Donderdag 29/09/2022

De jacht op de laagvliegers

Wordt er in grote jets veel gegeeuwd en op de klok gekeken, zo'n bromvlieg is en blijft pure fun'Ze moesten die groene jongens verbieden nog een voet in Zaventem te zetten. Hypocrieten zijn het. Roepen en tieren dat de kleine luchthavens dicht moeten, maar in de vakantie nemen ze toch maar mooi het vliegtuig''Vlaanderen is goed op weg de vliegerij kapot te maken'

Erik Raspoet / Foto's Gert JochemsHet grote debat over de kleine luchtvaart

Er is meer tussen hemel en aarde dan Boeings en F16's. Sportvliegers, zweeffanaten, ULM'ers, ballonvaarders, steeds meer Belgen zoeken hun kick in het luchtruim. Niet iedereen is blij met de bloei van die kleine luchtvaart. Rond de vliegvelden groeit het verzet tegen deze luidruchtige passie. Actiecomités bederven het vliegplezier, menige kleine luchthaven werd al gesloten. De Kortrijkse zweefclubs hebben het geweten, binnenkort worden ze uit de West-Vlaamse skyline verbannen. Een groeiende sector klaagt zijn nood. Waar moet onze jeugd nog leren vliegen? Want zelfs de commandant van een Jumbo is op een graspiste begonnen.

Tochtje maken boven Kortrijk? Zoiets hoeven ze geen twee keer te vragen. We springen in de auto en rijden naar de loods van de Zoute Aviation Club. Ik herken de kriebels in de buik, jongens met een voetbal onder arm op weg naar het veld. Vliegen routine? Walter Deleu is een gewezen privé-piloot, Hans Van den Bossche vliegt beroepshalve met een jet. Airmiles zat, maar geen spatje blasé. Het is haast ontroerend om te zien met hoeveel liefde ze de Cessna Skyhawk vliegklaar maken. Hans trekt de kist op naar 1.200 voet. Het weer is schitterend, in de verte fonkelt de kustlijn. Wordt er in grote jets veel gegeeuwd en op de klok gekeken, zo'n bromvlieg is en blijft pure fun. Eigenlijk vliegen we niet, we dobberen veeleer, halverwege tussen aardkloot en wolkendek. Af en toe krijgt de Cessna een stevige por in de onderbuik. "Veel thermiek vandaag", zegt Hans. Ideale omstandigheden om te zweefvliegen.

Hans glundert als hij het over zijn passie heeft. "Als knaap was ik een echte airport bum. Ik stond voortdurend aan de omheining van de luchthaven. En toch ben ik een laatbloeier. Pas op 21 jaar ben ik begonnen met zweefvliegen." Daar is het niet bij gebleven. Hans trok naar Amerika, haalde er zijn TP-licentie, de felbegeerde vergunning voor lijnpiloten. Na omzwervingen als vlieginstructeur in de States en Groot-Brittannië belandde hij ten slotte bij Virgin, waar hij de stick van een Boeing 737 hanteert.

Lijnpiloot bij een grote maatschappij, het is de ultieme droom van menige airport bum. Maar Hans is zijn roots niet vergeten. "Ik ben nog altijd een fervent zwever", zegt hij. "Vliegen zonder motor, in volmaakte stilte, het blijft een fantastisch gevoel. Zweefvliegen is echt vliegen, het is de basis van de hele luchtvaart." Prachtige tochten heeft hij gemaakt, driehoeksvluchten van zo'n 300 kilometer. Soms bleef hij wel zes uur boven, glijdend van de ene thermiekbel naar de andere. En dorst dat je hebt als je dan weer op de grond staat. Helaas, de jongste maanden scheert zijn passie geen hoge toppen meer. De zweefpret is in Kortrijk flink bedorven.

