Zondag 25/09/2022

De kick van de klik

Ons landje kent veel grote namen in de modewereld, maar ook in de fotografie rijden we in de kopgroep. Vijf modefotografen van eigen bodem stellen hun favoriete beeld voor. 'Je mag helemaal niéts aan het toeval overlaten.'

Guillaume Lechat

Geboren in 1982

Opleiding stapte na een jaar rechten over op fotografie

Begon met fotografie zo'n tien jaar geleden

Begon met modefotografie ergens rond 2005

Opdrachtgevers enkele magazines en veel reclamewerk

Grootste kick"Dat moment waarop je door je lens ziet dat alles klopt."

Grootste teleurstelling "Ik had nooit gedacht dat dit zo'n moeilijke wereld was, en dat je keihard moet vechten en volhouden om er te staan."

Zegt over zijn vak en deze foto: "Voor mij heeft schoonheid met eenvoud te maken, met eerlijkheid ook. Ik hou niet van trucjes, en wil niet dat een beeld een al te sterke controle uitstraalt, of dat er een kunstmatige schoonheid van uitgaat. Als ik Photoshop gebruik, is dat vooral om de kleuren bij te werken, met de contrasten te spelen. Ik zal de morfologie van een model niet veranderen.

Het is een noodzakelijk kwaad dat wij, modefotografen, aan de maatschappij een bepaald vrouwbeeld opleggen. Wij doen wat er van hogerhand van ons wordt gevraagd, en wij doen dit binnen onze eigen morele grenzen. Stylistes werken, als het over vrouwenkleren gaat, doorgaans met maat 36. Dus zoeken wij een model met die maat.

Ik maakte deze foto vier jaar geleden in Sydney, waar ik een tijd heb gewoond. Na mijn studie heb ik vijf jaar gereisd. Ik leefde erg eenvoudig, en kon met opdrachten mijn reis en mijn bestaan betalen. Zo ben ik ook, een man die niet veel nodig heeft. Ik ben niet highbrow, ik maak ook geen high-fashionfoto's. Wat ik voor magazines doe, valt veel meer onder de noemer 'lifestyle'. Ik toon meer een stijl van leven dan kleren, zo kan ik dat misschien het best verwoorden.

Dit was een nachtelijke shoot. Dat is op zich al uitzonderlijk, want de meeste modefoto's worden uiteraard overdag genomen. Ik zocht naar een aparte energie. Energie is heel belangrijk voor een beeld. Maar hoe beschrijf je dat begrip nu weer, inderdaad. Het gaat om een vibe die de sfeer bepaalt.

Op een bepaald moment wilde het model pauzeren om een sigaret te roken. Ik stond met haar te kletsen. Er stak een windje op. En klik: de foto was gemaakt.

Dat vind ik dus de max. Dat ik erin geslaagd ben om het werk van de styliste optimaal weer te geven, zonder dat het om een gestileerde foto gaat. Kijk naar de warrige haardos, de sigaret, de rust van het landschap, het kleuraccent van de bloemen. De foto, die ik erg krachtig vind, toont alles wat gezien moet worden. Het model. De ring. De leren jurk, die zo dicht bij jou komt dat je hem bijna kunt aanraken. Dat is het voordeel van een lifestyle-opdracht: het is mijn taak om te teasen. Om het begin van een verhaal aan te reiken."

Tomas Vandecasteele

Geboren in 1972

Opleiding filosofie en vergelijkende cultuurwetenschappen

Begon met fotografie rond z'n 18de, daarna theaterfotografie

Begon met modefotografie rond z'n 35ste, na een carrière als marketeer

Opdrachtgevers vrijwel alle Belgische magazines, en hij is de vaste fotograaf van onder meer modeontwerper Tim Van Steenbergen

Grootste kick"Als ik erin slaag om het creatieve én het commerciële aspect van mijn vak in één beeld te laten samenvloeien."

Grootste teleurstelling "Modefotografie is teamwerk. Als de golflengtes van de teamleden niet op elkaar afgestemd geraken, is dat erg frustrerend."

