Dinsdag 25/01/2022

Drie vragen aanHans Keune

‘De klimaatproblematiek laat steeds meer de linken zien tussen natuur en volksgezondheid’

Een picknick aan het water in Mechelen. Draagt meer groen in de stad bij tot de gezondheid? De Hoge Gezondheidsraad vindt van wel. Beeld David Legreve
Een picknick aan het water in Mechelen. Draagt meer groen in de stad bij tot de gezondheid? De Hoge Gezondheidsraad vindt van wel.Beeld David Legreve

Na het advies van de Hoge Gezondheidsraad over de kernuitstap volgt een advies voor meer groene en blauwe ruimte. ‘In de gezondheidszorg is nog veel winst te boeken door de relatie met de natuur’, zegt Hans Keune (Belgian Biodiversity Platform, INBO & UAntwerpen), een van de auteurs.

Bruno Struys

Waarom dit advies over natuur en ruimtelijke ordening? Behoort dit tot het takenpakket van een wetenschappelijke instelling die zich buigt over de volksgezondheid?

“Dit advies komt op eigen initiatief omdat de Hoge Gezondheidsraad (HGR) het thema belangrijk vindt, maar het nog niet hoog genoeg op de agenda staat. Het is voor de HGR inderdaad een nieuw thema. Ik denk dat de klimaatproblematiek steeds meer de linken laat zien tussen natuur en volksgezondheid. Dan is het goed dat een gezondheidsraad ook aandacht heeft hiervoor.

“Het gaat over ons ecosysteem, hoe we met onze planeet omgaan, de impact van luchtvervuiling op onze longen, en ga zo maar door. We adviseren het One Health-principe naar voren te schuiven. Dat houdt in dat de gezondheid van mens, dier, plant en ecosysteem wederzijds van elkaar afhankelijk zijn.”

Is het niet al millennia vanzelfsprekend dat een boswandeling goed is voor onze gezondheid?

“Tijdens de lockdown hebben veel mensen inderdaad de waarde van groen in hun buurt ontdekt, dat bleek toen ook uit een grote bevraging van de Universiteit Antwerpen. Natuur wordt wordt steeds meer omarmd, ook in syntheserapporten van de wereldgezondheidsorganisatie, maar er zijn toch nog veel vragen.

“Een studie op Europees niveau keek naar de voordelen voor de mentale gezondheid en daaruit bleek dat het moeilijk is om algemene lessen te trekken voor iedereen. Zelfs hoe iemand zich voelt als hij of zij de natuur ingaat, heeft een invloed. Een medicijn doet meestal wat je verwacht, bij natuur is het ingewikkelder. Bij een wandeling speelt lichaamsbeweging bijvoorbeeld mee. Het complementaire effect van natuur met bewegen, of met een dieet, of met relationeel welzijn: daar is steeds meer eenstemmigheid over. Wat precies de positieve bijdrage van natuur is, is minder helder.

“We weten dat een natuurlijke omgeving gezondere lucht heeft en stress vermindert. Groene ruimtes en waterlopen in de steden hebben in de zomer een verkoelend effect en dat is belangrijk, gezien de klimaatopwarming. De natuur is een tijdje uit de stad geduwd omwille van de pest en dergelijke, nu is er een omgekeerde beweging aan de gang. Dat brengt ook beperkte risico’s voor de volksgezondheid met zich mee. De HGR raadt aan op zoek te gaan naar de juiste balans.”

Welke risico’s brengt meer natuur in de stad?

“Ik denk bijvoorbeeld aan infectieziekten die door klimaatverandering opschuiven naar het Noorden, zoals het chikungunyavirus, dat in 2017 in Italië en Frankrijk voorkwam en was overgebracht door lokale muggen. In Italië had je ook uitbraken van het westnijlvirus. Dat zijn geen redenen tot paniek, maar deze ziektes worden wel overgebracht door dieren, zoals ook de teek of de eikenprocessierups problemen vormen voor de volksgezondheid.

“Ook planten kunnen problemen geven, denk aan hooikoorts. Tegelijk toont dit hoe verminderd contact met de natuur betekent dat we ook gevoeliger worden voor de risico’s. Een beperkt contact met microbiële biodiversiteit wordt in verband gebracht met een toename aan voedselallergieën, hooikoorts en astma, een slechte beheersing van ontstekingen, kankers, obesitas, suikerziekte en hart- en vaatziekten.

“Op dit moment onderzoeken we in België of groenere speelplaatsen op scholen, door die microben in de natuur, een gunstig effect hebben op de mentale en fysieke gezondheid van kinderen en op hun leervermogen.”

Hans Keune (Universiteit Antwerpen en Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek) schreef mee aan het rapport van de Hoge Gezondheidsraad. Beeld RV
Hans Keune (Universiteit Antwerpen en Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek) schreef mee aan het rapport van de Hoge Gezondheidsraad.Beeld RV
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234