Woensdag 28/09/2022

De onbelichte kant van Blur

De Britse popgroep Blur viert dezer dagen haar tienjarig bestaan. Dat doet ze met de release van een peperduur etui, waarin alle singles uit haar carrière, 22 in totaal, zijn samengebracht. De collectie, die goed is voor 127 tracks of ruim zes uur muziek, bevat ook alle b-kantjes, remixen en livenummers die van het gezelschap ooit op de markt werden gebracht. Wie belang stelt in de bewogen geschiedenis van het kwartet, kan zijn voordeel doen met 3862 Days, de geautoriseerde Blur-biografie van journalist Stuart Maconie.

Brussel

Eigen berichtgeving

Dirk Steenhaut

Blur zal wellicht de geschiedenis ingaan als de groep die Britpop uitvond en daarna weer uitspuwde. Haar carrière valt samen met het laatste decennium van de twintigste eeuw en in de tien jaar die zich uitstrekt tussen 'She's So High' en 'Nowhere Left to Run' heeft ze - uit opportunisme, zeggen sommigen - meer dan één bruuske stilistische zwenking gemaakt. Na een korte aanloopperiode, gedocumenteerd op de single 'Sunday Sunday', waarin het viertal als Seymour door het leven ging, debuteerde Blur halverwege het shoegazer-tijdperk met Leisure, een psychedelische gitaarpopplaat die in 1991 naast de platen van Primal Scream en de Stone Roses enigszins in het niet verzonk. Toch leverde ze hits op als 'She's So High' en 'There's No Other Way', die ook vandaag nog bruisen als Sedergine in een glas water.

Onder invloed van Ray Davies van The Kinks en Andy Partridge van XTC liet Blur zich, vanaf Modern Life Is Rubbish, echter steeds vaker inspireren door alles wat typisch was aan de Engelse samenleving. Zanger Damon Albarn voerde licht excentrieke maar herkenbare personages ten tonele, die op een even ironische als gevatte manier werden geportretteerd, en in muzikaal opzicht ontleende Blur ingrediënten uit cabaret en music-hall, een strategie die ten tijde van Park Life en The Great Escape zijn (commerciële) hoogtepunt bereikte. Maar de Britpop-hausse bracht ook negatieve nevenverschijnselen mee: de mediaoorlog tussen Blur en Oasis zou, dankzij de nummer-één-hit 'Country House', dan wel in het voordeel van Albarn en de zijnen worden beslecht, toch had het succes op de groep een ontwrichtend effect.

Albarn werd langzaam maar zeker de gevangene van zijn eigen typetjes en zijn sarcastische observaties gingen op den duur zelfs hém kunstmatig in de oren klinken. Een radicale ommezwaai drong zich op: voortaan zou de zanger in de ik-vorm gaan schrijven en met de cd Blur werd de Union Jack definitief aan flarden gescheurd. De groep stortte zich met overgave op het Amerikaanse lo-fi-gebeuren en op het collage-achtige 13 werd zelfs geëxperimenteerd met krautrock en dub. Blur is dus een groep met vele gezichten: voortdurend heen en weer geslingerd tussen arty en populistisch, tussen vernieuwend en reactionair.

De singles, waarvan de meeste de Britse toptien haalden, vertellen de 'officiële' geschiedenis van het kwartet, maar volgens gitarist Graham Coxon is dat slechts de helft van het verhaal. "Wie wil weten wie we écht zijn, moet naar onze b-kantjes luisteren", zegt hij. "Die bevatten immers niet alleen onze slechtste, maar ook onze beste momenten." Niet zelden kondigen ze lang van tevoren aan welke richting de groep later zal inslaan: zo draagt 'Mr Briggs', te horen op de tweede Blur-single, al de kiem in zich van de latere Britpop-platen, terwijl het door Can beïnvloede 'Es Schmecht' uit 1993 vooruitwijst naar het geluid dat de groep pas dit jaar zou ontwikkelen op 13.

Dat de singlescollectie zoveel extra materiaal bevat, is vooral te danken aan de cynische praktijken waarmee de platenindustrie tegenwoordig nummers sneller en hoger in de hitparade tracht te krijgen. Singles worden immers in verschillende formaten uitgebracht, telkens voorzien van andere b-kanten. Want de ware fan koopt die natuurlijk allemaal.

Bands worden dus verplicht met een hoop liedjes op de proppen te komen, maar van commerciële druk is in die omstandigheden nauwelijks sprake. Daardoor is de b-kant een plek geworden waar muzikanten naar hartenlust kunnen experimenteren en nieuwe ideeën uitproberen. Het is een soort speeltuin waar iedere sprong opzij tot een stap voorwaarts kan leiden; een schetsboek vol aanzetten tot dingen die nog moeten komen. Speelse elektropop, rauwe punk, countryprobeersels en Bowie-pastiches: je vindt ze allemaal terug, als extraatjes verborgen op de singles van Blur.

Natuurlijk trapten de heren wel eens naast de bal: hun haastige versie van Rod Stewarts 'Maggie May' is geen hoogvlieger en tussen de 127 tracks kom je al eens contourloze flarden tegen. Maar bij iedere graai in de singlescollectie blijft er wel een parel in je hand liggen: een akoestisch uitgevoerd 'For Tomorrow', het lethargische 'Sing', het langoureuze 'Peach', het naar The Beatles lonkende 'Bone Bag', het springerige 'Young & Lovely', het timide 'Polished Stone' of het rafelige, aan Pavement schatplichtige 'Swallows in the Heatwave'.

Opvallend is dat Blur vooral ten tijde van Parklife en The Great Escape consistent werk afleverde. De groep was niet alleen bijzonder productief, maar in het geval van 'Magpie', 'People in Europe' en 'Peter Panic' ook nog zeer geïnspireerd. Vrijwel iedere single klonk als een manifest: zelfs het totaal geflopte, punky 'Popscene' uit 1992 zou later een sleutelnummer blijken te zijn. En of het nu om de frivole disco van 'Girls & Boys', om het pessimisme van 'The Universal' of de uitgelatenheid van 'Song 2' ging, telkens slaagde Blur er moeiteloos in de vonk van het moment te vatten. En precies dat vermogen maakt haar tot een van de belangrijkste Britse groepen van haar generatie.

De 10 yr Box Set van Blur is uit bij Food/EMI. De biografie 3862 Days: The Official History van Stuart Maconie is verschenen bij Virgin Books in Londen.

'Wie wil weten wie we écht zijn, moet naar onze b-kantjes luisteren'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234