Met tachtig vliegende leden is de ZAC maar een kleine club, de Kortrijk Flying Club telt meer dan tweemaal zoveel piloten. Beide clubs beoefenen zowel motor- als zweefvliegen, maar de gliders halen een ruime meerderheid. Het zweefvliegseizoen is in volle gang, maar de clublokalen liggen er verlaten bij. Zelfs in het weekend valt er in het hele Kortrijkse luchtruim niet één ranke zwever te bespeuren.

Oorzaak van de laagconjunctuur is het tragische ongeval van 22 mei. Een motortoestel van de ZAC was een zwever aan het opslepen toen het in botsing kwam met ander zweefvliegtoestel. Gevolg: de sleper stortte neer, de piloot kwam om het leven, de West-Vlaamse Intercommunale Vliegveld (WIV) schortte prompt alle zweefvliegactiviteiten boven Kortrijk-Wevelgem op. Het verbod blijft van kracht tot het Bestuur van de Luchtvaart zijn onderzoek naar de omstandigheden van de crash heeft afgerond. Een tijdelijke maatregel dus, maar er schuilt een adder onder het gras. Anderhalve maand na de crash nam de WIV een drastische beslissing die in wezen niets met het ongeval te maken had. Per 31 december 2000 worden de zweefvliegers definitief uit Wevelgem verbannen. Geluidshinder, de motivatie klinkt veel aërofielen als een doodvonnis in de oren.

Bij het actiecomité in Bissegem stijgt gejuich op. Het verbod op zweefvliegen wordt gevierd als de eerste stap op weg naar het einddoel, de volledige sluiting van deze regionale luchthaven, die tussen enkele dichtbevolkte woonwijken gekneld ligt. Bij de ZAC en de KFC daarentegen overheersen verslagenheid en woede.

"Belachelijk, zo'n zweefverbod", zegt Walter Deleu, die het verzet van beide clubs coördineert. "Op de autosnelweg gebeuren zo vaak kettingbotsingen. Heb jij ooit geweten dat ze die maandenlang afsluiten tot de verzekeringsmaatschappijen hebben uitgemaakt wie er in de fout was?" In beide clubs wordt over niets anders meer gepraat: de grote complottheorie, waarvan Walter een fanatieke predikant is. "De intercommunale speelt een vuil spel", fulmineert hij. "De crash is niets meer dan een voorwendsel om ons hier te verjagen. Het verbod op zweefvliegen is trouwens maar een begin, op termijn willen ze de hele luchthaven sluiten. Iedereen weet het, de plannen om te verkavelen liggen klaar. Dit is het Leiedal, ook wel bekend als Silicon Valley. Industrieterreinen zijn hier erg schaars, snap je."

De complottheorie reduceert ook de geluidsoverlast tot een alibi waarmee het WIV-bestuur zijn snode plannen probeert te verwezenlijken. Nu ja, geven de zweefclubs node toe, in Bissegem wonen een paar zeurpieten die al naar politie bellen als ze nog maar een glimp van een zwever opvangen, maar meer is er echt niet aan de hand. Hun geweten is zuiver, ze hebben er alles aan gedaan om de overlast te beperken. De sleeptoestellen werden uitgerust met vierbladige propellers en geluidsdempers, gebaren van goede wil die de clubs vele honderdduizenden franken hebben gekost.

WIV-voorzitter Marcel Wagemans luidt een andere klok. "Toegegeven", zegt hij, "dat ongeval heeft voor een stroomversnelling gezorgd. Maar we waren hoe dan ook van plan het zweefvliegen af te bouwen. Want er wordt wel degelijk geklaagd over het lawaai. Zweven op zich is natuurlijk geen probleem, maar het opslepen maakt veel herrie. Tijdens het weekend cirkelen die slepers constant boven de luchthaven, geen pretje voor de omwonenden." Geheime plannen om Kortrijk Airport helemaal op te doeken? "Absurd", aldus Wagemans. "Waarom werd het mandaat van de intercommunale dan zopas met twintig jaar verlengd? Opdoeken, wel integendeel, we willen Kortrijk-Wevelgem meer dan ooit als commercial airport profileren. Recreatief vliegen is voor ons geen kernactiviteit, in feite hebben we dat zweefvliegen al die jaren alleen maar gedoogd."

