Maandag 27/06/2022

De hilarische flaptekstschrijver

Is de wereld zo verschrikkelijk hilarisch? Ik dacht van niet, maar als ik afga op flapteksten van veel reisboeken moet ik besluiten van wel. Misschien heb ik iets gemist, niet goed rondgekeken op reis, niet goed opgelet tijdens het lezen? Hilarisch betekent volgens het woordenboek hilariteit veroorzakend, en hilariteit is vrolijkheid, gelach.

Om een boekje over reisliteratuur samen te stellen las ik de voorbije maanden tientallen reisboeken, meer dan honderd andere bladerde ik door, en van zo ongeveer nog eens duizend las ik de aankondiging of flaptekst, al was het maar om na te gaan of ik de titel zou opnemen in het overzicht. Ik durf het woord hilarisch niet vlug meer in de mond nemen.

Enkele voorbeelden, met tussen aanhalingstekens de flaptekstcitaten. Besneeuwde sinaasappels van Peter Kerr is een "hilarisch, levendig en kleurrijk verslag" van een verblijf op Mallorca. De Groote trek van Mark Helsen wordt aangekondigd als een "verrassend en vaak hilarisch verhaal" over de staat van onze wereld. In de backpackerbestseller Ben je ervaren? schetst William Sutcliffe "een hilarisch beeld" van twee rugzaktoeristen en in zijn volgende boek, De nieuweling, een "hilarisch beeld" van een stoere jongen. Beneden de zeespiegel van Steven Stupp, over een Amerikaan in Nederland, bevat persoonlijke anekdotes, "altijd geestig en bij vlagen hilarisch". Excuses voor het ongemak van Kees Volkers is "een persoonlijk, maar voor velen herkenbaar, en soms hilarisch verslag" van een treinreiziger. Zelfs De reizen van Gulliver van Jonathan Swift wordt omschreven als "een even hilarisch als pijnlijk verhaal". Afrikaans safaridagboek van Robert Sedlack gaat over een negentienjarige drugsverslaafde die een "hilarisch" dagboek schrijft over een safari in Kenia. Zadelpijn en ander damesleed van Liza van Sambeek gaat over een zevendaagse fietstocht door Frankrijk, "soms dramatisch, soms hilarisch", Een seizoen met Hellas Verona van Tim Parks is een "grondige, meeslepende en hilarische analyse" van de Italiaanse passie voor het voetbal. De Japanse auteur Murakami geeft in Hardboiled Wonderland en het einde van de wereld "een even hilarisch als doordacht beeld" van de menselijke natuur. Korte notities over tropische vlinders van John Murray is "sfeervol, afwisselend hilarisch, grimmig en buitengewoon ontroerend". In IJspegels aan mijn snor, een boek over de verschrikkingen in het gebied rond de Noordelijke IJszee, is de auteur Tim Moore "gewapend met een hilarisch gevoel voor humor". Tegenvoeters van Bill Bryson is, "zoals altijd bij Bryson, een hilarisch verslag" over Australië. In De mooiste zonsondergangen beschrijft Karel Michiels zijn ambivalente houding tegenover het toerisme, in verhalen, "even brutaal als hilarisch". Een brief naar Indië van Eric Abbas doet een verslag van ervaringen van alledag, "sommige tragisch, andere hilarisch" in het pas onafhankelijke Indonesië.

Het lijkt wel alsof de wereld grossiert in hilariteit. Misschien was het een geheimtip voor flaptekstschrijvers: als je het niet meer weet, schrijf dan "een ontroerend, meeslepend, en vaak hilarisch verslag". Helaas blijken bij lezing meerdere van die als hilarisch aangekondigde reisavonturen niet zo vrolijk te stemmen.

Wel hilarisch vind ik de intussen bonte wereld van het avontuurlijke reisboek. Vooral de minder met talent begiftigde reissschrijver zoekt het steeds meer in het extreme. Het is de doem van de zo origineel mogelijke en avontuurlijke reis, maar die levert daarom nog geen goed reisboek op. Bijna alles is al in druk verschenen: speciale treinreizen, motortrips, fietstochten (waarbij opvalt dat fietsers o zo graag het aantal afgelegde kilometers vermelden), zelfs autoraces. In Asfalthonger beschrijft Tim Cahill een reis met een opgevoerde truck van Vuurland naar Alaska die zowaar het Guinness Book of World Records haalde, als de snelste tocht van het uiterste zuiden naar het noorden van het Amerikaanse continent - "de ultieme autotrip" schreef USA Today. Een vrouw wandelde heel Afrika door en schreef er een bestseller over: Te voet door Afrika van Fyona Campbell. Elke enigszins tot de verbeelding sprekende rivier, van de Amazone over de Niger en de Kongo tot de Mekong, is al op verschillende manier bevaren en literair uitgemolken in reisverslagen. Je kunt het zo gek niet bedenken of het is al geprobeerd en beschreven: iemand beschreef zelfs zijn reis door (een deel van) India op de rug van de olifant (India per olifant van Mark Shand), en nog iemand liftte Ierland door met een koelkast bij zich (Door Ierland met een koelkast van Tony Hawks). En van dat alles is het resultaat: een reisboek.

Het succes van het genre blijkt ook uit het aantal verzamelbundels van reisverhalen. De lezende vrouw is daarbij een specifieke doelgroep. Bij Bzztôh verscheen bijvoorbeeld Zand in mijn beha, lachwekkende reisavonturen van vrouwen op reis, en Niet-al-te-snuggere reizigsters, dat, volgens het flappende plat, "hilarische rampverhalen" van vrouwen bevat. Rampverhalen zijn overigens ook bijzonder populair, getuige de als Rainbow-pockets verschenen bundels Was ik maar nooit gegaan en Was ik maar thuisgebleven, en de opvolgers Was ik maar eerder naar huis teruggegaan en Was ik in vredesnaam maar thuisgebleven, met als ondertitel "de verschrikkelijkste reisverhalen van hier tot Harare". Eerder verscheen ook al de Rainbow-pocket Bad Trips, een bundel met "de meest verschrikkelijke en hilarische reisverhalen". Het is alvast ergens wel geruststellend dat verschrikkelijk en hilarisch bij elkaar horen in dat soort reisliteratuur.

Het lijkt wel alsof de wereld grossiert in hilariteit

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234