Zaterdag 13/08/2022

'De Partij is heus niet geïnteresseerd in ons'

Het Chinese volk smacht naar veranderingen. Vraag is of die er ook zullen komen, alle mooie woorden op het Achttiende Partijcongres in Peking ten spijt. Nieuwe sterke man Xi Jinping krijgt voorlopig het voordeel van de twijfel. 'We moeten hoop houden in onze leider. Er zit trouwens niets anders op.'

Na een week waarin zowel de Amerikaanse als de Chinese politiek zijn climax beleefde, valt voor Wang Quwen de vergelijking niet in het voordeel van zijn land uit. De 25-jarige student aan een technische universiteit in Peking beleefde veel plezier aan hoe Amerikaanse politici hun best doen kiezers te winnen. "Het duurde even voor ik het begreep, maar ik vond die politieke opwinding geweldig."

Zijn studie voerde hem het afgelopen jaar naar New York, waar hij de aanloop van de verkiezingen meemaakte. Nu is hij terug in Peking, waar het Achttiende Partijcongres wordt gehouden. Een historische zitting: het brengt een leiderschapswissel die zich eens in de tien jaar voordoet. "Het is verschrikkelijk. Hier worden de besluiten genomen zonder dat we begrijpen hoe ze tot stand komen en zonder dat we ons ermee mogen bemoeien."

Elders in Peking krijgt hij bijval van meneer Zhang, een kruidenier van middelbare leeftijd. "De grap is dat wij op tv leuk naar de Amerikaanse verkiezingen konden kijken", zegt hij in zijn tabakswinkeltje. "Maar wat zich in ons land afspeelt, daar weten we niks van. Het partijcongres is een show, alles is allang besloten."

Mevrouw Zhao, die even verderop een zelfde nering drijft, werpt zich op als vertegenwoordiger van de 'laobaixing', het gewone volk: "Wat zijn gewone mensen nu eigenlijk opgeschoten? Ik verdien amper meer dan tien jaar geleden, 1.000 tot 1.500 renminbi per maand (125 tot 190 euro). Dat is tegenwoordig echt weinig. Maar de Partij is heus niet geïnteresseerd in mij."

In de stad met 20 miljoen inwoners klinken ook minder kritische geluiden. Zo gaf de toespraak waarmee Hu Jintao het partijcongres opende, een goed gevoel aan Wang Shihong (23). "We gaan een goede periode tegemoet", verwacht de bijna afgestudeerde ingenieur. "We moeten werken aan een nieuwe basis. De laatste tijd had China een tragere economische groei, maar dat is logisch als de hele wereld in crisis is."

Dat het in China economisch wat minder gaat, valt in Peking niet te merken. Bij veel winkels hangen bordjes met 'personeel gevraagd' en ook grotere bedrijven zijn op zoek. Toch wordt een structureel lagere groei verwacht: de te verdelen koek wordt kleiner, terwijl veel burgers nu al vinden dat ze te weinig hebben geprofiteerd van de topgroei in de vorige decennia. De kloof tussen arm en rijk is de grootste zorg van de mensen, blijkt uit een landelijke enquête onder ruim 11.000 burgers van de krant China Youth Daily. De corruptie van de partijtop staat op de tweede plaats.

Biedt het Partijcongres reden tot hoop? Op voorschrift van de regering brachten de staatsmedia als voornaamste boodschappen uit de lange rede van president Hu Jintao aan de burgers over dat "het pad van socialisme met Chinese karakteristieken" moet worden volgehouden; dat corruptie dient te worden bestreden en dat "er geen tijd verloren mag gaan bij het doorvoeren van hervormingen", inclusief het verkleinen van de kloof tussen arm en rijk.

Op zich sloot Hu dus precies aan bij de zorgen van de burgers. Alleen formuleert hij diezelfde voornemens al sinds zijn aantreden in 2002. In werkelijkheid groeide de kloof tussen arm en rijk en zegt de volksmond dat de zelfverrijking door het hogere partijkader is toegenomen.

De hamvraag is: hoe geloofwaardig zijn de partijleiders met hun bezweringen dat ze nu echt gaan hervormen? Wel valt veilig aan te nemen dat Hu Jintao na tien jaar bij burgers minder krediet geniet dan de nieuwe man, Xi Jinping. Hij is nog grotendeels een onbeschreven blad en lijkt daarom het voordeel van de twijfel te krijgen.

"We moeten hoop houden in het nieuwe leiderschap", zegt Jenny He, een 19-jarige studente. "Er zit trouwens niets anders op." Krijgt Xi voldoende macht om te hervormen? Op papier wordt hij weliswaar de machtigste man van China - president én secretaris-generaal van de Partij -, maar hij moet zien af te rekenen met de stugge bureaucratie die een rem pleegt te zetten op hervormingen.

Bovendien is er de invloed van de partij-oudsten. De staatstelevisie bracht tijdens het congres prominent Jiang Zemin in beeld. De regie was niet aan het toeval overgelaten. De 86-jarige voorganger van Hu zat in het midden op het immense podium, pal naast zijn voorganger. Minzaam klapte hij mee, wanneer de woorden van Hu daar om vroegen. In de afgelopen weken bleek Jiang terug in het machtscentrum, na jaren van ogenschijnlijke afwezigheid. Vorig jaar werd hij zelfs even dood gewaand. Maar sinds de zomer namen de berichten toe dat hij zich achter de schermen intensief bemoeit met de nieuwe machtsverdeling.

Het is een praktijk waar Jiang Zemin ooit tegen ageerde. Toen hij in de jaren 90 president was, had hij last van de 'acht onsterfelijken', oude revolutionairen die zich tegenover hem lieten gelden. Nu doet Jiang het zelf. Ook de nieuwe man Xi krijgt met zijn voorgangers te maken. Dat zou wel eens ten koste van hervormingen kunnen gaan.

Een 49-jarige kunstdocente, Yan Yu, zegt geen mening over Xi te hebben ("Ik weet niets van hem"), maar betwijfelt "of de Partij zelf wel kan veranderen. De leden zitten er voor hun eigen voordeel. Sommigen denken nog wel aan het volk, maar dat zijn er niet veel meer."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234