De verwijten tussen de VIW en de zweefclubs gaan over en weer. Als er een dode valt, raken de gemoederen snel verhit. Enige persoonlijke animositeit is aan de bitse toon niet vreemd. Marcel Wagemans is CVP'er en eerste schepen van Kortrijk, Walter Deleu is een plaatselijke VLD-coryfee. Zonder dat welles-nietesspelletje mee te spelen, toch deze vaststelling: het zweefverbod in Wevelgem is alweer een zware slag voor de general aviation - zeg maar de kleine luchtvaart - in Vlaanderen.

"Het wordt stilaan dramatisch", moppert jetpiloot Hans Van den Bossche. "Wevelgem was het laatste vliegveld in West- en Oost-Vlaanderen waar het zweven nog toegelaten was. Hoe moeten jongeren in deze regio nu nog leren vliegen? Vergeet niet dat zweefvliegen de toegangspoort tot de luchtvaart is. Ik ken minstens dertig beroepspiloten die bij de ZAC of de KFC hun carrière zijn begonnen. Als ze zo doorgaan, worden er in Vlaanderen binnenkort helemaal geen piloten meer gevormd.

"Want niet alleen het zweefvliegen wordt aan banden gelegd, ook het motorvliegen komt steeds meer in de verdrukking. Gent is allang gesloten, in Deurne mogen tegenwoordig maar twee opleidingsvliegtuigen tegelijk de lucht in, in Grimbergen is het aantal vliegbewegingen tot een minimum beperkt. Geluidshinder, overal hetzelfde liedje. Eigenlijk is het kras. De omwonenden die hier staan te schreeuwen dat de luchthaven dicht moet, zijn dezelfden die in Zaventem het vliegtuig naar Alicante nemen. Ze vinden het doodnormaal dat ze zonder omwegen en in alle veiligheid naar hun vakantiebestemming vliegen. Maar hebben ze zich ooit afgevraagd waar die lijnpiloten het metier hebben geleerd? Niemand begint zomaar met een Boeing of Airbus te vliegen. Ze zijn allemaal gepasseerd langs kleine luchthavens zoals die van Wevelgem."

Het kan niet anders of de anciens van de ZAC kampen dezer dagen met een déjà vu-gevoel. Zoals de naam al laat vermoeden, werd de Zoute Aviation Club in Knokke gesticht, in 1954 om precies te zijn, op initiatief van ene graaf Lippens. Zes jaar later zag de prille vliegclub zich verplicht te verkassen toen het vliegveld van Knokke werd gesloten, ook al vanwege milieuoverlast. De geschiedenis dreigt zich te herhalen, al wordt het deze keer wel echt moeilijk om nog elders onderdak te vinden. Het is maar de vraag of de inderhaast georganiseerde steunpetitie het naderend onheil kan afweren. De waarheid is dat het zweefvliegen bij het grote publiek weinig bekend en dus ook weinig geliefd is. Het is voor een politicus veel makkelijker een zweefclub lam te leggen dan een voetbalclub uit haar zonevreemde kantine te zetten.

"Ik weet het", zegt Walter Deleu. "De zweefsport heeft een elitair imago. Ten onrechte, we doen er alles aan om de drempel zo laag mogelijk te houden. Jongeren kunnen rekenen op een voordeeltarief. Vijfentwintigduizend frank voor een heel jaar, lidmaatschapsgeld, verzekering, instructie, opslepen en zweven, alle kosten zijn inbegrepen. Veel geld? Minder dan een half jaar roken."