Zegt over zijn vak en deze foto: "Ik vind dat een van de grote misvattingen die over ons vak bestaan; dat modefotografen een vrouwbeeld zouden verkopen. Nee dus. Dat doen we niet. Wel maken we, dat is mijn visie, beelden waarin we de mode zo goed en zo fraai mogelijk naar voren willen brengen. We verkopen kleren. Dat is waar we mee bezig zijn. Niet met maatschappijkritiek. Niet met de vraag of Photoshop nu verantwoord is, of niet. Ik zie mijn werk als een verlengstuk van dat van de ontwerpers. Ik trek hun esthetiek in mijn werk door.

Toch is het niet simpel om een sterk - verrassend, pakkend, aantrekkelijk - modebeeld te maken. Want ik zeg nu wel dat meer kleren verkopen een gezamenlijk doel is, maar tegelijkertijd wil ik mijn stempel drukken op het werk dat ik aflever. Dat is de oefening die ik elke dag maak: zoeken naar een evenwicht tussen creativiteit en commercie; tussen je eigen ding doen, en beantwoorden aan de eisen en behoeften van de opdrachtgever.

In deze foto heb ik naar mijn aanvoelen dat 'ultieme' punt enigszins bereikt. Het beeld past binnen het thema van de wintercollectie van vorig jaar: kunst en mode, een duo dat toen de catwalks beheerste. Denk maar aan wat Raf Simons voor Dior deed: hoe hij de wereld van de pop-art van Warhol mengde met die van zijn dameskledinglijn.

Ik wist al heel snel dat ik iets wilde doen met de rare gewoontes die mensen er in musea op nahouden. Hoe ze naar kunst 'kijken'. Hoe ze, in een groot en rijk museum, allemaal datzelfde handvol kunstwerken willen zien en fotograferen. Dat bevreemdende effect van het menselijk museumgedrag wilde ik, samen met de nieuwe wintermode, in beeld brengen.

Na overleg zijn we - styliste, visagiste, model en ik - naar het PMMK, het Provinciaal Museum voor Moderne Kunst, in Oostende gegaan, in ons land mijn lievelingsmuseum. We hebben er alles geïnstalleerd. En we waren vertrokken.

Deze foto laat alles zien wat er gezien moet worden. De witte jurk komt prima tot uiting, de schoenen worden fraai getoond, en het model trekt de aandacht. Tegelijkertijd is er dat schilderij met de gouden omlijsting, de eikenhouten vloer. En het ultieme is natuurlijk dat de combinatie van dit alles tot een surrealistisch beeld leidt. Er schuilt in deze foto een sterk irrationeel element, iets wat intrigeert zonder dat je kunt vatten wat het precies is. Wel, dat 'iets', daar draait het dus om. En dat iets is niet het resultaat van toeval. Wel van een samenspel van allerlei factoren. Techniek, kennis, sfeer, samenwerking. Alles.

Modefotografie is geen kunst, wat niet wil zeggen dat het beeld niet als een kunstwerk op zich kan worden beschouwd. Maar zelfs als je als fotograaf de allergrootste vrijheid krijgt, is je werk nog altijd ondergeschikt aan je doel: doen verkopen. Zonder dat doel zou je werk niet bestaan. Iets wat je van kunst niet kunt zeggen.

Toch pleit ik voor meer experiment binnen de modefotografie. Magazines spelen, mede door de crisis, op zeker. Ze durven te weinig risico's te nemen. Dat valt vooral op bij de digitale versies van magazines. Die zijn nog al te vaak copycats van de papieren variant. En dat terwijl er digitaal zo veel mogelijkheden bestaan.

Mijn gekozen beeld zou je perfect digitaal tot leven kunnen brengen. Laat het bewegen. Maak er een filmpje van dat enkele seconden duurt. Het resultaat zou nog meer intrigeren. Nog meer de aandacht wekken. De mode nog meer tot haar recht laten komen. Ik heb er vertrouwen in dat die evolutie van magazines er komt, hoor, maar ze had al moeten plaatsvinden."

Charlie De Keersmaecker

Geboren in 1975

Opleiding fotografie, Sint-Lukas

Begon met fotografie als zelfstandige, meteen na zijn opleiding

Begon met modefotografie occasioneel toen hij vooral portretfotografie deed

Opdrachtgevers vrijwel alle magazines van Vlaanderen, ook DM Magazine.

Grootste kick"Het moment waarop je voelt dat de magie er is. Dat moment kan slechts de duur van die ene klik hebben."

Grootste teleurstelling "Als je heel goed weet welk beeld je wilt, maar verplicht wordt compromissen te sluiten die dat ene beeld weer in gevaar brengen."

