Maandag 03/10/2022

De mens op poppenlijvekens geschreven

vijftiende editie puppetbuskersfestival

Gent

van onze medewerkers

Jan De Smet / Liv Laveyne

Gentse Feesten-burgemeester Daniël Termont werd na zijn openingsspeech van het figurentheaterfestival op de vingers getikt: het Puppetbuskersfestival brengt geen 'puppentheater', maar 'figurentheater'. Al lijkt zelfs die vlag lang niet meer de lading te dekken voor wat je er allemaal kunt zien: van Pulcinella tot het Gentse Pierke, objectentheater naast psychodrama. Dit jaar is het Puppetbuskersfestival aan zijn vijftiende editie toe.

Tegelijk viert het Gentse figurentheater Taptoe zijn vijfendertigjarige bestaan. Een wandel-tento-voorstelling: de wondere woordenstromen zijn de wereld nog niet uit. Maar als iemand zich een abonnement op Wonderwereld kan veroorloven, is het Theater Taptoe wel. Ze vieren hun jubileum met Afgestoft, een tocht langs oude decorstukken waarbij telkens een fragment wordt gespeeld. De Tour vangt aan in het atelier. Een mechanische schoen leidt je vandaar de fantasie binnen langs het hikkende portret van de frigide Fabiola en Boudewijn-die-niet-in-haar-kader-mag, tot aan het draakje wiens boertje mama Draak versteld doet staan. De wandeling illustreert de diversiteit van Taptoe: van poppenkasttheater als Genoveva zo kuisch, zo puure tot de installatie van Pjeroo Roobjee voor Ubu Kaka Pipi. Zowel in traditie als vernieuwing steekt steevast humor en absurditeit. In zo'n geval kun je niet anders dan eindigen met Hemel, een ode aan het Belgische surrealisme van Magritte. Want ceci n'est pas un pipe is het spel dat Taptoe graag speelt.

Net zoals het Britse Garlic Theatre. Vier jaar geleden wonnen zij de Festivalprijs en brengen nu met Fiddlesticks poppenmuziektheater. Een oude halve viool wordt een koppige pop met slungelbenen die de wereld wil verkennen. "Een vioolgiraf", roept een kleine toeschouwer ad rem.

Het Europese Figurentheatercentrum in het Patershol is een oase waar je in de tuin en binnen voorstellingen kunt zien. Helaas interfereert dat niet altijd op de meest optimale manier: terwijl buiten kinderen joelen om de kindervoorstellingen valt de ontroering en sérieux van sommige (voornamelijk op het volwassen publiek gerichte) binnenstukken in het niet. Dat was het geval tijdens Psycho van het Dresdner Figurentheater. Gebaseerd op de gelijknamige Hitchcock-film verwachtten we ons aan een douchemoord met Child Play-allures, maar het Dresdner Theater gaat inventiever te werk. Drie schermen vormen het decor van Norman Bates' leven: de dominante moederfiguur torent als hoofd op een staak boven het scherm uit met als pars pro toto een zogende borst. Het oedipuscomplex gevat in een enkel beeld. Langzaam ontwikkelt Bates zijn moordzucht, beginnend met de wreedheid tegenover dieren tot de obligate vadermoord. Alle marionetten worden bespeeld door Jörg Bretschneider, maar hij speelt ook met de scheidslijn tussen acteur en pop. De puppeteer die manipuleert, gaat zich identificeren met zijn figuur en dat brengt een verrassende ontknoping. Hoewel deze Psycho voorlopig vooral een stijloefening in beeld en vertelstructuur blijft, is het een Freud-cocktail die smaakt naar meer.

Madoc, dat zijn Maartje Gruter en Rieks Verhofstad uit Nijmegen. Nee, de laatste is geen familie van en ja, het duo haalde zijn naam uit het openingsvers van het dertiende-eeuwse Vlaamse dierenverhaal Van den Vos Reynaerde.

"Veel van wat wij doen, gaat over verloren verhalen die wij weer actueel willen maken. Madoc is zo'n verloren verhaal. Bovendien betekent Madoc in het Keltisch de gelukkige", zegt Maartje. Madoc is poppentheater voor jong en oud en werkt vooral met grote figuren en marionetten. Ze brengen twee typevoorstellingen zonder tekst. Marieke is losjes gebaseerd op het laatmiddeleeuwse mirakelspel Mariken van Nieumeghen. De muziek, zweverig, soepel walsend, onheilspellend, bepaalt hoe de monochrome poppen bewegen. Leuk is dat voor de figuur van Marieke één pop wordt gebruikt. Als het meisje bezwijkt voor de charmes van de duivel, wordt ze binnenstebuiten gekeerd en verandert blijgele onschuld in knalrode zonde. Na wat getouwtrek - no pun intended - met de dood laat een hoofse tegenspeler haar ruiken aan de bloem van het verlangen en zo komt ze weer tot leven. Maar het staat iedereen vrij zijn eigen verhaal te maken en de symboliek te duiden zoals hij wil.

Bululu: zo werd een alleen reizende marionetspeler in de Middeleeuwen genoemd. Horacio Peralta is een moderne bululu. Hij trok vanuit Argentinië naar Parijs en speelde er in metro's en voor de toeristen bij de Notre Dame. In Théâtre de partout beschrijft hij zijn levensweg met handpoppen uit karton, stof en hout. Hij brengt korte verhaaltjes over grote thema's en bespeelt daarbij het ganse gevoelsgamma. De liefdesscène tussen twee struisvogels is behoorlijk opwindend; de idioot die de bloem vertrapt en zijn schepper uitlacht, is een pijnlijke parodie op de menselijke hybris. De dood weent om zijn gestorven moeder, want ze voelt zich schuldig, en even krijg je medelij. Tot haar gehuil ontaardt in schatergelach, want ook het publiek is steeds op reis naar haar.

Peralta slaagt erin zijn toeschouwers te aaien met humor om hen daarna een flinke stomp in de maag te verkopen. Het veelgebruikte Pinocchio-trauma, waarbij de pop mens wil worden, is bij Bululu een precisiebombardement op onze empathie. Het kranige oude vrouwtje dat 'fitness' Jane Fonda wil zijn, krijgt het publiek helemaal op haar hand. Wanneer Peralta haar dwingt terug in haar mand te gaan, ontwikkelt zich een schizofreen spel tussen pop en speler. De toeschouwer zou niets liever dan haar redden uit de armen van die man die haar woorden zegt. Merkwaardig toch, hoe vlug een mens zich aan het tot leven komen hecht.

Madoc vandaag om 17u en Garlic Theatre om 17u45 in het Europese Figurentheatercentrum, Trommelstraat, Gent. Afgestoft van theater Taptoe in Publiekstheater Minnemeers vandaag doorlopend te bezoeken van 10 tot 15u30 (info: vzw Freetime: 09/233.77.88). Op zondag 27 juli wordt de festivalprijs uitgereikt in het Figurentheatercentrum om 19u.

Divers programma toont zowel volks Pierke als psychodrama

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234