De heisa in Wevelgem? Luchtvaartjournalist Herman De Wulf kijkt er allang niet meer van op. " Ik heb al veel vliegvelden zien verdwijnen", zegt hij. "Knokke, Gent, Aalst, Oud-Turnhout, Oombergen-Zottegem, ik vergeet er vast nog een paar. Oombergen is een prachtig voorbeeld. Het was een kleine graspiste, tijdens de week liepen er schapen op het veld. Komt daar toch wel iemand wonen die een klacht indient vanwege het lawaai. Hij heeft bij de Raad van State zijn slag nog thuis gehaald ook, het plein werd gesloten omdat het in een landbouwgebied lag. Kijk, zo gaat het altijd. Mensen vestigen zich aan de rand van een vliegveld. Ze weten op voorhand dat er vliegtuigen landen en opstijgen, en toch beginnen ze binnen de kortste keren te kankeren over het lawaai."

Jarenlang luchtvaartverslaggever bij Het Laatste Nieuws, correspondent voor het vakblad Flight International en zelf een fervent amateurpiloot, De Wulf is betrokken partij. "De luchtvaart zit in de lift", stelt hij vast. "Steeds meer mensen gaan zelf vliegen. Zo'n tienduizend Belgen lopen met een brevet van het Bestuur van de Luchtvaart op zak. Daar zit van alles tussen, lijnpiloten en zweefvliegers zowel als ballonvaarders en ULM'ers. Slechts een minderheid van die brevethouders vliegt nog regelmatig. Toch zijn er zo'n 3.000 actieve piloten, waarvan er 900 een licentie voor een motorvliegtuig hebben."

Herman doet het verschil nog maar eens uit de doeken. Je hebt de luchtmacht en de giganten zoals Sabena, Virgin, Sobelair, DAT en City Bird. Dat is de grote luchtvaart, die vliegen met airliners. Vier vijfde van wat ons boven het hoofd vliegt, valt echter onder de wel erg ruime en bontgekleurde paraplu van de general aviation. Speelgoed zoals sportvliegtuigen, luchtballonnen en ULM-toestellen vormt de grote hap. Maar de general aviation omvat ook een stevige business-poot. Vliegscholen, luchtdopen, luchtfotografie, controle per helikopter van hoogspanningsleidingen, het wordt allemaal tot de kleine luchtvaart gerekend.

Tussen hemel en aarde beweegt dus heel wat meer dan alleen maar airliners en F16's. Verhelderend zijn de nationale fleet lists die regelmatig verschijnen in fanzines voor spotters. Zo komen we te weten dat onze civiele vloot behalve tien viermotorige jets ook nog dertien driemotorige en tweeënzestig tweemotorige straalvliegtuigen telt. Aan de andere kant van het spectrum bevinden zich de piston engines, het kleine grut dat zich met propeller en zuigermotor voortbeweegt. Daarvan klieven veertig tweemotorige en liefst 831 eenmotorige exemplaren door het Belgische zwerk. Lang niet alle Cessna's, Pipers en Beechcrafts zijn eigendom van een vliegclub of bedrijf, steeds meer landgenoten houden er een privé-vliegtuig op na.

Dure hobby? "Hangt ervan af hoe je het bekijkt", antwoordt Herman De Wulf. "Als je rekent met een miljoen tot anderhalf miljoen per seat, dan heb je al een tweezitter voor de prijs van een stevige Mercedes. Het kan trouwens veel goedkoper, tweedehands vind je al een degelijke monozitter voor 700.000 frank. Natuurlijk, de kosten voor verzekering, onderhoud en stalling lopen flink op. Maar eigenlijk kost vliegen minder dan een appartement houden aan zee."

Terwijl zowel het aantal recreanten als het aantal beroepsvliegers blijft toenemen, wordt de general aviation in een steeds strakker keurslijf gedrongen. Minder landingsplaatsen, meer beperkingen, hogere belastingen, deze mobiliteitsvorm wordt door de wetgever niet bepaald verwend. Herman De Wulf weet waarom. "Het is historisch gegroeid", zegt hij. "Vliegen is in België nog altijd een staatszaak. Vroeger was het simpel: je had de luchtmacht en je had Sabena, en dat was dan de luchtvaart. De rest was van geen tel. Amateurs die zich maar wat amuseren, zo dachten ze bij het Bestuur van de Luchtvaart. Die mentaliteit is nog niet veel veranderd, de general aviation wordt nog altijd niet ernstig genomen. Men beseft niet dat het een volwaardige sector met groeiende werkgelegenheid is."