Zegt over zijn vak en deze foto: "Ik werk graag met zwart-wit. Ook als ik mode fotografeer. Die keuze voor zwart-wit heeft met de tijdloosheid van het beeld te maken. En ik weet het: tijdloosheid en mode staan haaks op elkaar. Toch zoek ik heel bewust binnen deze zogenaamde beperking de uiterste grenzen op, al maak ik het mezelf daarmee niet gemakkelijk. Opdrachtgevers - magazines - zijn vaak bang van modeshoots in zwart-wit. Er is niet veel plaats, maar voor mij genoeg, voor wat ik doe. Maar ik wil het alleen maar zo, en niet anders.

Om die reden maak ik mijn modefoto's ook analoog. Geen digitale camera voor mij. Ook geen Photoshop: het is wat het is. De foto's ontwikkel ik bovendien zelf in mijn donkere kamer. Die ambachtelijke kant is een noodzakelijk kwaad: het is de enige weg om tot die magie te komen. Ik wil de kleine imperfecties en toevalligheden die bij analoge fotografie horen, niet missen. Waarmee ik niet wil zeggen dat ik nostalgisch ben, en verlang naar een tijd die voorbij is. We leven nu. Ik ben volop geïnteresseerd in de nieuwe, technologische ontwikkelingen binnen mijn vakgebied, ze zijn fantastisch. Maar ik laat trends en hypes liever aan me voorbijgaan, en kies op dit gebied expliciet voor een ambachtelijke benadering.

Als je fotografie met muziek zou vergelijken - en ik ben een gedreven gitarist - zou je kunnen stellen dat ik de voorkeur geef aan een akoestische gitaar. Een man, of vrouw, alleen op het podium. Met al zijn sterktes en zwaktes. Je weet dat het in zo'n situatie moeilijk is om de aandacht te trekken, zeker in een wereld waar opsmuk de norm geworden is. Maar je blijft dicht bij wie je bent en wat je wilt. Niet dat je altijd heel goed weet wie je bent. Maar zelfs tonen dat je zoekend bent, vind ik een prestatie.

Ik geef er de voorkeur aan mij, via mijn werk, kwetsbaar op te stellen. Je haalt het beste uit jezelf, en uit de mensen met wie je werkt. Maar je verstopt niets, je camoufleert gebreken niet met trucjes.

Deze foto is ongeveer drie jaar geleden genomen, in een volkstuintje vlakbij waar ik woon. Ook in de keuze van de locatie van de fotoshoot streef ik naar eenvoud. Ik hoef niet naar Kenia om tussen de giraffen een model te fotograferen. Ik kijk liever hier om me heen; die uitdaging vind ik veel aantrekkelijker.

Het is voor mij moeilijk om uit te leggen waarom ik deze foto zo geslaagd vind. Het geslaagde is ondefinieerbaar. En deze foto is een momentopname. Hij kon alleen met die ene klik genomen worden. Je kunt hem niet overdoen. Het model niet. De stiliste niet. De visagiste niet. Ik niet. Niemand.

Ik kan een model niet als een paspop zien. Misschien komt dat doordat ik in de eerste plaats een portret-fotograaf ben. Ik probeer de persoonlijkheid van een model altijd te laten spreken. Daarom is het kiezen van een model aan de hand van een onlinecatalogus zo moeilijk. En ja, natuurlijk klopt het dat spel tussen licht en scherpe jukbeenderen of goed gevormde schouders tot ZEER fraaie resultaten kan leiden. Maar de anatomie is bij mij nooit doorslaggevend. Ik zoek altijd naar iets wat niet klopt. Naar iets wat niet perfect is. Een rare mond. Een litteken.

Op deze foto staat Merel. In feite is ze tien centimeter te klein volgens de normen. Ik vind dat die tien centimeter haar juist groter maken. Ik houd van de nonchalance waarmee ze met haar handen in haar zakken zit. Van die onderuitgezakte benen, en die glimmende schoenen. Van de air waarmee ze in de camera kijkt. Van die verzameling van bijna-weggegooide, door mos aangevreten spullen die bij een volkstuin horen, en die wars staan op alles wat de mondaine wereld schoonheid noemt."

