Zondag 26/06/2022

De man die de filmwereld in twee kampen verdeelt

Australisch regisseur Baz Luhrmann opent woensdag het Filmfestival van Cannes met The Great Gatsby, zijn eigenzinnige adaptatie van de gelijknamige klassieker van F. Scott Fitzgerald. Vuurwerk verzekerd, want de man levert alleen werk af dat bejubeld én verguisd wordt.

Wanneer het personage van Jay Gatsby (rol van Leonardo DiCaprio, die in 1996 de mannelijke hoofdrol speelde in Romeo + Juliet, de toen ook al opzienbarende update door Luhrmann van Shakespeares beroemdste toneelstuk) na een halfuur voor het eerst zijn opwachting maakt in The Great Gatsby, gebeurt dat naar verluidt tegen een achtergrond van vuurwerk. Vuurwerk zal er zeker ook zijn in de zaal en later op het strand van Cannes.

Vuurwerk zal er zonder twijfel ook zijn in de persreacties, want de Australische filmmaker Baz Luhrmann (°1962) wordt niet voor niets 'Hollywood's Most Divisive Director' genoemd. Zijn extravagante films werden in het verleden in gelijke mate bejubeld en verguisd, met in het laatste geval het terugkerende verwijt dat het telkens om 'style over substance' ging.

Dat zal nu met The Great Gatsby niet anders zijn. Dit is pas zijn vijfde speelfilm, nadat hij in 1992 debuteerde met Strictly Ballroom, maar dat blijkt ruim voldoende om bepaalde neologismen, zoals 'Bazzy', 'Luhrmannesque' of 'Bazness', ingang te doen vinden.

Het feit dat The Great Gatsby gekozen werd voor de gala-opening van het belangrijkste filmfestival ter wereld is al een evenement op zich, al was het maar omdat Cannes voor die gelegenheid steevast het privilege van een wereldpremière eist én krijgt.

Toen het festival in 1999 wilde openen met Star Wars: Episode I - The Phantom Menace, ging dat uiteindelijk niet door omdat regisseur George Lucas en Hollywoodstudio 20th Century Fox de film eerst in New York in première wilden laten gaan. Cannes wilde de prent dan nog wel als slotfilm programmeren, maar dat vond Lucas dan weer niets. Dit jaar heeft Cannes dan toch met de traditie van een wereldpremière op de openingsavond gebroken. De film is immers gisteren reeds aan zijn carrière in de Amerikaanse bioscopen begonnen.

Hollywoodstudio Warner Bros. Pictures wilde met The Great Gatsby graag naar de Croisette komen, maar weigerde de releasedatum van vrijdag 10 mei te laten vallen. De selectieheren van Cannes bonden in, daarbij argumenterend dat zij de film absoluut wilden hebben omdat F. Scott Fitzgerald zijn beroemde roman had afgewerkt toen hij in de vroege jaren '20 met zijn vrouw Zelda aan de Azurenkust verbleef, waar zij, volgens een tweet van festivaldirecteur Thierry Frémaux, "amoureuze fans van het Carlton Hotel in Cannes en van het Hotel du Cap in het nabijgelegen Antibes" waren geworden.

Er circuleren verschillende redenen waarom Warner Bros. niet met de releasedatum wilde schuiven. The Great Gatsby zou in eerste instantie rond Kerstmis vorig jaar in roulatie komen - een goede periode met het oog op het zogenaamde 'awards season' - maar dat ging niet door, onder meer omdat Leonardo DiCaprio op dat moment reeds te zien was in een andere blockbuster, namelijk Django Unchained van Quentin Tarantino. De releasedatum werd dus verschoven, eerst naar juli en dan naar begin mei. Daar wilde Warner de film absoluut houden om een vroege start te kunnen maken tegenover het sowieso altijd met evenementfilms volgepakte zomerseizoen.

De hierboven gedane 'voorspelling' dat The Great Gatsby opnieuw bejubeld én verguisd zal worden, was eigenlijk een makkie, want ondertussen zijn de eerste Amerikaanse recensies reeds verschenen. En jawel, het is weer van dattum! The Hollywood Reporter omschrijft de film als "vibrantly alive, while remaining quite faithfull to the spirit of its source" en The New York Post noemt het "the first must-see film of Hollywood's summer season". Maar Film.com vergelijkt The Great Gatsby met een cocktailglas, namelijk "undeniably polished and unfailingly empty" en The New York Observer vindt de film "overwrought, exaggerated and boring". Afwachten nu wat het Amerikaanse bioscoopbezoeker er zelf van vindt.

Met zijn update van Romeo + Juliet had Luhrmann reeds bewezen dat hij Shakespeare van onder het stof kon halen en opnieuw cool kon maken voor een jong publiek. Ook dat zal bij The Great Gatsby wellicht niet anders zijn, vermits hij voor zijn recreatie van de roaring twenties, ook bekend als The Jazz Age, gekozen heeft voor een soundtrack waarin Amy Winehouse en Beyoncé afgewisseld worden met Cole Porter. En George Gershwin met The Bryan Ferry Orchestra en de hiphop van Jay-Z.

