Woensdag 29/06/2022

De nieuwe narrenprins van Italië

Vorige week was hij nog een Italiaanse komiek zoals alle andere. Maar deze week heeft Beppe Grillo, een vuilbekkende man van 59 met een warrige haardos en een bierbuik, vriend en vijand verrast. De helft van de kiezers ziet hem namelijk wel zitten als Italiaans president.

Door peter Popham

Rome l De naam Beppe Grillo gaat in heel Italië over de tongen. Maandagavond zei premier Prodi in een druk bekeken talkshow: 'Je kunt geen land leiden als was het een comedyshow. De democratie is een zaak van politieke partijen.'

Het begon allemaal op 8 september. Grillo houdt al vier jaar een blog bij. Beppegrillo.it is de populairste blog in Italië en krijgt dagelijks 200.000 bezoekers over de vloer. Op 8 september leidde hij zijn grote virtuele gemeenschap de echte wereld binnen. Ze vierden zijn V-dag. En de V stond dit keer niet voor Victory, maar voor 'vaffanculo', een platvloerse maar veelgebruikte uitdrukking die zoveel wil zeggen als 'Ga een ander in zijn reet neuken'. En daar mochten vooral de Italiaanse politici zich mee bezighouden.

V-dag leek grootse ambities te koesteren voor een beweging die alleen in de blogosfeer bestond. De komiek organiseerde één grote manifestatie in Bologna, waar Prodi woont, en 250 kleinere manifestaties in andere Italiaanse steden (en dertig in het buitenland). In Bologna kwamen vijftigduizend mensen opdagen. In het hele land lokten de manifestaties honderdduizenden deelnemers.

Het was de bedoeling handtekeningen te verzamelen om de roep naar een drastische nieuwe wet kracht bij te zetten. Die wet moet het onmogelijk maken dat veroordeelde criminelen nog langer in het parlement zetelen. Volgens Grillo telt Italië 23 parlementsleden en senatoren die door het hoogste gerechtshof schuldig zijn bevonden aan strafbare feiten. De wet moet parlementsleden ook verhinderen langer dan twee ambtstermijnen te zetelen. Op de manifestaties werden meer dan 300.000 handtekeningen verzameld.

Grillo heeft zijn sporen al verdiend. Het misbruik en de corruptie in de Italiaanse politiek vormen al jarenlang zijn rijke bron van inspiratie en in zijn liveoptredens ontsteekt hij in scheldtirades tegen de politiek. Na een bijtende grap aan het adres van de socialistische leider Bettino Craxi (die later bij verstek werd veroordeeld voor corruptie) werd hij in 1986 van het kleine scherm verbannen. Sindsdien was hij nog zelden op de televisie te zien, maar met zijn podiumshows wist hij een grote aanhang op te bouwen. Twee decennia lang stonden de verontwaardiging over de corruptie en de hypocrisie in de Italiaanse politiek en zakenwereld centraal in zijn optredens.

Grillo's grappen kregen iets profetisch toen hij als enige Italiaanse publieke figuur de ondergang van Parmalat voorspelde. Hij haalde hun boekhoudkundige praktijken en productiemethoden al over de hekel in 2002, lang voor duidelijk werd dat het zuivelbedrijf van Parma in de nesten zat. Het jaar daarop mocht het bedrijf bijna de boeken sluiten met een gat van 8 miljard euro in de boekhouding.

De rol die Grillo in het Italiaanse leven speelde, was die van pientere, brutale en fulminerende rustverstoorder. Maar daar is de voorbije week verandering in gekomen. De opkomst voor zijn V-dag verbaasde het politieke establishment, en in de dagen na de manifestaties ging hij door op zijn elan. Renato Mannheimer, de meest gezaghebbende opiniepeiler van Italië, liet weten dat liefst 50 procent van alle Italianen bij de volgende verkiezingen ofwel "zeker zou stemmen op deze beweging", ofwel "overweegt erop te stemmen".

De columnisten met de scherpste pennen werden opgetrommeld om de man met de grond gelijk te maken, om hem op te voeren als een gevaarlijke demagoog, als een nieuwe Mussolini in wording. Maar met elke pennentrek werd zijn belang alleen maar verder onderstreept. Hij had nu bewezen dat hij een grote menigte misnoegde Italianen een stem gaf, zo luidde het. Maar wat moest zijn volgende stap zijn?

Het eerste antwoord kreeg hij zaterdag toen hij zijn opwachting maakte op de Festa dell'Unità, de grote jaarlijkse bijeenkomst van de communisten en nu van de postcommunisten. De aanwezigen verwelkomden hem met een staande ovatie, al schiet hij in zijn shows vaak ook met scherp op hun leiders. Grillo was duidelijk niet van plan om zijn boodschap af te zwakken, of om ze een verzoenende hand te reiken. De middelvinger bleef mooi opgestoken.

Zondag ging hij nog een stapje verder toen hij aankondigde dat hij bij de lokale verkiezingen met zijn blog zijn steun zou verlenen aan onafhankelijke kandidaten die voldoen aan de criteria van openheid en zich niet inlaten met de gevestigde partijen. "Kandidaten die voldoen aan de vereisten, zullen van beppegrillo.it een getuigschrift van transparantie krijgen", schreef hij op zijn blog.

Italië heeft de impact van die aankondiging nog niet helemaal verteerd. In iets meer dan een week tijd is de satirische komiek Beppe Grillo uitgegroeid tot een kandidaat-leider en vervolgens tot de effectieve leider van een heuse groep kandidaten, die hij eerst zal keuren voor hij ze steunt.

Zelfs de Italiaanse kwaliteitskranten konden er de voorbije week niet omheen: Grillo laat zich niet zo makkelijk de wacht aanzeggen. En daar is de huidige politieke situatie in Italië niet vreemd aan.

Intussen twijfelt niemand er nog aan dat Grillo in de politiek zal stappen. "Italië is toe aan een revolutie. We hebben via het internet een democratisch vacuüm opgevuld. We hebben een virus losgelaten, waartegen geen vaccin bestaat. Vijftig jaar lang al wordt Italië geleid door politici met tegenstrijdige belangen, altijd maar door dezelfde mensen..."

"De grote opkomst voor V-dag heeft ook mij verrast. Maar dit was geen uiting van woede, de deelnemers lieten een frisse wind waaien. Ik heb geen vlaggen zien wapperen op de demonstraties, er waren geen gewelddadige incidenten, iedereen was vrolijk. De Italianen stonden in de rij om onze petitie te ondertekenen. Ze stonden glimlachend in de rij. Heb je Italianen dat ooit al zien doen?"

© The Independent

Beppe Grillo:

Italië is toe aan een revolutie. We hebben een virus losgelaten, waartegen geen vaccin bestaat

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234