Herman De Wulf is niet de enige die het signaleert: België is niet airminded. "We hebben natuurlijk geen echte luchtvaartindustrie zoals Frankrijk of Nederland", voert hij aan als verklaring. "Vooral in Vlaanderen is de belangstelling lauw. Geef toe, welke politicus komt op voor de belangen van de luchtvaart? Behalve Herman De Croo, Francis Vermeiren en Luc Van den Brande zie ik niemand. Onze politici weten trouwens niet wat vliegen betekent, er is er niet één met een vliegbrevet op zak. Of toch, Theo Kelchtermans, die tuft rond met een ULM."

Dergelijke verzuchtingen zijn Luc Olivier uit het hart gegrepen. "De general aviation heeft geen lobby", klaagt hij. "Er zijn wel enkele organisaties met ronkende titels die één keer per jaar een chic diner organiseren, maar gewicht leggen die niet in de schaal. Wat de luchtvaart nodig heeft is een politicus van formaat die zijn nek durft uit te steken. Een sterke figuur zoals Stefaan De Clerck, dat zou mooi zijn." De keuze is geen toeval, we vertoeven immers in de achtertuin van de CVP-bons. Te gast bij Sky Service, het grootste bedrijf op de luchthaven van Kortrijk-Wevelgem en de nummer één van de business aviation in de Benelux.

De glanzende folder biedt een staalkaart van de geboden service. Probleempje met die levering in Groenland? Geen nood, Sky Service brengt u in een paar uur naar Stromford. U wilt de beurs van Milaan bezoeken zonder dat partijtje snooker met de vrienden te missen? Perfect mogelijk, met Sky Service pendel je zonder grenzen. Het bedrijf beschikt over een eigen vloot van tien toestellen, waaronder drie jets, en opereert tevens als broker. "Wij hebben contacten in de hele wereld", zegt Olivier. "Stel, je bent zaakvoerder en je wilt je trouwste dealers belonen met een weekje vliegen in de States. Dat brengen wij voor elkaar, we charteren ginder een Boeing of een Airbus, desgewenst sturen we zelfs een hostess mee. Niets is ons te dol, zolang de klant het kan betalen."

De voorbije weken waren anders wel dol, Sky Service mocht taxi spelen op het verjaardagsfeestje van Roger 'Boer' De Clerck. Thatcher en Bush zijn best joviale typen, Luc Olivier heeft het uit de eerste hand. Bij een volgende gelegenheid moet hij maar eens uit uitleggen hoe ze bij wijze van surprise tourwinnaar Lance Armstrong uit Genève hebben ingevlogen om in Wielsbeke een gele trui aan eregenodigde George Bush te overhandigen. We zitten op een stretcher aan boord van een tweemotorige Citation II Jet. Het toestel is geëquipeerd voor noodrepatriëringen, nog een specialiteit van het huis. "Bijna aan vervanging toe", zegt Luc. "We hebben al een nieuw toestel op het oog. Een grapje van drieëneenhalf miljoen dollar."

En zeggen dat het allemaal klein begonnen is. Sky Service is het succesverhaal van Bart Foucart, een zakenman die van zijn passie zijn beroep heeft gemaakt. Zo'n vijftien jaar geleden sleepte hij met zijn sportvliegtuig spandoeken over de zomerse stranden van de Belgische kust, nu stoomt zijn bedrijf op naar een recordomzet van een half miljard.