Fans van F. Scott Fitzgerald zullen waarschijnlijk klaarzitten om deze verfilming van The Great Gatsby af te doen als blasfemie door een dolgedraaide beeldenstormer, maar dat zou wel eens kunnen meevallen. De flamboyante filmstijl van Luhrmann en de te verwachten visuele overkill kan wellicht heel geschikt zijn om de decadent somptueuze feesten van de mysterieuze miljonair Jay Gatsby tot leven te wekken. Dat al dat geld misschien afkomstig is van malafide handelspraktijken maakt het mysterie alleen maar groter voor de honderden partybeesten.

En er is natuurlijk ook het feit dat Gatsby zelf zich daarbij zo weinig laat zien. Hij is dan ook een obsessionele en hopeloze romanticus, die al die feesten alleen maar organiseert om Daisy (rol van Carey Mulligan), zijn grote liefde van weleer, opnieuw voor zich te winnen. Maar Daisy is inmiddels getrouwd met de eveneens zeer rijke Tom Buchanan (rol van Joel Edgerton). Die heeft weliswaar een verschrikkelijk karakter, maar niet zo'n schimmig verleden.

Behalve naar de grote liefde is Gatsby eigenlijk ook op zoek naar respect, in een Amerika dat ook toen al geen klassenmaatschappij wilde genoemd worden. De cast wordt verder aangevuld door Tobey Maguire als Nick Carraway, de neef van Daisy én de outsider die ook wel naar binnen wil, maar tegelijk wat afstand houdt als commentator van die hele razzmatazz.

In films als Romeo + Juliet, Moulin Rouge! en ook in het veel minder geslaagde Australia uit 2008 had Baz Luhrmann zich reeds laten kennen als een chroniqueur van hopeloze, maar daarom niet minder passionele liefdes, dus ook in dat opzicht is zijn keuze voor The Great Gatsby niet zo verwonderlijk. Net als die protagonist heeft hij trouwens zichzelf ook zo'n beetje heruitgevonden, al was het maar door net als Jay Gatsby, die eerst James Gatz heette, zijn voornaam Mark Anthony te veranderen in Baz, nadat hij als vijftienjarige het landelijke Australië achter zich had gelaten om zijn moeder Barbara (die in elk van zijn films figureert) te volgen naar de grootstad Sydney. In 1997 trouwde Baz met Catherine Martin, die hij ten tijde van StrictlyBallroom had leren kennen en die sindsdien als kostuumontwerpster en production designer op al zijn films heeft gewerkt. Het koppel heeft inmiddels twee kinderen.

Maar na het wereldwijde succes van Moulin Rouge! uit 2001 kreeg Luhrmann op professioneel vlak enkele rake klappen te incasseren. Hij begon te werken aan een film over Alexander de Grote (met opnieuw Leonardo DiCaprio in de titelrol), maar dat project viel helemaal in duigen toen bleek dat Oliver Stone met zijn eigen Alexander - met Colin Farrell, Angelina Jolie en Anthony Hopkins in de cast - aan de slag was gegaan. Daar was Luhrmann een tijdlang echt niet goed van.

Ook de lauwe ontvangst van Australia kwam hard aan. Niet zo verwonderlijk dus dat hij tot veel bereid was om van The Great Gatsby wél een succes te maken. Die hardnekkigheid was ook nodig, want de productie verliep niet bepaald vlekkeloos. In eerste instantie wou Luhrmann in New York draaien en zou Hollywoodstudio Sony/Columbia het budget van naar schatting 80 miljoen dollar ophoesten. Maar daar kreeg men koudwatervrees en de regisseur moest op zoek naar een meer bereidwillige studio. Die vond hij in Warner Bros.

Er werd toen ook besloten om in Australië te gaan draaien, waar men gebruik kon maken van substantiële locatiesubsidies en fiscale voordelen. Maar Down Under werd de draaiperiode herhaaldelijk geplaagd door een ongewoon heftig regenseizoen, een mogelijk giftige mist én door paparazzi die Leonardo DiCaprio niet met rust wilden laten. Op de koop toe kreeg de regisseur een camerakraan tegen zijn hoofd, waarna vier hechtingen nodig waren.

"Het was een gigantisch circus", vertelde Baz Luhrmann in dat verband aan The Hollywood Reporter. "Maar ik wilde alles doen om Gatsby in leven te houden." Dat is dus uiteindelijk gelukt. En na zo'n bewogen productiegeschiedenis is hij ongetwijfeld klaar om volgende week dat andere circus in Cannes te trotseren.

The Great Gatsby draait vanaf 15/5 in de Belgische bioscopen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234