Klaartje Lambrechts

Geboren in 1976

Opleiding fotografie

Begon met fotografie in 2012, ze werkte tot dan bij A.F. Vandevorst als commercieel verantwoordelijke

Begon met modefotografie van meet af aan, in 2012

Opdrachtgevers DM Magazine, Marie Claire, Weekend Knack

Grootste kick"De vrijheid die ik binnen mijn werk kan genieten."

Grootste teleurstelling "Het gebrek aan vrijheid bij bepaalde opdrachten."

Zegt over haar vak en deze foto: "Voor de modefotografie volstaat het vaak dat een beeld gewoon een feelgoodgehalte heeft. In catalogi lacht de wereld je tegemoet. Men houdt niet van een bevreemdende spanning, om maar één voorbeeld te geven. Terwijl ik dat dus juist wel altijd zoek. Een verhaal achter de foto. Een effect dat het beeld op de helling zet.

Magazines laten ons gelukkig meestal vrij. Dat waardeer ik, want pas dan kan ik mijn eigen identiteit in een foto leggen. En dat is toch mijn doel: m'n artistieke stempel drukken, verder gaan dan wat van me wordt verwacht. Modefotografie, zoals ik die zie en beoefen, leunt tegen kunst aan.

De foto komt uit een reportagereeks waarin ik luxueuze kleding aan technologie wilde koppelen. Mensen beschikken over meer communicatietechnologie dan ooit tevoren. Toch gaapt er tussen koppels heel vaak een grote kloof. Technologie verwijdert hen. Daarom die koptelefoons. Daarom ook die handen, waarin je heel duidelijk hun toenaderingspoging ziet. Ze hunkeren naar contact dat er niet komt.

Ik hecht veel belang aan de locatie, die bij voorkeur een architecturale meerwaarde heeft en waarvan ik alle mogelijkheden op voorhand uitpluis. De locatie is ondergeschikt aan de kleren, maar moet ze wel naar een hoger niveau tillen. Ik heb vijftien jaar lang in de modewereld gewerkt voor ik met fotograferen begon. In die periode heb ik met mijn neus op het perfectionisme gezeten. Uiteraard neem ik die bagage mee. Bij mij moeten de lijnen kloppen. Het beeld moet uitgepuurd zijn. Ik verdraag geen chaos. Ik wil modellen met karakter. Toeval bestaat niet.

Deze foto is genomen in een huis van een architect. Er staan de juiste stoelen. De lamp is perfect, het bruine gordijn valt ideaal. De vaas stond ergens in een kast, bij het zoeken naar de juiste setting hebben we hem op de tafel gezet. We, dat is het team. Liefst van alles werk ik altijd met dezelfde mensen. Als teamleden elkaar aanvullen, kun je grootse beelden maken.

De modefotografie is een mannenwereld. Ik vind het, vanuit een maatschappelijke betrokkenheid, erg belangrijk dat ook vrouwen het beeld van vrouwen - en mannen - mee bepalen. Ik kan vaak aan een foto zien of het door een man of een vrouw is genomen. Vrouwen huiveren niet voor het tonen van een zachtere, meer emotionele kant. Zelfs in deze foto, die op zich koud is, zitten zachte, poëtische elementen. Ik verander mijn model niet, hij of zij is wie hij is, maar ik probeer wel altijd een gevoeligheid, een echtheid en eigenheid uit de persoon te halen.

Aan fotoshoppen doe ik zo weinig mogelijk. Ja, een storend stopcontact haal ik eventueel weg. En heel af en toe laat ik de foto heel lichtjes retoucheren. Maar dat zijn uitzonderingen. Voor mij schuilt de schoonheid vooral in het karakter van het model. Ik wil ook niet echt meehelpen aan het scheppen van een artificieel ideaalbeeld van de vrouw. Daarom dat ik heel graag met oudere, zelfs hoogbejaarde mensen werk. Het zou toch jammer zijn als ik mijn creativiteit zou laten beteugelen door maten of leeftijden."

Serge Leblon

Geboren in 1964

Opleiding "Ik wilde dierenarts worden, maar na een jaar ben ik gestopt met die studie. Voor het toelatingsexamen van de filmschool in Brussel kreeg ik een camera. Vanaf het moment dat ik dat toestel vasthield, wist ik dat ik de rest van mijn leven zou fotograferen. De school heb ik gelaten voor wat ze was. Waarom vijf jaar fotografie studeren als je al doende véél meer leert?"