Hoeft het te verbazen dat Sky Service niet langer gelukkig is met het etiket van general aviation? Zakenvliegen heeft weinig uitstaans met freewheelers als ballonvaarders en ULM'ers. Maar dat wil niet zeggen dat ze bij Sky Service staan te juichen omdat de zweefvliegers uit hun luchtruim zijn verbannen. "Integendeel", zegt Luc Olivier, zelf een gebrevetteerd motorpiloot en weekendvlieger. "Voor mijn part mogen ze in Kortrijk blijven. Zweefvliegen is een belangrijke troef om jongeren over de drempel van de luchtvaart te trekken."

Het zweefverbod voedt het sombere beeld dat Olivier staande aan de rand van het tarmac schetst. "Vlaanderen is goed op weg om de vliegerij kapot te maken. Ik bedoel maar, als je de general aviation dichtknijpt, dan krijg je vroeg of laat tekorten in de grote luchtvaart. Het is trouwens al zover, bij maatschappijen als Virgin en DHL wemelt het van de buitenlandse piloten. We hebben pas twee Nederlanders in dienst genomen, Belgische piloten zijn haast niet meer te vinden. Het wordt voor jongeren steeds moeilijker om te leren vliegen. Weet je hoeveel een opleiding lijnpiloot bij de Sabena Flight Academy kost? Twee komma vier miljoen, volledig uit eigen zak te betalen. Het is eigenlijk waanzinnig. Studeert je zoon voor tandarts, dan krijg je een studiebeurs. Gaat hij voor piloot, dan moet je op een hypotheek op je huis nemen. Tandartsen zijn er veel te veel, aan piloten is er een groot tekort. Waar zit de logica?"

Luc Olivier is best een aimabele kerel, behalve wanneer het actiecomité tegen de luchthaven ter sprake komt. "Met die lui valt niet te praten", zegt hij boos. "Ze zouden beter een kijkje gaan nemen in Sint-Denijs-Westrem bij Gent. Daar hebben de omwonenden de luchthaven dicht gekregen. Het moest gedaan zijn met vliegen, er was te veel lawaai. Maar ga nu eens luisteren bij diezelfde malcontenten. In de plaats van een luchthaven hebben ze nu een paar megadisco's naast hun deur. Het is daar een gebonk tot diep in de nacht. Haha, ze hebben al heimwee naar die verfoeide vliegtuigen."

Matthias Van de Kerchove haalt zijn schouders op. Die 2,4 miljoen? Daar sluit hij toch gewoon een studielening voor af. Alsof geld hem ervan kan weerhouden zijn jongensdroom te realiseren. Hij prikt nog een friet uit een puntzak. Amper zeventien jaar oud, het eerste dons op de kin, zijn toekomst al helemaal gebeiteld. "Volgend jaar doe ik toelatingsexamen bij de Sabena Flight Academy", zegt hij. "Ik word lijnpiloot." Matthias ziet er patent uit in de rode overall van de Koninklijke Luchtkadetten. Drie weken zweefstage bij de Belgische luchtmacht, hij heeft pas zijn eerste solovlucht achter de rug. "Geweldige ervaring", glundert hij. "Blij dat ze mij geselecteerd hebben. De belangstelling was enorm, bij de toelatingsproef waren tien keer meer gegadigden dan stageplaatsen. Het schijnt aan Windkracht 10 te liggen."

Vandaag hebben ze een dagje vrij, het wemelt op de luchthaven van Schaffen van de rode uniformen. De Old Timer Fly In van de Diest Aeroclub is anders geen overrompeling. Het regent oude wijven, veel piloten hebben hun kist wijselijk in de hangar laten staan. Toch valt er nog genoeg fraais te bewonderen. Een Fleet uit 1929, een Boeing Stearman uit 1941, antieke Pipers, Piaggio's, Chipmunks en Jodels, spotters halen hun hartje op. Belgen niet airminded? Daar valt in Schaffen niets van te merken. Met peperdure camera's en joekels van lenzen rennen ze van het ene toestel naar het andere. Boys will be boys, luchtvaart blijft toch wel een mannenclub.

