Maandag 08/08/2022

De minister is weg, de vragen zijn gebleven

Ivan Van de Cloot. Beeld UNKNOWN
Ivan Van de Cloot.Beeld UNKNOWN

Ivan Van de Cloot is hoofdeconoom aan het Itinera Institute. Jos Leys is senior researcher aan het Center for Ethics & Value Inquiry (CEVI), Universiteit Gent. "Waar de bevolking recht op heeft: een eisenpakket voor de ACW-top", stellen ze.

OPINIE

Gisteren stapte minister van Financiën Steven Vanackere (CD&V) op, maar dat is uiteraard niet waar het echt om moet draaien. Je kunt jezelf afvragen in welke mate men de huidige commotie niet zelf gecreëerd heeft door te kiezen voor een ACW-minister, terwijl het in de sterren stond geschreven dat de relatie tussen de staatsbank en die beweging nog in hevig stormweer verzeild zou geraken.

Verdere analyse van de politieke schermutselingen laten we over aan politieke pundits. Bij de bevolking groeit een onrechtvaardigheidsgevoel over het feit dat nauwelijks iemand zijn verantwoordelijkheid heeft moeten nemen voor de gevolgen van zijn handelen in de financiële crisis. Bankiers en politici hebben gemeen dat ze werken met het geld van anderen. Het is dan ook onvermijdelijk dat ze ook rekenschap moeten afleggen tegenover een bredere groep dan enkel aandeelhouders of hun eigen achterban. Tijdens de vorige regering zijn Reynders en Leterme ingrijpende verbintenissen aangegaan, waarvan de bevolking op lange termijn de gevolgen moet dragen. Het is een illusie te denken dat er geen druk zal komen om delen ervan weer in vraag te stellen. We gaan niet de juiste lessen trekken als we geen verantwoording mogen vragen voor ontsporingen uit het verleden.

Een volwaardige onderzoekscommissie zal zich niet alleen moeten buigen over inschattingsfouten die gemaakt werden op het vlak van staatsgaranties voor Arco, de Gemeentelijke Holding en Dexia. Denk ook aan de garantieverdeling voor Dexia tussen Frankrijk en België. Het parlement moet ook eindelijk de burgers een beter zicht te geven op de risico's waaraan hun lot verbonden wordt. Zelfs insiders geven aan dat er binnen de restbank Dexia nog grote portefeuilles rondzweven waar al jarenlang geen waardering van werd gemaakt. Fundamenteel is dat er in de garantiestelling gedifferentieerd wordt naargelang de impact op de reële economie. Het is zo goed als zeker dat veel van deze creatieve financiële instrumenten nauwelijks een verband tonen met Belgische activiteiten in de reële economie.

Gedupeerden vergoeden
Wat het ACW betreft, is de vraag vanuit het parlement naar de precieze inhoud van de deal niet meer dan logisch. De bank Belfius is misschien wel aan beroepsgeheim gebonden, de beweging kan die informatie als klant probleemloos publiek maken. Moet het nog gezegd dat het meest logische zou zijn dat de ACW-leiding zelf afstand zou doen van alle mogelijke vergoedingen die moreel ophielden te bestaan bij de ondergang van Dexia?

Een bond van financieel geletterde, democratische burgers, ongeacht kleur en belangen, zou in het licht van het goede samenleven en het respect voor de democratische rechtsstaat, het volgende eisen:

De ACW-leiding geeft de zogenaamde winstbewijzen spontaan op, zonder de Belgische belastingbetalers daarvoor tot in de eeuwigheid rente te vragen via Belfius. Als zij in de toekomst commercieel actief wil zijn en klanten aanbrengen, dan kan zij daarvoor vergoed worden op voorwaarde dat zij de erkenning van financieel makelaar heeft bekomen.

De ACW-leiding stopt met de dreigementen dat zij Belfius zal omverduwen door er de klanten weg te halen. Alle klanten zijn vrij keuzes te maken op criteria die zij zelf beslissen. Zijn beslissing blind laten afhangen van de instructies van politieke organisaties is niet slim.

De ACW-leiding treedt ook feitelijk uit de werking van Belfius en bemoeit zich niet meer met het reilen en zeilen van een bank die, ten gevolge van wanbeheer of tegenslag, nu zonder restrictie toebehoort aan alle burgers.

De ACW-leiding staakt haar geijver voor de voorgenomen vergoeding van de Arco-aandeelhouders ten koste van alle andere burgers. Zelfs als we het in midden laten in welke mate het ACW verantwoordelijk is voor het lot van Dexia, is het zonneklaar dat zij voor de volle 100 procent verantwoordelijk is voor het lot van Arco zelf. De ACW-top en niemand anders heeft beslist om al het geld van de coöperanten in te zetten op één belegging, het aandeel Dexia, waarin zij mee bestuurder was en zeer vele topkaders plaatste. De Arco-leiding heeft de communicatie aan haar coöperatieve aandeelhouders gevoerd en niemand anders, ook wanneer dat via de bank is gegaan.

De ACW-leiding onderzoekt hoe zij de gedupeerde coöperanten die echt behoeftig zijn, uit haar eigen middelen kan vergoeden voor de geleden schade. Met de andere kan zij tot een billijke overeenkomst komen.

De ACW-ministers in de regering kunnen niet meer mee beslissen over aspecten van deze zaak. Parlementairen die Arco-aandeelhouder zijn, onthouden zich van stemming in deze materie.

De ACW-leiding staakt haar verzet tegen de mogelijkheid van juridische vervolging.

Op een debat vorig jaar over ethiek in de financiële sector vroegen studenten welk principe er in een nieuwe economische grondwet niet mag ontbreken. Het antwoord van een van ons was de bestrijding van moral hazard: vermijden dat door roekeloos gedrag winsten geprivatiseerd en verliezen gesocialiseerd worden. En uiteraard zijn vooral zij gevoelig hieraan die werken met geld van anderen: de politiek en bankiers. Vandaar dat het niet opgaat om enkel te kijken naar de 'goede' intenties.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234