Begon met fotografie in 1984

Begon met modefotografie in 1985, brak door in 1999

Opdrachtgever vooral Vogue, voor alle wereldwijde edities

Grootste kick"Als je, binnen de beperkingen van je vak, zo vrij mogelijk kan zijn."

Grootste teleurstelling "Ik ken de beperkingen van mijn vak. Ik ken mijn eigen capaciteiten. Dat inzicht maakt dat ik niet teleurgesteld kán zijn."

Zegt over zijn vak en deze foto: "Ik ben een klassiek modefotograaf en volg de voetsporen van invloedrijke voorgangers zoals Irving Penn en Richard Avedon. Zij maakten geen schokkende beelden, overschreden de grenzen van de elegantie niet, hielden obsceniteit ver buiten hun werk en hadden geen controverse nodig. Esthetica stond centraal. Zo is mijn visie ook. Ik sluit me aan bij hun klassieke school, die vrouwen vooral 'beeldig' en tegelijkertijd karaktervol naar voren wil brengen.

De invloeden van wereldbekende modefotografen zoals Terry Richardson beschouw ik als giftig. Hij haalt de vrouwen naar beneden. Hij reduceert, met zijn visie op vrouwen, de samenleving tot een consumptiemaatschappij. Die evolutie, waarin men vrouwen enkel als fsyieke objecten benadert, heeft aan het einde van de jaren 70 de kop opgestoken. Met als gevolg dat wij, het Westen, vandaag op het gebied van vrouwenemancipatie weer een paar treden lager staan dan toen. 'Mal nommer les choses, c'est ajouter à la misère du monde,' zei Albert Camus, en ik volg hem. Als je de dingen verkeerd benoemt, of verkeerd toont, maak je de wereld alleen maar ongelukkiger. Modefotografie heeft hersenen nodig. De meeste fotografen hebben die niet. Hun ego is groter dan hun verstand. Onder meer daarom vind ik het ongelooflijk dat, bijvoorbeeld, in België de sociologische en politieke invloed van modefotografie op geen enkele school of universiteit bestudeerd wordt. In New York heb je dat wel, en het lijkt me logisch en noodzakelijk. Modefotografie is de enige fotografie die echt wereldwijd doordringt en gepromoot wordt. De maatschappelijke impact - onder meer via de verspreiding van het vrouwbeeld - ervan is enorm. Maar niemand die zich daar blijkbaar iets van aantrekt, of die dat gegeven serieus neemt. Waanzinnig!

Voor mij draait geslaagde modefotografie om twee sleutelwoorden: harmonie en elegantie. Ook bij mannelijke modellen. Al heeft een mannelijk model het makkelijker: een man kan op een foto gewoon 'aanwezig' zijn. Het is voldoende als hij een pijp rookt, of op een stoel voor zich uit zit te staren. Vrouwen moeten, en dat is historisch zo gegroeid, meer doen om de aandacht te trekken. Bij hen is de beweging essentieel. Hoe ze zich gedragen, bewegen, speelt een grote rol.

Harmonie kun je alleen bereiken als je je vak erg goed kent, en niets aan het toeval overlaat. Alles is tot in de puntjes voorbereid. Alles: de kleuren, de kadrering, het model binnen het landschap, de kleren... Als er groen in de jurk had gezeten, had ik een andere locatie gezocht. Als de jurk een zachtere print had gehad, was ik ook naar een andere achtergrond op zoek gegaan. Dit model is een actrice. De meeste modellen houden, net zoals de meeste mensen, niet van hun lichaam en vinden zichzelf lelijk, ja, in de 'stoere' modewereld wonen veel kwetsbare en complexe mensen.

Deze vrouw houdt van haar lichaam. En dus is ze in staat om zich harmonieus te bewegen. Essentieel.

Ik werk voor alle Vogue-edities, wereldwijd. Nu ben ik in Venetië voor een modeshoot voor Vogue UK. De verschillende Vogues hebben verschillende codes. In de UK is hij ietwat preutser, zoals het land zelf. In Frankrijk zullen de vrouwen die in beeld worden gebracht, zich meer vrijgevochten gedragen. Vogue Turkije is nog heel jong. Alles kan en mag, er is geen beperking qua 'sexyness' zoals men misschien zou verwachten. Ja, de vooroordelen zijn ook de modefotografiewereld nog niet uit."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234