Danny De Leyn heeft zijn Tiger Moth uit 1935 aan de grond gezet. Kortrijk-Schaffen, de dubbeldekker heeft er een uur en tien minuten over gedaan. Via Duffel natuurlijk, voor sportvliegers de verplichte route om van west naar oost te vliegen zonder de approach van Zaventem te verstoren. Het is een klein wereldje, Danny is nog maar pas geland of hij krijgt al een kameraadschappelijke dreun op de schouders. Gaston De Mol, een spotter die al 45 jaar achter vliegtuigen aanholt. Het wordt een nostalgisch treffen tussen oude rotten, waarbij namen van lang verdwenen vliegvelden de revue passeren. De graspiste in Thumaide bij Leuze, daar heeft Danny de para's nog in hun blootje zien springen. "Voor een bak bier", zegt hij met een brede grijns. Ach, dat waren andere tijden, toen werd er niet gezeurd over een decibel meer of minder.

Ze zijn het roerend eens: het is een schande wat er nu weer met de zweefclubs in Wevelgem is gebeurd. Gaston geeft er een lap op: "Ze moesten al die groene jongens verbieden nog een voet in Zaventem te zetten. Hypocrieten zijn het. Roepen en tieren dat de kleine luchthavens dicht moeten, maar in de vakantie nemen ze toch maar mooi het vliegtuig. En dan zeuren om aan het raampje te mogen zitten of een kijkje in de cockpit te nemen." De jeremiade neemt uitbreiding. "Het is de fout van de pers", betoogt een boze man. "Ze mogen in Zaventem geen bout vervangen of de kranten zaaien paniek. Wanneer gaan jullie eens een positief artikel over de luchtvaart schrijven?"

Vliegtuigen komen en gaan, het heeft iets van een motortreffen. Duitse, Franse en Engelse piloten kamperen onder de vleugel van hun kist. Leren jekkers, stofbrillen, helmen, de echte fanaten hebben ook hun outfit bij de antiquair betrokken. Het pronkstuk van de dag is toch wel de Lysander uit 1942, een uniek toestel dat door de oldtimerclub van Sabena werd gerestaureerd. Met deze imposante kist ging de Royal Air Force neergeschoten piloten achter de vijandelijke linies oppikken. Tijd heeft op bravoure geen vat, jongetjes luisteren met open mond naar de heldenverhalen van weleer. Dromerig staren ze naar de hemel, jagen in gedachten met een F16 door een blauwe hemel.

Lang, heel lang geleden was Miel Louw ook zo'n jongen. Maar ja, met die bril, het is er niet van gekomen. Pas op, als bekend gezicht bij de BRT is hij goed terechtgekomen. Maar de microbe heeft hem nooit losgelaten. En zo heeft Miel Louw zich tot de nobele kunst van het zweefvliegen bekend, hij is nu zelf instructeur bij de Diest Aeroclub. "Het loopt lekker", zegt hij. "We hebben zelfs een numerus clausus moeten instellen. De opleiding is in onze club dan ook volledig gratis. Ik snap niet waarom de mensen dit een exclusieve sport noemen. Vroeger zat ik in een tennisclub, dat kostte meer dan zweefvliegen."

Louw is de zoveelste in de rij die erop wijst: de zweefvliegsport is de kweekvijver van de luchtvaart. "Het verbod in Wevelgem is een zware klap voor de Vlaamse luchtvaart", vindt ook hij. "In Schaffen zal het zo'n vaart niet lopen. Dit is een militaire luchthaven, we kunnen alleen in het weekend zweven. Er werd nog geen actiecomité opgericht, maar ik ben er toch niet helemaal gerust op. Ook hier klinkt al protest, niet toevallig afkomstig uit een nieuwe villawijk. Mensen die met een luchthaven opgroeien, maken geen punt van het lawaai, het zijn altijd nieuwkomers die de boel bederven."

