Zaterdag 25/06/2022

OpinieJohan Vande Lanotte

De oorlog in Oekraïne bewijst: het Internationaal Strafhof moet meer middelen krijgen

Een man en kind fietsen door een straat in Boetsja. Nadat de Russische troepen zich teruggetrokken hadden, bleken er lichamen van gedode burgers in de straten te liggen. Beeld AP
Een man en kind fietsen door een straat in Boetsja. Nadat de Russische troepen zich teruggetrokken hadden, bleken er lichamen van gedode burgers in de straten te liggen.Beeld AP

Johan Vande Lanotte is advocaat en minister van Staat.

Johan Vande Lanotte

De voorbije dagen werd herhaaldelijk melding gemaakt van oorlogsmisdaden die in Oekraïne gepleegd zouden zijn. Over het bestaan ervan en over de verantwoordelijken ervoor kunnen we weinig met zekerheid stellen. Voor de beoordeling van dergelijke zware misdrijven heeft de internationale gemeenschap één bepaalde instelling bevoegd gemaakt: Het Internationaal Strafgerecht (ICC), gevestigd in Den Haag. Deze instelling moet in alle onafhankelijkheid en onpartijdigheid de aanklachten over oorlogsmisdaden en misdaden tegen de mensheid onderzoeken. Het is essentieel dat dergelijk onderzoek gebeurt door een onafhankelijke rechtbank die ook de nodige middelen daartoe heeft.

En daar knelt het schoentje. In de verklaringen van de openbaar aanklager van het ICC over het Oekraïne-onderzoek konden we lezen dat het onderzoek problemen ondervindt door een gebrek aan middelen. Het is inderdaad een gekend gegeven dat het ICC qua middelen niet rijkelijk bedeeld is en daardoor vaak keuzes moeten maken over wat wel en wat niet wordt vervolgd.

Als burger vinden we het soms al lastig als kleine criminaliteit niet wordt vervolgd. Wat dan te zeggen over het feit dat sommige van de ergste misdaden niet vervolgd worden?

Oplossing

Toch is een oplossing niet moeilijk te bereiken. Het gebrek aan middelen hoeft geen echt probleem te blijven en vergt geen grote procedures. Niets belet de staten en de Europese Unie om extra middelen te geven aan het ICC. Dat is perfect mogelijk. Zoals veel instellingen van de Verenigde Naties zijn vrijwillige bijdragen mogelijk.

Waarom zou België hier niet het voortouw in nemen ? België heeft het belang van het ICC al onderstreept. Nu kan het de daad bij het woord voeren. En waarom zou de EU en zouden de EU-lidstaten niet volgen? De voorbije jaren heeft de EU van mensenrechten en van het respecteren van de rechtsstaat een belangrijk principe gemaakt. Waarom zouden we het nu dan niet mogelijk maken om die effectief af te dwingen? Waarom zouden we wachten?

Johan Vande Lanotte. Beeld BELGA
Johan Vande Lanotte.Beeld BELGA

Voor de kwaliteit van het onderzoek is snelheid zeer essentieel. Er moet vlug gewerkt worden. En met efficiënte middelen. Bewijzen moeten kritisch onderzocht worden. Dat alles vergt middelen die er vlug moeten zijn. De oproep is duidelijk: breng een beweging van staten op gang die financieel dit zo belangrijke onderzoek ondersteunen. Verontwaardiging is niet genoeg. Er moeten middelen tegenover staan.

Dus: waarop wachten we?

Nog een kleine voetnoot. Grootmachten houden niet van rechters. Rusland zeker niet. Maar toen het ICC een onderzoek startte naar de manier waarop de Verenigde Staten in Afghanistan ageerden, kwam er vanwege de VS een vlijmscherpe (negatieve) reactie. Misschien nog een reden voor een klein land als België om in deze rechtvaardige zaak het voortouw te nemen?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234