Rolands tournee langs de culturele centra in première, het podium aangekleed met huiselijke dingen ("een Leger des Heils-gevoel"). Enkele maanden lang gaat hij de hort op met drummer Marc Bonne, pianist David Crane ("een Amerikaanse jazzpianist die van vele markten thuis is, een beetje een zonderling ook die ooit nog alleen in een caravan in de woestijn heeft gewoond, echt iets voor mij") en bassist Vincent Pierins, "die allerhande oude synthesizers verzamelt zoals Moogs en Korgs en beloofd heeft die mee te brengen. Daar kunnen we nog scheten mee lachen. Ik hou trouwens wel van soundscapes." Waarna hij een imitatie ten beste geeft van de klank van een oude synthesizer.

"Het is een kleine bezetting en het zou natuurlijk tof zijn om er een orkest en enkele koortjes bij te hebben. Maar dan zou ik in cafeetjes moeten gaan spelen om de schulden van deze tournee af te betalen. Dat is echt niet meer de bedoeling op mijn leeftijd. Wel wil ik elke avond een gast uitnodigen, dat zou Pieter-Jan Desmet of Bruno Deneckere kunnen zijn, twee fantastische, veel te weinige bekende mensen." Waltz... vormt de ruggengraat van de tournee, maar wat Roland verder nog brengt, weet hij zelf nog niet. "We hebben wel een vaste structuur. Zo speel ik in het eerste deel solo drie akoestische nummers. Maar welke het zijn, hangt af van de mensen die op de eerste rij zitten."

Zijn er zaken die hij, terugblikkend op zijn leven als muzikant, betreurt? "Ik heb er spijt van dat ik bepaalde gitaren en een volle platenkast heb verkocht in tijden van geldnood. Tja, spijt? Halverwege de jaren zestig verbleef ik in Londen toen de folk daar opkwam. Sandy Denny speelde Joan Baez-covers, de Incredible String Band trad er op, de toen totaal onbekende Paul Simon liep daar rond. Was ik daar gebleven, dan was ik nu misschien wel wereldberoemd geweest (schatert). Maar ja, mocht mijn tante kloten hebben, dan was ze mijn nonkel geweest. Ach, het is geen reden om uit het raam te springen. Iedereen moet zijn weg zoeken. Om van het ene punt naar het andere te gaan maak je vaak een grote omweg. Maar toeval bestaat niet. Alles heeft een reden, daar ben ik van overtuigd, zonder daar meteen een religieus gevoel aan te willen koppelen."

Roland speelt morgenavond in de Kortrijkse Schouwburg. Informatie: (056)23.98.55. In 1999 brengt de tournee hem in Deerlijk (9/1), Roeselare (15/1), Ieper (16/1), Aalst (23/1), Peer (29/1), Mol (30/1), Bocholt (31/1), Brasschaat (4/2), Ternat (5/2), Wevelgem (6/2), Oudenaarde (12/2), Mechelen (13/2), Tielt (26/2), Bornem (5/3), Leuven (18/3), Deurne (26/3), Hasselt (27/3), Waasmunster (3/4) en Ninove (9/4).

Roland: 'De blues zit in mijn ziel gebakken, maar ik probeer veel gebieden te bestrijken. Wat belet mij om repetitieve muziek te maken met elektronische apparatuur?' (Foto Alex Vanhee)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234