Ook Sabena-piloot Stefaan van den Broeck stelt een toenemende onverdraagzaamheid jegens de luchtvaart vast. "Misschien is de mentaliteit van de mensen veranderd", oppert hij. "Maar het ligt ook aan ons wanbeleid inzake ruimtelijke ordening. Ik begrijp dat ze in Oostende boos zijn als een Antonov er de pannen van het dak vliegt. Maar wie haalt het in zijn hoofd om vlak bij de landingsbaan te gaan wonen? Of liever gezegd, welke overheid is zo dom om voor zo'n plek een bouwvergunning af te leveren? Want laten we wel wezen, de meeste luchthavens lagen oorspronkelijk ver van alle bewoning. Als de omwonenden nu roepen dat de luchthavens dicht moeten, dan zetten ze de zaken op hun kop. Wij waren eerst."

Van den Broeck is lid van de Stuurgroep Vliegend Vlaanderen, een lobby waarin zowel piloten als vliegclubs en luchtvaartbedrijven participeren. Oogmerk: de luchtvaart promoten bij pers en publiek. Als lijnpiloot voelt hij zich niet te beroerd om de zaak van de general aviation te bepleiten. "Het onderscheid tussen grote en kleine luchtvaart is nep", zegt hij. "Ook de boordcommandant van een Jumbo is met een propeller begonnen. We moeten de general aviation steunen om jongeren naar de luchtvaart te lokken, zeker nu heel Europa met een schrijnend tekort aan piloten kampt. Jammer genoeg heeft de politiek het zo niet begrepen. Ik zit in de aëroclub van Antwerpen. Wel, het gerucht gaat hier dat ze startbaan van Deurne toch gaan verlengen. Maar daar moet wel een prijs voor betaald worden. In ruil zouden ze in Deurne alle recreatievliegers eruit gooien."

Het is er dan toch nog van gekomen. De kabel trekt strak, we hobbelen met een rotvaart over de graspiste, verrassend snel maakt de Twin zich los van de grond. Het is zover, ik zweef. In Wevelgem kon het niet wegens verboden, in Schaffen was de piste gereserveerd voor oldtimers, maar bij Aeroclub Keiheuvel in Balen heb ik beet. De eenmotorige Scout sleept ons naar vijfhonderd meter, instructeur Jos Gielen gooit de trossen los. Gielen staat in het onderwijs, maar in de zomer vind je hem altijd wel in de buurt van een vliegveld. Een leraar aardrijkskunde verleert nooit zijn streken, zelfs niet op 1.600 voet hoogte. De oude PRB-fabriek, Glaverbel, Vieille Montagne, dorpen en bossen, het wordt een aanschouwelijke les in lokale geografie. Maar niets kan de pret drukken, het is heerlijk om je zonder motorgebrul boven het ondermaanse te verheffen.

Zijn er in Vlaanderen nog aëroclubs die ongestoord hun liefhebberij kunnen beoefenen? Jawel, in Balen wonen deze zeldzame geluksvogels. "We zitten hier ideaal", zegt Gielen. "We mogen de hele week vliegen, onze stek ligt buiten de radarzone van de grote luchthavens, de zanderige bodem genereert massa's thermiek. En vooral, er zijn geen nieuwe villawijken in de buurt en dus ook geen heibel met omwonenden."

Massa's thermiek, behalve vandaag. We zijn opgestegen tijdens een schaarse opklaring, een fikse regenbui heeft de beroemde thermiekbel van de Keiheuvel als een stofzuiger opgeslorpt. Hoogte winnen zit er niet in, we glijden langzaam naar beneden. Als na tien minuten de hemelsluizen weer opengaan, zetten we snel koers richting Keiheuvel. Een boterzachte landing, een applaus voor de piloot, ik ben weer een ervaring rijker. Van de grond gekomen in Balen, het smaakt naar meer. En de tweede keer is altijd beter, dat weet iedereen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234